Уильям Т. Джонс: Биография және шығармашылығы

Кіріспе

Биші, хореограф, режиссер (1952 жылы туған)

Уильям Тасс Джонс, Билл Т. Джонс ретінде танымал (1952 жылдың 15 ақпанында туған), – американдық хореограф, режиссер, автор және биші. Ол Билл Т. Джонс/Арни Зейн би компаниясының құрылтайшысы. Компанияның кеңсесі Манхэттенде орналасқан. Джонс Нью-Йорк Live Arts көркемдік директоры, оның қызметі жыл сайынғы қойылымдар маусымын және оған қоса, суретшілерге арналған білім беру бағдарламалары мен қызметтерін қамтиды. Нью-Йорк Live Arts және оның би компаниясынан басқа, Джонс ірі өнер ұйымдары үшін хореографиялық жұмыстар жасады, Бродвей және басқа да театрлық қойылымдарға үлес қосты, сондай-ақ көптеген суретшілермен бірлесіп жобалар істеді. Джонс "қазіргі заманғы би хореографтары мен режиссерлерінің ең белгілі және танымал бірі" деп аталды.

Ерте өмір және білім

Билл Т. Джонс Флорида штатының Баннелл қаласында, Эстелла (туған күні Эдвардс) және Август Джонстың 12 баласының он біріншісі болып дүниеге келді. Оның ата-анасы көшпенді шаруалар болды, кейін зауытта жұмыс істеді. 1955 жылы, Джонс үш жаста болғанда, отбасы Уэйлендке (Нью-Йорк) көшіп келді. Джонс орта мектепте жеңіл атлетикадан жарқын көзге түсті, сонымен қатар драма және дебат үйірмелеріне қатысты. 1970 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін, ол артықшылықтары шектеулі студенттерге арналған ерекше қабылдау бағдарламасы арқылы Бингемтон университетіне оқуға түсті. Джонстың Бингемтондағы би өнеріне қатысты оқулары балет пен қазіргі заманғы биді де қамтыды.

Still/Here дау-дамай

"Том ағаның шатырындағы соңғы кешкі ас" / "Уәде етілген жер" Джонстың ең ірі және саяси маңызы бар туындыларының бірі болғанымен, 1995 жылы Нью-Йоркте "Still/Here" көрсетілімі көптеген дау-дамай мен пікірталас тудырды. "Still/Here" – өлім туралы шығарма, ол ЖИТС және қатерлі ісік сияқты өлімге әкелетін аурулардан зардап шеккен адамдардың бейнежазбаға түсірілген куәліктеріне негізделген. Бұл туындыда суретші Гретчен Бендердің осындай диагноз алған адамдармен сұхбаттарынан алынған үзінділерден жасалған бейне қосымшасы, сондай-ақ арнайы жазылған музыкалық қосымша, сөздік мәтін және қимыл-қозғалыс бар. Бұл жұмыс өнердің саяси болуы керек пе деген мәселені көтереді. Көптеген сыншылар қойылымды жақсы бағалады, әсіресе көптеген бишілер ЖИТС-тен зардап шеккендіктен. Алайда, "The New Yorker" журналының би сыншысы Арлин Крос өзінің "Талқылауға келмейтін нәрсе туралы әңгіме" мақаласында өзін құрбан ретінде көрсетуге тырысатын суретшілерді қатаң сынады. Крос "құрбандық өнеріне" қатты наразы болғандықтан, қойылымды көруден бас тартты. Крос саясатты құрбандық өнерінің даңқына кінәлі деп есептеді. "Бұл елдегі мемлекеттік және жеке қаржыландыру агенттіктерін қамтитын өнер бюрократиясы соңғы жылдары бюрократияның өзін әлеуметтік тұрғыдан пайдалы етіп, өмір сүруін ақтауға мүмкіндік беретін пайдалы өнерге айқын бейімділік танытты." "Village Voice" газетінен Рихард Голдштейн сияқты көптеген либералдар да Кросты қатаң сынады. "Village Voice" газетінің би сыншысы Дебора Джоуитт: "Крос өнерді саясаттастыруға қатты қарсы болғанымен, өзінің сын мақаласын қолдағы жұмысты көрмей саяси мәлімдемеге айналдыруды таңдағаны таңғажайып" деп жазды. Дегенмен, кейбір сыншылар бұл жұмысты көруден бас тартты, өйткені олар Джонстың бұрынғы туындыларындағы хореографиясынан әсер алмады немесе расизм, сексизм, ЖИТС тақырыбындағы жұмыстар болжамды болып көрінді. Қалай болғанда да, Крос мақаласы американдық өнердің саясаттану мәселесіне назар аударуға септігін тигізді. Крос "өнердің автономиясы" немесе "өнер үшін өнер" принципін жақтайды. Алайда, "өнерді саясаттастыруға қарсы тұру қазір саяси акті деп есептеледі". <u>Бұл жаңалық Джонсқа кеңінен танылуға көмектесті. 2016 жылы Newsweek журналы: "Джонс би өнерінен тыс жерлерде 1994 жылғы "Still/Here" жұмысымен танымал болғандықтан" деп жазды.</u>

Although Last Supper at Uncle Tom's Cabin/The Promised Land was one of Jones's largest and most political productions, the 1995 New York premiere of Still/Here led to a great deal of controversy and discussion. Still/Here is about dying, based on videotaped statements of people suffering from deadly diseases such as AIDS and cancer. It features a video score by artist Gretchen Bender based on excerpts from interviews with people who had received such diagnoses, together with a commissioned musical score, spoken text and movement. This work raises the question of whether art should be political. Most critical comments were favorable for the production, especially since many dancers were affected by AIDS. However, Arlene Croce, dance critic for The New Yorker, wrote in her article "Discussing the Undiscussable" a sharp negative critic of artists who present themselves as victims. Croce was so disgusted by "victim art" that she refused to see the production. Croce blamed politics for the sensation of victim art. "The arts bureaucracy in this country, which includes government and private funding agencies, has in recent years demonstrated a blatant bias for utilitarian art art that justifies the bureaucracy's existence by being socially useful." Many other liberals, such as Richard Goldstein from the Village Voice also sharply criticized Croce. Deborah Jowitt, a dance critic for the Village Voice wrote "It's ironic that Croce, so firmly opposed to the politicization of art, chose to turn her own critical essay into a political statement by declining to see the work at hand.” Yet other critics chose not to see this work either because they have been unimpressed with Jones choreography in his past productions or because works based on racism, sexism, AIDS have become predictable. Either way, Croce's article is successful at bringing attention to the politicization of the American Arts. Croce argues for "the autonomy of art" or "art for art's sake". However, “opposing the politicization of art is now taken to be a political act”. <u>. The coverage brought Jones to wider attention. In 2016, Newsweek wrote, "Jones is probably best known outside of dance circles for his 1994 work Still/Here."

Басқа да серіктестер

Өз компаниясы үшін 100-ден астам туынды жасаған Джонс, сонымен қатар Элвин Эйлидің Америкалық би театры, AXIS Dance Company, Бостон балеті, Лион опера балеті, Берлин опера балеті және Diversions Dance Company сияқты театрлар үшін хореографиялық жұмыстар жасады. 1995 жылы Джонс Линкольн орталығының "Қызықты әлеуметтік оқиғалар" фестивалінің тапсырысы бойынша Алиса Тулли залында Тони Моррисон мен Макс Роучпен бірлесіп "Degga" атты туындыны сахналады. Джесси Норманмен бірлескен "How! Do! We! Do!" атты туындысы 1999 жылы Нью-Йорктің қалалық орталығында тұңғыш рет көрсетілді. 1989 жылы Билл Т. Джонс "D Man in the Waters" хореографиясын жасады. АҚТҚ эпидемиясы өте жоғары деңгейге жеткен кезде, өнер қауымдастығы да ауыр соққыға ұшырады. Компания мүшесі Демиан Аквавелланың қазасынан кейін, Билл Т. Джонс оның құрметіне осы хореографиялық туындыны жасауға шешім қабылдады. Ол Аквавелланың жоқтығын көрсете отырып, аурудың қорқынышты жағдайын көрсетті. Бұл туындыда Билл Т. Джонстың қоғам ретінде жеткісі келген бірлікті бейнелеу үшін көптеген көтеру элементтері қолданылды. Ерлер ерлерді, әйелдер әйелдерді, ал әйелдер ерлерді көтеріп тұрды. "D Man in the Waters" – әсем әрі терең сезімдік туынды. Ол қозғалыс пен оның болмауы арқылы АҚТҚ эпидемиясының қорқыныштылығын, осы аурудан зардап шеккендердің жоғалуын және оны жеңу үшін бірлесіп шешім табуға деген ұмтылысты көрсетеді. 1990 жылы Джонс Хьюстон Гранд Операсы мен Глиндеборн Опера фестивалі үшін сэр Питер Холлдың режиссерлігімен сэр Майкл Типпеттің "Жаңа жыл" операсын хореографиялады. Ол Мюнхен биенналесінде, Нью-Йорк қалалық операсында және Хьюстон Гранд Операсында қойылған "Үш ұлдың анасы" атты туындының идеясын жасап, режиссерлік және хореографиялық жұмыстарын бірге атқарды. Сонымен қатар, ол Бостон лирикалық операсы үшін "Lost in the Stars" операсын сахналады. Джонстың театрлық қызметтеріне 1990 жылы 2000 фестивалі үшін әпкесі және белгілі актер Родесса Джонспен бірлесіп "Perfect Courage" қойылымын режиссерлік етуі кіреді. 1994 жылы ол Дерек Уолкотттың "Monkey Mountain арманы" атты пьесасын Миннеаполистегі Гатри театрында сахналады. Джонс 1982 жылы суретші Кит Харингпен бірлесіп, бірқатар перформанс және бейнелеу өнері туындыларын жасады.

Creating more than 100 works for his own company, Jones has also choreographed for Alvin Ailey American Dance Theater, AXIS Dance Company, Boston Ballet, Lyon Opera Ballet, Berlin Opera Ballet and Diversions Dance Company, among others. In 1995, Jones directed and performed in a collaborative work with Toni Morrison and Max Roach, Degga, at Alice Tully Hall, commissioned by Lincoln Center’s "Serious Fun" Festival. His collaboration with Jessye Norman, How! Do! We! Do!, premiered at New York's City Center in 1999. In 1989, Bill T. Jones choreographed D Man in the Waters. The AIDS epidemic was at an all time high and the arts community was being greatly affected by it. After the death of company member, Demian Acquavella, Bill T. Jones decided to choreograph this piece in his honor. He raised awareness about the horrors of the disease by highlighting Acquavella's absence in the piece. The piece feature a lot of lifting to symbolize the unity that Bill T. Jones wanted to achieve as a society. Men lifting men, women lifting women, and women lifting men. D Man in the Waters is a beautiful and moving piece of art that uses movement and lack thereof to portray the horrors of the AIDS epidemic, the loss of those affected by it, and the desperation to come together and find a solution. In 1990, Jones choreographed Sir Michael Tippett’s New Year under the direction of Sir Peter Hall for the Houston Grand Opera and the Glyndebourne Opera Festival. He conceived, co directed and choreographed Mother of Three Sons, which was performed at the Munich Biennale, New York City Opera, and the Houston Grand Opera. He also directed Lost in the Stars for the Boston Lyric Opera. Jones's theater involvement includes co directing Perfect Courage with his sister and prolific performance artist, Rhodessa Jones for Festival 2000, in 1990. In 1994, he directed Derek Walcott’s Dream on Monkey Mountain for The Guthrie Theater in Minneapolis, MN. Jones also collaborated with artist Keith Haring in 1982 to create a series of both performance and visual arts together.

Бродвей және Бродвейден тыс

2005 жылы Джонс Нью-Йорк театрлық шеберханасының қойылымында классикалық грек драматургы Эсхилдің «Тебаға қарсы жеті» атты мюзиклінің негізінде жазылған Уилл Пауэрдің «Жеті» мюзикліне хореография қойды. «Жеті» түпнұсқа туындыны заманауи қалалық ортаға көшіріп, түрлі музыкалық стильдерді пайдаланды, соның салдарынан бір сыншы оны «ерекше жаңа гибрид: хип-хоп музыкалық комедиялық трагедия» деп атады. Бұл пьеса үш рет Off Broadway Lucille Lortel сыйлығына ие болды, оның ішінде Джонсқа үздік хореография сыйлығы табысталды. Джонс 2006 жылы композитор Дункан Шейк пен лирик Стивен Сатер дамытқан және Майкл Майер режиссерлік еткен «Жазғы ояну» рок-мюзиклінің Бродвейдегі тұңғыш көрсетілімінің хореографы болды. Пьеса 1891 жылы жарық көрген неміс туындысына негізделген, ол жасөсперімдердің сексуалдық құштарлығының қызылына толы кезеңін көрсетеді. «Жазғы ояну» тұңғыш көрсетілімінде үлкен ықпалға ие болды және кейіннен басқа да көптеген марапаттармен қатар 2007 жылы сегіз Tony сыйлығын жеңіп алды. Джонс 2007 жылы үздік хореография үшін Tony сыйлығының иегері атанды. Джонс – 2008 жылы Бродвейден тыс қойылымдарда көрсетілген, ал 2009 жылы Бродвейде ашылған «Fela!» мюзиклінің қосымша авторы, режиссері және хореографы. Жобаға Джонстың серіктестері Джим Льюис пен Стивен Хендел болды. Пьеса нигериялық музыкант және белсенді Фела Кутидің өмірінен алынған оқиғаларға негізделген, сонымен қатар Карлос Мурдың 1982 жылы жазған «Fela: This Bitch of a Life» атты Кутидің өмірбаянынан шабыттанды. Бродвейдегі қойылым үш Tony сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде үздік хореография сыйлығы да бар. 2010 жылы ол Кеннеди орталығының құрметті иегері атанды. 1996 жылғы Кеннеди орталығының лауреаты Эдвард Альби және Клэр Дэйнс сөз сөйлеген шарада «Мен дене электрін әндеймін» атты Уолт Уитменнің 1856 жылы жазған өлеңі орындалды. Сол жылы ток-шоу жүргізушісі және актриса Опра Уинфри, лирик және композитор Джерри Герман, кантри әншісі және ән жазушы Мерл Хаггард, сонымен қатар әнші, ән жазушы және музыкант Пол Маккартни де құрметке бөленді. 2019 жылдың маусым айында Stonewall көтерілісінің 50 жылдығын атап өту мақсатында, қазіргі ЛГБТҚ құқық қозғалысының шешуші сәті саналған оқиғаға орай, Queerty оны Pride50 тізімінен «қоғамды барлық квир адамдарға теңдік, қабылдау және қадір-қасиетке қарай жылжуын белсенді түрде қамтамасыз ететін бастамашыл тұлғалардың бірі» деп атады.

In 2005, Jones choreographed the New York Theatre Workshop production of The Seven, a musical by Will Power based on Seven Against Thebes by the classical Greek playwright Aeschylus. The Seven transposed the original work to a modern urban setting and employed a range of musical styles to create what one reviewer called, "a strange new hybrid: a hip hop musical comedy tragedy." The play was recognized with three Off Broadway Lucille Lortel Awards, including Outstanding Choreography, given to Jones. Jones was choreographer for the Broadway premiere of the 2006 rock musical Spring Awakening, developed by composer Duncan Sheik and lyricist Steven Sater, and directed by Michael Mayer. The play is based on an 1891 German work that explores the tumult of teenage sexuality. Spring Awakening was widely acclaimed at its premiere and later won eight 2007 Tony Awards, in addition to a range of other recognitions. Jones was recipient of the 2007 Tony Award for Best Choreography. Jones is co creator, director and choreographer of the musical Fela!, which ran off Broadway in 2008 and opened on Broadway in 2009. Jones's collaborators on the project were Jim Lewis and Stephen Hendel. The play is based on events in the life of Nigerian musician and activist Fela Kuti and is inspired by Fela: This Bitch of a Life, a 1982 authorized biography of Kuti by Carlos Moore. The Broadway presentation won three Tony Awards, including Best Choreography. In 2010, he was a Kennedy Center Honoree. Introduced by 1996 Kennedy Center Honoree Edward Albee and a speech by Claire Danes, the performance was "I Sing The Body Electric," a poem written by Walt Whitman in 1856. Also honored that year were talk show host/actress Oprah Winfrey, lyricist/composer Jerry Herman, country singer/songwriter Merle Haggard, and singer/songwriter/musician Paul McCartney. In June 2019, to mark the 50th anniversary of the Stonewall riots, an event widely considered a watershed moment in the modern LGBTQ rights movement, Queerty named him one of the Pride50 "trailblazing individuals who actively ensure society remains moving towards equality, acceptance and dignity for all queer people".

Опера

2017 жылы Джонс композитор Дэниел Бернард Румен және либреттист Марк Бамути Джозеф жазған «Біз қозғалмаймыз» атты әлемдік премьерасының режиссері, хореографы және драматургы қызметін атқарды. Бұл туынды Филадельфия операсының тапсырысымен жасалған және New York Times газеті оны 2017 жылғы ең үздік классикалық өнерлерінің бірі деп тізімдеді.

Жеке өмір

Джонс француз азаматы Бьорн Амеланға үйленген, ол Израильдің Хайфа қаласында және Еуропаның бірнеше елінде өскен. Амелан 1983 жылдан бастап, 1990 жылы ЖИТС салдарынан қайтыс болғанға дейін танымал сәнгер Патрик Келлидің романтикалық және іскерлік серігі болды. Өзінің бейнелеу өнерімен айналысумен қатар, Амелан Билл Т. Джонс / Арни Зейн би компаниясының шығармашылық директоры болып табылады және 1990 жылдардың ортасынан бері компанияның көптеген декорацияларын жасады. Амеланның анасы Дора Амеланның Екінші дүниежүзілік соғыстағы тәжірибесі Джонстың «Аналогия/Дора: Трамонтане» (2015) туындысының негізгі тақырыбы болып табылады. Джонс Нью-Йорктің өнер және мәдени өмірімен ұзақ жылдар бойы байланыста болса да, ол ешқашан осы қалада тұрмаған. Джонстың сіңілі ұлы Ланс Бриггс Билл Т. Джонс / Арни Зейн би компаниясының «Аналогия/Ланс» (2016) және «Менің сіңілі ұлыма хат» (2017) атты екі туындысының тақырыбы болды. Екеуі де Бриггстің өмір жолын зерттейді, ол биші, модель және ән жазушы ретінде үміттен есірткі және проституцияға, ЖИТС диагнозына және параличке ұшырағанға дейін төмендеді.

Таңдалған шығармалар

Джонс 120-дан астам құжатталған хореографиялық туынды жасаған. Төмендегісі – белгілі компаниялармен немесе суретшілермен бірлескен жұмыстарды немесе олардың тапсырыстарын көрсететін іріктелген үлгілер.