Заң күшіне ену шаралары

Кіріспе

Заң терминологиясы

Заң саласында күшіне ену немесе қолданысқа кіру (сондай-ақ басталу деп аталады) – заңдардың, ережелердің, шарттардың және басқа да құқықтық құжаттардың заңдық күшін және әсерін алу процесі. Бұл термин осы кезеңге өту күнімен тығыз байланысты. Мұндай құжаттың күшіне ену уақыты оның өзінде, белгілі бір мерзім өткен соң, немесе белгілі бір оқиға болған кезде – мысалы, жариялау, немесе объективті оқиға, мысалы, белгілі бір адамның дүниеге келуі, некеге тұруы, белгілі бір жасқа толуы немесе қайтыс болуы сияқты жағдайларда айқындалуы мүмкін. Сирек жағдайларда, заңның күшіне ену күні заң қабылдануынан бұрынғы мерзімге дейін кері жылдамдатылуы мүмкін. Шарт немесе заң күшіне ену үшін алдымен қажетті дауыс немесе ратификация санын алу керек. Бұл сан шарттың өзінде талап ретінде көрсетілгенімен қатар, жоғары заңда немесе құқықтық аяда, мысалы, конституцияда немесе оны қабылдаған заң шығарушы органның регламентінде де белгіленуі мүмкін. "Күшіне ену" жалпы жағдайда заңның немесе шарттың бар екенін халыққа жеткізу үшін ресми газетте жариялануды қамтиды.

Шарттар

Қабылданғаннан кейін, келісімдер мен оларға енгізілген өзгерістер оларды демеушілік еткен ұйымның, мысалы Біріккен Ұлттар Ұйымының ресми заңнамалық процедураларын – қол қою, ратификациялау және күшіне ену сияқты – өтуі қажет болуы мүмкін.

Іс-әрекеттер

Заң жобасының заңға айналу процесі, яғни заң жобасының заңға айналуы, күшке енуден бөлек. Заң жобасы заң болу үшін қажетті барлық кезеңдерден өткенімен, ол автоматты түрде күшіне енбеуі мүмкін. Сонымен қатар, заң күшін жоймай, күшін жоюға болады. Кейбір елдердің заңдарында заң шығарушылар заң жобасын қабылдағанда, ол бірден заңға айналады делінген. Дегенмен, көбінесе заң жобасының заңға айналу процесі жалпы конституциялық немесе әкімшілік заңнамада нақты белгіленген. Бұл процесс әр елде, әр саяси жүйеде әртүрлі болады. Әдетте, заң жобасының заңға айналуы мемлекет басшысының қол қоюын немесе оның келісімін білдіретін басқа да белгіні және ресми газетте жариялануын қамтиды. Кейбір жүйелерде мемлекет басшысы немесе басқа лауазымды тұлға өз келісімін міндетті түрде білдіруі керек, мысалы, Ұлттар Достастығы елдерінде патшалық келісім беру кезінде. Ал басқа елдерде, мысалы, АҚШ-та, егер заң жобасына вето қойылмаса, ол автоматты түрде заңға айналады. Бірақ бұл қадамдардың өзі заңды халық үшін міндетті етпейді. Заң әдетте үш жолдың бірімен күшіне енеді: Заңның өзінде нақты күшке ену күні (кейде уақыты) көрсетіледі. Заңның әртүрлі бөлімдері әртүрлі күндері немесе уақыттарда күшіне енуі мүмкін. Күшке енгізу туралы қаулы арқылы. Әдетте, заңның немесе оның бір бөлігінің күшіне енуі үшін нақты ереже болуы керек. Күшке енгізу туралы қаулыларды әдетте үкіметтің атқарушы органы шығарады, бірақ олар заңнамалық мақұлдауды немесе кем дегенде заң шығарушы органға хабарлауды талап етуі мүмкін. Заңның әртүрлі бөлімдері әртүрлі күшке енгізу қаулыларымен әртүрлі уақыттарда күшіне ене алады. Автоматты түрде. Егер заңда нақты күшке ену күндері немесе күшке енгізу туралы қаулылар туралы ережелер болмаса, немесе тек кейбір мазмұны үшін ғана күшке енгізу туралы қаулылар немесе мерзімдер болса, онда ол күшке енуіне байланысты белгілі бір уақытта күшіне енген деп түсіндіріледі. Бұл уақыт әдетте түсіндірме заңмен немесе мұндай заң болмаған жағдайда заң ережесімен белгіленеді. Мысалы, Ұлыбританияда 18 ғасырдың соңына дейін заң ережелері заң шығару сессиясының басында күшіне енетінін түсіндірді, бірақ Парламент актілері (күшке енуі) туралы 1793 жылғы заңда нақты күшке ену ережелері жоқ болашақ заңдар патшалық келісім алған күнінен бастап күшіне енеді деп белгіленді. Жаңа Зеландияда да осындай жағдай орын алады, онда күшке ену туралы ережелері жоқ заң патшалық келісім алған күнінен кейінгі күні күшіне енеді. Заң осы үш әдістің кез келген комбинациясы арқылы күшіне енуі мүмкін. Заң күшін жойғанға дейін күшінде қалуы міндетті емес; ол күшінен шығарылуы мүмкін және кейінірек қайта күшке енуі мүмкін. Мысалы, Ирландияда 1939 жылғы Мемлекеттік құқық бұзушылық туралы заңның V бөлімі (Арнайы қылмыстық сотты қарастырады) үкіметтік жариялау арқылы күшіне енеді және күшінен шығады: ол 1939 жылғы 24 тамызда күшіне енді, 1962 жылғы 2 қазанда күшінен шығып, 1972 жылғы 26 мамырда қайта күшіне енді.

The process of enactment, by which a bill becomes an Act, is separate from commencement. Even if a bill passes through all necessary stages to become an Act, it may not automatically come into force. Moreover, an Act may be repealed having never come into force. A country's law could determine that on being passed by lawmakers a bill becomes an act without further ado. However, more usually, the process whereby a bill becomes an Act is well prescribed in general constitutional or administrative legislation. This process varies from country to country, and from political system to political system. Typically, the process by which a bill becomes an Act includes signature or some other token of assent by the head of state and publication in an official gazette. In some systems, the head of state or some other official is required to definitely signify his approval, as for example in the granting of royal assent in the Commonwealth realms. In others, a bill automatically becomes an Act unless vetoed, as for example in the United States. But these steps do not, in themselves, make an act legally binding on the population. An act is typically brought into force in one of three ways:

By means of an explicit commencement date (and sometimes time of day) written into the act itself. It is possible for different sections of an act to come into force at different dates or times. As a result of a commencement order. Usually, an Act or part of an Act may only be brought into force by a commencement order if explicit provision is made. Commencement orders are typically issued by the executive branch of government, though they may also require legislative approval, or at least that the legislature be informed. As with explicit commencement dates, different parts of an act may be brought into force by different commencement orders at different times. Automatically. An Act that does not include explicit commencement dates or provision for commencement orders, or that has dates or provides for commencement orders for only some of its contents, will typically be interpreted as having come into effect at a certain time relative to its enactment. This time is usually specified by an interpretive statute, or, in the absence of such a statute, a legal rule. For example, in the United Kingdom, until late in the 18th century a legal rule interpreted statutes as coming into effect at the start of the legislative session in which they were passed, but Acts of Parliament (Commencement) Act 1793 stipulated that future laws without explicit commencement provisions would come into effect on the day on which they received royal assent. A similar example is provided by New Zealand, where an Act without commencement provisions comes into force on the day after the day on which it received royal assent. It is possible for an Act to come into effect through any combination of these three methods. It is not necessarily the case that a statute which comes into force remains in force until it is repealed; it may be explicitly brought out of force, and perhaps later brought back into force. For example, in Ireland, Section V of the Offences against the State Act 1939 (which provides for the Special Criminal Court) goes in and out of force by government proclamation: it was brought into force on 24 August 1939, out of force on 2 October 1962, and back into force on 26 May 1972.