Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Заңды құрайтын ресми жазбаша құжат
Formal written document that creates law
Заң – заң шығарушы органның ресми жазбаша қабылдаған актісі, заң шығару процесінің бір кезеңі. Әдетте, заңдар бір нәрсені бұйырады немесе тыйым салады, немесе саясат жариялайды. Заңдар елдің, штаттың немесе провинцияның, ауданның немесе муниципалитеттің заң шығарушы органынан басталуы мүмкін.
A statute is a formal written enactment of a legislative body, a stage in the process of legislation. Typically, statutes command or prohibit something, or declare policy. Statutes may originate with the legislative body of a country, state or province, county, or municipality.
Басылым және ұйымдастыру
Дүниежүзіндегі барлық елдерде жаңадан қабылданған заңдар жарияланып, таратылады, осылайша кез келген адам заңдарға жүгіне алады. Бұл үкімет тарапынан шығарылған басқа да құқықтық хабарламаларды қамтитын мемлекеттік газет немесе мазмұны заңнамалық актілермен шектелген кітаптар жинағы түрінде болуы мүмкін. Екі жағдайда да заңдар қабылданған күні бойынша хронологиялық тәртіппен дәстүрлі түрде жарияланады. Адамзат тарихында заң шығарушылардың кездесетін басты мәселесі – жарияланған заңдарды қалай ұйымдастыру. Мұндай жариялымдар көбінесе шағын көлемде басталып, уақыт өте келе жаңа заңдар қабылдануына байланысты тез өседі. Соңында заңды іздеушілер әртүрлі уақытта қабылданған көптеген заңдарды қарап шығып, олардың қайсысы күшінде екенін анықтауға мәжбүр болады. Көптеген елдерде қолданыстағы заңдарды тақырыптық принцип бойынша (немесе «кодификацияланған») кодекстер деп аталатын жинақтарда ұйымдастыру және жаңа заңдарды тұрақты түрде жасау арқылы әртүрлі кодекс бөлімдерін қосу, өзгерту, жою немесе жылжыту шешімі қабылданды. Теориялық тұрғыдан алғанда, осыдан кейін кодекс сол юрисдикциядағы заңдардың ағымдағы жиынтық жағдайын көрсетеді. Көптеген елдерде заңмен бекітілген құқық конституциялық құқықтан ажыратылып, оған бағынады.
In virtually all countries, newly enacted statutes are published and distributed so that everyone can look up the statutory law. This can be done in the form of a government gazette which may include other kinds of legal notices released by the government, or in the form of a series of books whose content is limited to legislative acts. In either form, statutes are traditionally published in chronological order based on date of enactment. A universal problem encountered by lawmakers throughout human history is how to organize published statutes. Such publications have a habit of starting small but growing rapidly over time, as new statutes are enacted in response to the exigencies of the moment. Eventually, persons trying to find the law are forced to sort through an enormous number of statutes enacted at various points in time to determine which portions are still in effect. The solution adopted in many countries is to organize existing statutory law in topical arrangements (or "codified") within publications called codes, then ensure that new statutes are consistently drafted so that they add, amend, repeal or move various code sections. In turn, in theory, the code will thenceforth reflect the current cumulative state of the statutory law in that jurisdiction. In many nations statutory law is distinguished from and subordinate to constitutional law.
Халықаралық құқық
Статут термині сонымен қатар институт құратын халықаралық шартты, мысалы, Еуропалық Орталық Банктің Статутын, халықаралық соттарға қатысты хаттаманы да білдіреді, мысалы, Халықаралық Соттың Статуты мен Халықаралық Қылмыстық Соттың Рим Статутын. Статут – заңның тағы бір атауы. Бұл термин шамамен 18 ғасырда Англиядан алынған.
The term statute is also used to refer to an International treaty that establishes an institution, such as the Statute of the European Central Bank, a protocol to the international courts as well, such as the Statute of the International Court of Justice and the Rome Statute of the International Criminal Court. Statute is also another word for law. The term was adapted from England in about the 18th century.
Автономиялық статут
Испанияның автономиялық аймақтарында автономиялық жарғы – федеративтік мемлекеттің конституциясына ұқсас құқықтық құжат, бірақ оны басқарылатын автономиялық аймақ емес, ұлттық заң шығарушы орган қабылдайды. Испаниядағы автономиялық статуттар ley orgánica (органикалық заң) деңгейінде болып табылады, бұл ең маңызды институттар мен мәселелерге арналған және конституцияда (Испаниядағы жоғары құқықтық құрал) айтылған ерекше заңнама санаты. Органикалық заңдар конституция мен қалыпты заңдар арасында тұрады. Аталған атау, басқалармен қатар, конституция (атап айтқанда, 1978 жылғы испан конституциясы) терминімен шатасуды болдырмау үшін таңдалды.
In the autonomous communities of Spain, an autonomy statute is a legal document similar to the constitution of a federated state, save that it is enacted by the national legislature, rather than the autonomous community it governs. The autonomy statutes in Spain have the rank of ley orgánica (organic law), a category of special legislation reserved only for the main institutions and issues and mentioned in the constitution (the highest ranking legal instrument in Spain). Leyes orgánicas rank between the constitution and ordinary laws. The name was chosen, among others, to avoid confusion with the term constitution (i. e. the Spanish constitution of 1978).