Кіріспе

Конго өзенінің саласы Убанги өзені (/j//uː/'b//æ//ŋ//ɡ//i/), сондай-ақ Убангуй деп те жазылады (француз тілінде: Fleuve Oubangui) – Орталық Африка аймағындағы Конго өзенінің ең үлкен оң жағалауындағы саласы. Ол Мбому (жылдық орташа су шығыны 1350 м³/с) және Уэле өзендерінің (жылдық орташа су шығыны 1550 м³/с) қосылған жерінен басталады және батысқа қарай ағып, Орталық Африка Республикасы (ОАР) мен Конго Демократиялық Республикасы (КДР) арасындағы шекараны құрайды. Кейіннен Убанги оңтүстік-батысқа қарай бұрылып, ОАР астанасы Банги қаласынан өтеді, содан кейін оңтүстікке қарай ағып, КДР мен Конго Республикасы арасындағы шекараны құрайды. Убанги ақыры Конго өзеніне Лирангада қосылады. Өзеннің ұзындығы шамамен ... км. Убангидің Уэлемен бірге жалпы ұзындығы ... км. Убангидің су жиналатын алабы шамамен ... км². Аузындағы орташа жылдық су шығыны 5936 м³/с. Бангидегі су шығыны шамамен ... м³/с-тан ... м³/с-қа дейін ауытқиды, орташа ағыны шамамен ... м³/с. Сенімді деректерге сәйкес, Убангидің жоғарғы ағысы бастапқыда Плейстоценнің басында Конгоға қосылғанға дейін Шари өзені мен Чад көліне құйып келген. Конго өзенімен бірге Банги мен Бразавилль арасындағы өзен кемелері үшін маңызды көлік артериясын қамтамасыз етеді. Өзінің бастауынан Бангиден төменге дейін Убанги Орталық Африка Республикасы мен Конго Демократиялық Республикасы (КДР) арасындағы шекараны белгілейді. Содан кейін ол КДР мен Конго Республикасы арасындағы шекараны құрайды, ол Конго өзеніне құяды.

Чад көлін толтыру жобасы

1960 жылдары Убанги өзенінен Чари өзеніне су бұру жоспары ұсынылды. "Трансаква" деп аталған жоспар бойынша, Убанги өзенінің суы Чад көлін қайта жандандырып, орталық Африка мен Сахель аймағының ондаған миллион тұрғынына балық шаруашылығы мен егіншілікті дамыту арқылы тұрмыс көрісін қамтамасыз етеді. 1980-1990 жылдары Нигериялық инженер Ж. Умолу және итальяндық "Bonifica" фирмасы бассейндер аралық су тасымалдау схемаларын ұсынды. 1994 жылы Чад көлі бассейні комиссиясы (ЧКБК) ұқсас жобаны ұсынды, ал 2008 жылдың наурыз айында өткен саммитте ЧКБК мүше елдерінің басшылары осы су бұру жобасын іске асыруға міндеттелді. 2008 жылдың сәуір айында ЧКБК жобаның мүмкіндігін зерттеу үшін ұсыныстарды қабылдау туралы хабарлама жариялады.