Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Конго Демократиялық Республикасындағы өзен Луалаба өзені () Конго Демократиялық Республикасының шығыс бөлігінде толық ағып өтеді. Ол Конго өзеніне ең көп су ағызып, Конгоның бастауы Чамбеши екені мойындалады. Луалаба шақырымға дейін созылған. Оның бастауы елдің оңтүстік-шығыс шетінде, Катанга провинциясындағы Мусофи мен Лубумбаши қалаларының жанында, Замбияның Мыс белдеуіне жақын жерде орналасқан.
River in Democratic Republic of the Congo
The Lualaba River (, ) flows entirely within the eastern part of Democratic Republic of the Congo. It provides the greatest streamflow to the Congo River, while the source of the Congo is recognized as the Chambeshi. The Lualaba is long. Its headwaters are in the country's far southeastern corner near Musofi and Lubumbashi in Katanga Province, next to the Zambian Copperbelt.
Курс
Луалаба өзенінің бастауы Катанга үстіртінде, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Өзен солтүстікке қарай ағып, Кисангани маңында аяқталады, осы жерде Конго өзені ресми түрде басталады. Катанга үстіртінен суарналар мен тасқындармен Маника үстіртіне қарай төмендейді. Жоғарғы Үпемба ойысынан (Камалондо ойысы) төмен ағатын кезінде, Нзило шарлауына жақын жерде Нзило тоғаны гидроэлектр энергиясын өндіру үшін салынады. Букамада (Жоғарғы Ломами ауданы) өзен төменгі Үпемба ойысындағы, оның ішінде Үпемба және Кисале көлдері бар, сазды көлдер қатары арқылы шамамен жүзе алады. Анкоро Луалаба өзенінің батыс жағалауында, шығысынан Лувуа өзені құятын жерге қарама-қарсы орналасқан. Кейбір географтар осы нүктеден төменгі ағысты "Жоғарғы Конго" деп атайды. Конголодан төмен өзен Порт д'Энфер (Тозақ қақпалары) тар шатқалына кіргенде жүзуге болмайды. Касонго мен Кибомбо арасында өзен шамамен жүзуге жарамды, бірақ Кибомбо мен Кинду (Порт-Эмпейн) арасында қайтадан суарналар оны жүзуге жарамсыз етеді. Киндудан Убундудағы Бойома шарлауына дейін өзеннің 300 километрден астам бөлігі қайтадан жүзуге жарамды. Бойома немесе Стэнли шарлауы Убунду мен Кисангани арасындағы өзеннің бір бөлігінде орналасқан жеті шарлауықтан тұрады. Өзеннің соңы жетінші катарактадан кейін, Кисанганиге жақын жерде Конго өзені болып табылады. Луалаба өзені Конго Демократиялық Республикасының оңтүстік-шығысындағы Катанга провинциясындағы Кибара үстіртіндегі ортаны қорғайтын Үпемба ұлттық паркінің солтүстік және батыс шекарасын құрайды.
The source of the Lualaba River is on the Katanga plateau, at an elevation of above sea level. The river flows northward to end near Kisangani, where the name Congo River officially begins. From the Katanga plateau it drops, with waterfalls and rapids marking the descent, to the Manika plateau. As it descends through the upper Upemba Depression (Kamalondo Trough), in Near Nzilo Falls it is dammed for hydroelectric power at the Nzilo Dam. At Bukama in Haut Lomami District the river becomes navigable for about through a series of marshy lakes in the lower Upemba Depression, including Lake Upemba and Lake Kisale. Ankoro lies on the west bank of the Lualaba River, opposite its confluence with the Luvua River from the east. Some geographers call the combined river below this point the "Upper Congo". Below Kongolo, the river becomes unnavigable as it enters the narrow gorge of Portes d'Enfer (Gates of Hell). Between Kasongo and Kibombo, the river is navigable for about , before rapids make it unnavigable again between Kibombo and Kindu (Port Empain). From Kindu up to the Boyoma Falls at Ubundu, the stream is navigable again for more than 300 kilometres. The Boyoma Falls or Stanley Falls are made up of seven cataracts, over a stretch of of the river, between Ubundu and Kisangani. The river's end is marked after the seventh cataract, near Kisangani, where it becomes the Congo River. The Lualaba River serves as the northern and western boundary of Upemba National Park, protecting habitats on the Kibara Plateau in Katanga Province of the southeastern Democratic Republic of the Congo.
Тарих
Луалаба өзені бір кезде Нилдің мүмкін болатын бастауы ретінде қарастырылған, бірақ Генри Мортон Стэнли онымен саяхаттап, Атлант мұхитына құятынын дәлелдеді. Стэнли оны "Ливингстон" деп атады. "Егер Ливингстон Ньянгведегі өзенді Луалаба деп айтпағанда, мен бұл сөзді Венья тайпасының 'Луаллоу ва' терминінің Вагуха тайпасы бұрмалаған түрі ретінде атамас едім." Француз отаршыл губернаторы Пьер Саворгнан де Браза да Луалабаны зерттеді.
The Lualaba River was once considered a possible source of the Nile, until Henry Morton Stanley journeyed down it and proved that it drained into the Atlantic Ocean. Stanley referred to it as the Livingstone. "Had not Livingstone spoken of the river at Nyangwe as the Lualaba, I should not have mentioned the word except as a corruption by the Waguha of the Wenya term Lu al ow wa "
French colonial governor Pierre Savorgnan de Brazza also explored the Lualaba.