Кіріспе

Калеми, бұрынғы Альбертвилл немесе Альбертстад, Конго Демократиялық Республикасындағы Танганьика көлінің батыс жағасында орналасқан қала. Лукуга өзені, Танганьика көлін Луалаба өзеніне құятын, қаладан өтеді. Калеми – Танганьика провинциясының орталығы.

Тарих

1886 жылдан 1891 жылға дейін Африка миссионерлер қоғамы Танганьика көлінің солтүстік және оңтүстік жағалауларында католик миссияларын құрды. Француз әскери қызметкері Леопольд Луи Жубер архиепископ Шарль Лавигеридің Африка миссионерлер қоғамы тарапынан миссионерлерді қорғау үшін жіберілді. Типпу Тип пен Румализа шабуылдарына байланысты миссионерлер жаңа үш бекеттен бас тарды. 1891 жылға қарай араб құл саудагерлері Мпала және Сент-Луи-де-Мрумби маңындағы Жубер қорғаған аймақтан басқа, көлдің барлық батыс жағалауын бақылауда ұстады. Бельгиялық құлдыққа қарсы қоғамның қаржыландыруымен Капитан Альфонс Жак басқарған құлдыққа қарсы экспедиция 1891 жылдың 30 қазанында Жуберге көмекке келді. Жак экспедициясы келген кезде Жубердің гарнизоны шамамен екі жүз адамнан тұрды, олар "қолайсыз патрондары жоқ, түрлі-түрлі шашақтар, Ремингтон мылтықтары және тұмсықтан зарядталатын мылтықтармен" жақсы қаруланбаған еді. Оның қолында да аз ғана дәрі-дәрмек қалған. Капитан Жак Жуберден экспедиция солтүстікке жылжығанда қорғаныста болуын сұрады.

Альбертвиллдің құрылуы

1891 жылдың 30 желтоқсанында капитан Альфонс Жактың құлдыққа қарсы экспедициясы Танганьика көлінің жағалауында Альбертвилл әскери бекетін құрды және аймақтағы араб құл саудасын тоқтатуға тырысты. Альбертвилл Лукуга өзенінің оңтүстігінде орналасқан. 1892 жылдың 5 сәуірінде сержант Алексис Вритофф Румализа басқаратын араб құл сатушыларының шабуылынан Альбертвилді қорғау кезінде қаза тапты. Оның Катакиде орналасқан әскерлері сол күні Альбертвилді қоршап алып, 1892 жылдың 16 тамызынан 1893 жылдың 1 қаңтарына дейін бірнеше ай бойы қоршауда ұстады. Ақырында Румализаның әскерлері капитан Альфонс Жактың көмекшісі ретінде Брюссельден жіберілген Лонг Дювивье Демол құлдыққа қарсы экспедициясы келген соң шегінуге мәжбүр болды. Арабтар аумақтан кеткеннен кейін бастапқы Альбертвилл біртіндеп тасталып, атауы Лукуганың солтүстігіндегі М’Тоа әскери бекетіне берілді, қазіргі Калеми орналасқан жер.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және Шығыс Африкадағы шайқас

1914 жылы Альбервиль Шығыс Африка науқанында Бельгиялық Конго әскерлерінің базасы болды. 1915 жылы теміржол Альбертвильге жетіп келді, ал 1916 жылы порт салынып, Грейнервиллдегі көмір кеніші ашылды. 1940 жылдың соңында Альбертвильде Кения мен Абиссиниядағы әскерлерді басқару үшін, бастапқыда Оңтүстік Африкалық, кейіннен британдық әскери база құрылды.

Тәуелсіздік алғаннан кейін және атауы Калемиге өзгерген

Альбертвиллге 1964 жылы тамызда Симба көтерілісіне қарсы операциялар кезінде майор Майк Хоардың жалдамалы әскерлері шабуыл жасады. 1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдардың басында Мобуту Сесе Секо режимі кезінде Заирлендіру саясаты іске асырылды, бұл мемлекеттік және жеке өмірге көптеген өзгерістер енгізді, оның ішінде Конго мен оның қалаларының атауларын өзгерту, сондай-ақ заирліктердің христиандық есімдерін көбірек "шынайы" есімдерге алмастыру талабы қойылды. Бұған қоса, батыс үлгісіндегі киімге тыйым салынды және оның орнына Мао стиліндегі "абакост" деп аталатын киім мен оның әйелдерге арналған нұсқасы енгізілді. Бұл саясат 1970 жылдардың соңында күшіні жоғалта бастады және 1990 жылға қарай толығымен тоқтатылды. 1971 жылы Заирлендіру саясатының нәтижесінде Альбертвилл қаласы Калеми деп аталды. Калеми қаласында Калемидің ірі университеті орналасқан, онда аймақтағы ең ірі кітапхана бар.

Климат

Калемиде тропикалық саванна климаты (Кёппен: Aw).

Экономика

Калеми Катанга провинциясының маңызды қаласы. Онда цемент, азық-түлік тағамдары және тоқыма өнімдері өндіріледі.

Тау-кен өндірісі

Қала нәтижесінде мыс, кобальт, мырыш, алтын, қалайы және көмір сияқты минералдарды тарату орталығы болып табылады.

Әуежай

Қала Калеми әуежайы арқылы қызмет көрсетіледі, оннан елдің басқа әуежайларына рейстер бар.

Темір жол

Калеми Нюнзу, Кинду, Касаи, Кабало, Камина және Любумбашиге теміржол желілерінің орталығында жатыр. Киву аймағын дамыту мақсатында Барака қаласы арқылы Калемиден Букавуға дейін теміржол салу жобасы ұсынылды.

Су

Калеми Кигома (Танзания), Мпулунгу (Замбия), Увира (Конго Демократиялық Республикасы) және Бужумбура (Бурунди) қалаларына су жолдарының төңірегінде орналасқан.

Тілдер

Француз тілі ресми тіл болғанымен, Калемидегі басты тіл – Танзанияда таралған суахили тілінің диалектісі. Бұл диалект Кингвана деп аталады және Конгоның шығыс бөлігінде (Солтүстік Киву, Оңтүстік Киву, Маниема, Катанга және Шығыс, Батыс және Шығыс Касаи провинциялары) және Анголамен Катанга шекарасына дейін кеңінен қолданылады.

Спорт

Лубумбашиде «Танганьика», «FC Etoile Jaune» («Сары жұлдыздар») және тағы да көптеген футбол клубтары бар.

Калеми порты

Калеми порты Ұлы көлдер темір жолының (Луалаба өзеніндегі Кабало торабынан) Танзанияның көл порты мен Кигомадағы темір жол терминалына, содан кейін Танзанияның Орталық темір жолы арқылы Дар-эс-Салам теңіз портына жалғасуы үшін салынған. Портқа тұғыр және 3 жылжымалы кран орнатылған, бұл оған екі сменамен күніне белгілі бір көлемде жүк тасымалдауға мүмкіндік берді. Қазіргі уақытта крандар істен шыққан, ал кемелер тұғырға жақын жерде көлдің лайлануына байланысты жақындаса алмайды. Порттың ғимараттарына да жөндеу жұмыстары қажет. Сонымен қатар, Калемиден батысқа қарайғы темір жол желісі "өте нашарлаған" және толыққанды жұмыс істемейді. Калеми порты сонымен қатар Танганьика көлінің солтүстігіндегі Калунду, Увира және Бурундидегі Бужумбура порттарына, оңтүстікке қарай Замбиядағы Моба мен Мпулунгу порттарына жүк тасымалдау үшін қайықтармен де пайдаланылады. Калеми портын ДР Конгодағы темір жолдарды (Матади-Киншаса желісінен басқа) және елдің шығыс су жолдарындағы қайық қызметін басқаратын SNCC темір жол компаниясы басқарады.

2005 жылғы жер сілкінісі

2005 жылы 5 желтоқсанда Танганьика көлінде жер сілкінісі болды. Жер сілкінісінің ошағы Танганьика көлінің түбінде, Калемиден оңтүстік-шығысқа қарай шамамен орналасқан. Кем дегенде ондаған үйлер қирады.