Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1968 жылғы швед драмалық фильмі
1968 Swedish drama film
"Ұят" ("Skammen") – 1968 жылғы швед драмалық фильмі, сценарийін және режиссурасын Ингмар Бергман жазған, ал басты рөлдерде Лив Ульманн мен Макс фон Сидоу ойнаған. Ульманн мен фон Сидоу бұрынғы скрипкашылар Ева мен Ян рөлін ойнайды, олар саяси жағдайға араласпаған, азамат соғысының қаупі төнген жұбайлар. Оларды бір жақ жауға деген ықыластықпен айыптайды, ал жұбайлар қашқан кезде олардың некесі нашарлайды. Бұл оқиға ұят, моральдық құлдырау, өзіне деген жек көру және зорлық-зомбылық тақырыптарын зерттейді. Фильм 1967 жылдан бастап Фарё аралында түсірілді, соғыс көріністері үшін миниатюралық модельдер пайдаланылды. "Ұят" Вьетнам соғысы кезінде түсіріліп, шығарылды, бірақ Бергман оның нақты соғысқа байланысты екенін жоққа шығарды. Оның орнына ол "кішкентай соғыстың" тарихын айтуға қызығушылық танытты. "Ұят" бірнеше марапатқа ие болды, соның ішінде Ульманның актерлік шеберлігі үшін. Кейде бұл фильм Бергманның 1968 жылғы "Күгіртке сағаты" фильмінен кейін, 1969 жылғы "Аннаның құмарлығы" фильмінен бұрын түсірілген, тақырыптық байланысты фильмдер сериясының екінші бөлігі деп есептеледі.
Shame (Skammen) is a 1968 Swedish drama film written and directed by Ingmar Bergman, and starring Liv Ullmann and Max von Sydow. Ullmann and von Sydow play Eva and Jan, former violinists, a politically uninvolved couple whose home comes under threat by civil war. They are accused by one side of sympathy for the enemy, and their marriage deteriorates while the couple flees. The story explores themes of shame, moral decline, self loathing and violence. The film was shot on Fårö, beginning in 1967, employing miniature models for the combat scenes. Shame was shot and released during the Vietnam War, although Bergman denied it was a commentary on the real life conflict. He instead expressed interest in telling the story of a "little war". Shame won a few honors, including for Ullmann's performance. It is sometimes considered the second in a series of thematically related films, preceded by Bergman's 1968 Hour of the Wolf, and followed by the 1969 The Passion of Anna.
Сюжет
Ян мен Ева Розенберг ерлі-зайыптылар - бұрынғы скрипкашылар. Олар азаматтық соғыс кезінде ауыл аралындағы фермада тұрады. Радиолары мен телефондары жұмыс істемейді, ал Ева Янның жанжалдан қашуды қалайтынына ренжіді, ал олар балалы бола ала ма, жоқ па және Ян өзімшіл ме деп талқылайды. Олар қалаға барып, жауынгерлердің жуырда келетіндігі туралы хабарды естіп, міндетті атқаруға шақырылған қарт жігітпен кездеседі. Олар үйлеріне оралғанда, үйлерінің аумағы бомбаға түсіп, бір парашютшілердің жерге түсіп жатқанын көреді. Ян мен Еваны басып кірген әскер тұтқындап алады және "азаттыққа шыққан" халықтың көзқарасы туралы сегмент үшін әскери журналист камерада сұхбат береді. Бастапқыда Ева жанжалға немқұрайды қарайды, бірақ бейтараптығын жоққа шығарады; Ян сөйлеуден бас тартады, содан кейін олар босатылады. Кейінірек олар қайтадан тұтқындалады, ал сарбаздар оларды тергеп-тексеру кезінде әскерлер Еваның сөздерін айыптау сөзімен дубляждаған сұхбаттың видеосын көрсетеді. Бұл негізінен қорқыту тактикасы. Ақырында оларды бұрын қала әкімі болған полковник Якоби босатып жібереді. Үйлеріне оралған соң, олардың қарым-қатынастары бұзылады. Жакоби оларға сыйлықтармен қарайтын, бірақ ерлі-зайыптыларды еңбек лагеріне жіберу үшін де күш-қуатқа ие болатын тұрақты, тіпті ыңғайсыз тұрақты қонақ болады. Бұл қарым-қатынас манипулятивті. Жакоби Еваны банктік шоттағы жинақтарына айырбастау үшін оған жыныстық қызмет көрсетуге көндіреді. Олар Жаңылға барып, Жан демалып жатқан кезде жыныстық қатынасқа түседі. Ол Еваның есімін атап, оянады. Ақырында ол төсекте Жакобидің жинаған ақшасын тауып, жылай бастайды. Ева кіреді, ал Жакоби сыртта қалып, кетуге бұрылады. Содан кейін ол жылап тұрған Жанға егер ол жылап-сықтап жыласа, оған көмектесетінін айтады. Жауынгерлер келіп, Жакоби өзінің бостандығын сатып алуға болатынын түсіндіреді, өйткені мұнда болған соғыс жағы ақшаға мұқтаж. Жакоби, солдаттар және Ева Яннан ақша сұрайды. Ян қандай ақша туралы айтылып жатқанын білмейтінін айтады. Сол кезде әскерлер үйге шабуыл жасап, оны іздеді, бірақ таба алмады. Олар Жакобиді өлтіру үшін Янға қару береді, ол солай істейді. Әскерлер кеткеннен кейін Ян ақшаның қапшығында екенін айтады, Еваның ұяты. Бұл олардың қарым-қатынасын қалпына келтіре алмайтындай етіп бұзып, қайта-қайта бұзылуларға әкеледі. Қарым-қатынас үндемей, суық болады. Ян мен Ева жас солдатпен кездескенде, Ева оны тамақтандырып, ұйықтатқысы келеді. Жан оны зорлықпен алып кетіп, атып, тонап жібереді. Ева Янды теңізге қарай ертіп барады, ал ол Якобиден түскен ақшаны оларды балық аулау қайығына отырғызу үшін пайдаланады. Теңізде кеменің моторы істен шығады. Қайық айдаушы өзін-өзі өлтіреді. Кеме кейіннен өз-өзіне тоқтап, алға қарай қозғала алмай, суға апаратын өлекселердің ортасында қалады. Қайық босқындарды алып кетіп жатқанда, Ева Жанаға өзінің арманы туралы айтады: ол көлеңкелі саябақпен әдемі қала көшесінде жүріп барады, бірақ ұшақтар келіп, қала мен оның роза бұталарын өртеп жібереді. Ол мен Янның қыздары бар, оны да қолына алып отыр. Олар гүлдердің жанып жатқанын бақылайды, ол "бұл өте сұлу болғандықтан, қорқынышты емес" дейді. Ол бір нәрсені есте сақтау керек деп ойлайды, бірақ есіне түсіре алмайды.
A husband and wife, Jan and Eva Rosenberg, are former violinists who are living on a farm on a rural island during a civil war. Their radio and telephone do not work, and Eva expresses frustration with Jan's apparent preference of escapism from the conflict, while they debate whether they can have children and if Jan is selfish. The couple visit the town, hear a rumor that troops will soon come, and meet with an older man who has been called to duty. When they return, their home area is bombed, and they see a parachutist descend on it. Jan and Eva are captured by the invading force and interviewed by a military journalist on camera, for a segment on the viewpoints of the "liberated" population. Eva initially seems indifferent to the conflict, but denies neutrality; Jan declines to speak, and they are released. They are later captured again, and as soldiers interrogate them, the troops play a film of the interview, in which Eva's words have been dubbed over with incriminating speech. This is primarily a scare tactic. Eventually, they are released by Col. Jacobi, who had formerly served as the mayor. After the couple returns home, their relationship is strained. Jacobi becomes a regular, if not uncomfortably constant, visitor who treats them with gifts but also has the power to send the couple to a work camp. This relationship is manipulative. Jacobi convinces Eva to provide him with sexual favors in exchange for his bank account savings. They go into the green house to have sex while Jan is resting. He wakes, calling Eva's name. Eventually, he goes upstairs and finds Jacobi's savings on the bed and begins to cry. Eva enters, while Jacobi stays outside and turns to leave. She then comments to a weeping Jan that he can continue sobbing if he feels it will help. Soldiers arrive, and Jacobi explains his freedom can be bought, as the side of the war who is here is in desperate need of money. Jacobi, the soldiers, and Eva ask Jan for the money. Jan states he does not know what money they are talking about. The soldiers raid the house to look for it, in vain. They hand Jan a gun to execute Jacobi, and he does. After the soldiers leave, Jan reveals he had the money in his pocket, to Eva's disgust. This has split their relationship irreparably and causes repeated breakdowns. The relationship grows silent and cold. When Jan and Eva meet a young soldier, Eva wants to feed him and allow him to sleep. Jan violently takes him away to shoot and rob him. Eva follows Jan towards the sea, and he uses the money from Jacobi in order to buy them seats on a fishing boat. While at sea, the boat's motor fails. The man steering the boat kills himself by lowering himself overboard. The boat later finds itself stuck in the middle of floating dead bodies, unable to move forward and continue. As the boat takes away the refugees, Eva tells Jan of her dream: she walks down a beautiful city street with a shaded park, until planes come and set fire to the city and its rose vines. She and Jan have had a daughter, whom she is holding in her arms. They watch the roses burn, which she states "wasn't awful because it was so beautiful". She feels she had to remember something, but could not.
Тақырыптар
Автор Джерри Вермилье "күш қолданудың қалыпты өмірге енуі" тақырыбын зерттеуде "Құрттың сағаты" (1968), "Ұят" және "Аннаның құмарлығы" фильмдері трилогияны құрайтынын жазды. Автор Әмір Коэн Шалев бұл фильмдердің трилогия екенімен келісті. Атап айтқанда, "Ұят" фильмі "соғыста адамзаттың ыдырауы" бейнеленген. Автор Тарья Лэйн бұл зорлық-зомбылықты Швециядағы азаматтық соғыс ретінде қарастырды, ол "сырттай мағынасыз" болып көрінеді. Марк Гервейс "Ұят" фильмі соғыс фильмі ретінде соғыстың екі тарапының да қандай ұстанымда екенін көрсетпейді, сондай-ақ тоталитаризмге қарсы насихат немесе мәлімдеме жасамайды, керісінше "адамның ыдырауына" назар аударады, бұл жолы оны бір шағын қоғамның өміріндегі кең ауқымды әлеуметтік контекстке дейін жеткізеді. Фильм ұят ұғымын зерттейді, оны "өзіне қарсы моральдық сәтсіздікке" байланыстырып, кейіпкерде "травмалық құрылымға" әкеледі, нәтижесінде фон Сидоу кейіпкері қорқақтан кісі өлтірушіге айналады. Журналист Камилла Лундберг Бергман фильмдерінде басты кейіпкерлердің көбінесе музыканттар екенін байқады, бірақ Бергман сұхбатында мұндай тенденциядан хабары жоқ екенін мәлімдеді. Автор Пер Ф. Броман "Ұят" фильміндегі кейіпкерлердің скрипкашылар болуы осы тенденцияға сәйкес келеді деп санайды, бірақ музыка сюжетке аса маңызды емес сияқты екенін атап өтті. Лэйн скрипкада ойнау туралы естеліктер "егерде" тақырыбын көрсетеді, онда кейіпкерлер өздерінің жақсырақ өмір сүру мүмкіндігін елестетеді. Коэн Шалев "Персона" және "Аннаның құмарлығы" сияқты "Ұят" та "қашқан суретші" тақырыбын қамтиды, сонымен қатар кінә және өзіне деген жеккөру мәселелерін көтеріп, жазады. Сыншы Рената Адлер "тақырыптағы "Ұят" Құдайға тиесілі" деп сенді. Дегенмен, басқа авторлар фильм Бергманның бұрынғы туындыларынан өзгешеленеді, себебі ол Құдайға осы деңгейде мән бермейді.
Author Jerry Vermilye wrote that in exploring "the thread of violence intruding on ordinary lives", Hour of the Wolf (1968), Shame, and The Passion of Anna represent a trilogy. Author Amir Cohen Shalev concurred that the films form a trilogy. In particular, Shame depicts the "disintegration of humanity in war". The violence, which author Tarja Laine believed represented a civil war in Sweden, is depicted as "apparently meaningless". Marc Gervais writes that Shame, as a war film, does not address what either of the two sides of the war stand for and does not venture into propaganda or a statement against totalitarianism, instead focusing on "human disintegration, this time extending it to a broader social dimension in the life of one small community". The film delves into the concept of shame, associating it with the "moral failure with the self" bringing about a "traumatic configuration" in character, with Von Sydow's character developing from coward to murderer. Journalist Camilla Lundberg observed a pattern in Bergman's films that the protagonists are often musicians, though in an interview Bergman claimed he was not aware of such a trend. Author Per F. Broman believed Shame fits this trend in that the characters are violinists, but remarked that music did not seem very relevant to the plot. Laine suggested memories of playing the violin represent an "if only" theme, in which the characters imagine a better life they could have had. Cohen Shalev wrote that, like Persona and The Passion of Anna, Shame follows an "artist as fugitive" theme touching on issues of guilt and self hatred. Critic Renata Adler believed that "The 'Shame' of the title is God's". However, other authors believe the film differs from Bergman's earlier works, inasmuch as it is less concerned with God.
Даму
Ингмар Бергман "Шаяның" сценариін жазды, оны 1967 жылдың көктемінде аяқтады. Ол әңгіменің шығу тегі туралы былай деп түсіндірді: "Бұл фильмді түсіргенге дейін мен "кіші соғысқа" назар аударуды ұйғардым. Бұл соғыс шеткері аймақта болып жатыр, ол жерде толығымен шатасу бар, ешкім шын мәнінде не болып жатқанын білмейді. Егер сценарийді жазғанда шыдамдылық танытсам, осы "кіші соғысты" жақсырақ суреттейтін едім. Менде мұндай шыдамдылық жоқ еді. Ол кезде Вьетнам соғысы болып жатқан еді. Бергман фильмнің бұл қақтығыс туралы мәлімдеме екенін жоққа шығарды, бірақ ол: "Жеке, Вьетнамдағы соғысқа деген көзқарасым анық. Соғыс біткенге дейін, американдықтар кеткенге дейін, ұзақ уақытқа созылуы керек еді". Ол сондай-ақ "Өнерші ретінде әлемде болып жатқан оқиғалардан қорқамын" деп мәлімдеді. Ол Ян мен Еваны әлеуметтік демократтар деп ойлады, өйткені бұл партия мәдениетті субсидиялайды. Criterion Collection компаниясы 2018 жылдың 20 қарашасында Ингмар Бергманның кинотеатрында Бергманның басқа 38 фильмімен бірге А аймағында Blu ray түсірілімін жариялады.
Ingmar Bergman wrote the screenplay for Shame, completing it in spring 1967. He explained the origin of the story: For a long time before making this film I had carried around the notion of trying to focus on the 'little war', the war that exist on the periphery where there is total confusion, and nobody knows what is actually going on. If I had been more patient when writing the script, I would have depicted this 'little war' in a better way. I did not have that patience. The controversial Vietnam War was being fought at the time, and while Bergman denied the film was a statement on the conflict, he remarked that "Privately, my view of the war in Vietnam is clear. The war should have been over a long time ago and the Americans gone". He also stated "As an artist, I am horror stricken by what is happening in the world". He envisioned Jan and Eva as Social Democrats, for that party subsidized culture. The Criterion Collection announced a Blu ray release in Region A for 20 November 2018, along with 38 other Bergman films, in the set Ingmar Bergman's Cinema.
Сыни қабылдау
Швецияда Мауриц Эдстром Dagens Nyheter басылымында фильм Бергманның өз ішкі қақтығыстарымен бір адамнан гөрі қазіргі заманғы және маңызды нәрсеге аз айналысатынын көрсетті деп жазды. 1996 жылы "Шаяның" Movieline журналының "100 ең үздік шетелдік фильмдер" тізіміне кірді. 2008 жылы Роджер Эберт "Шаяның" төрт жұлдызына Вьетнам соғысы кезінде түсірілгенін атап өтіп, оны "барлық соғысқа қарсы ашулы және қараңғы фильм" және "қауіпсіз өмірден айырылып, қорқынышты жаңа үмітсіз әлемге мәжбүр болған ерлі-зайыптылардың портреті" деп атады. Алайда, ол фильмнің Бергманның басқа фильмдеріне қарағанда аз есте қалғанын айтты. 2015 жылы Чикаголық оқырман Дрю Хант оны Бергманның ең үздік бес фильмінің қатарына қосты, оны "Сол соғысқа қатысты емес соғыс фильмі" деп бағалады. Фильмнің Rotten Tomatoes сайтында 17 пікірге негізделген 65% мақұлдау рейтингі бар, орташа бағасы 6.9/10.
In Sweden, Mauritz Edström wrote in Dagens Nyheter that the film signified Bergman dealing less with his own inner conflict to something more contemporary and more important than one person. In 1996, Shame was included in Movieline magazine's "100 Greatest Foreign Films". In 2008, Roger Ebert gave Shame four stars, noting its timing during the Vietnam War and calling it "angry and bleak film that was against all war" and "a portrait of a couple torn from their secure lives and forced into a horrifying new world of despair". However, he remarked the film was less remembered than other Bergman films at the time of his writing. In 2015, Drew Hunt of the Chicago Reader placed it in Bergman's top five films, judging it "A war film that's not actually about war". The film has a 65% approval rating on Rotten Tomatoes, based on 17 reviews with an average rating of 6.9/10.