Кіріспе
Биомедициналық журналдардағы еркін қолжетімді мақалалар қоры PubMed Central (PMC) – биомедициналық және өмір ғылымдары журналдарында жарияланған толық мәтінді ғылыми мақалаларды сақтайтын ақысыз цифрлық қойма. Ұлттық биотехнологиялық ақпарат орталығы (NCBI) әзірлеген маңызды зерттеу дерекқорының бірі ретінде PubMed Central тек құжаттар қоймасы ғана емес. PMC-ге жіберілген материалдар әр мақаланың XML-құрылымдық деректерін байытатын, кеңейтілген метадеректер, медициналық онтология және бірегей идентификаторлар бойынша индекстеледі және форматталады. PMC-дегі мазмұн NCBI-нің басқа дерекқорына байланыстырылып, Entrez іздеу және алу жүйелері арқылы қолжетімді болады, бұл биомедициналық білімді табу, оқу және дамыту мүмкіндігін арттырады. PubMed Central, PubMed-тен ерекшеленеді. PubMed Central – веб-браузер арқылы кез келген адамға кез келген жерден қолжетімді толық мақалалардың ақысыз цифрлық мұрағаты (қайта пайдалану шарттары әртүрлі). Ал PubMed – биомедициналық сілтемелер мен аннотацияларды іздеуге арналған дерекқор болғанымен, толық мәтінді мақала басқа жерде орналасқан (баспа түрінде немесе онлайн, ақысыз немесе жазылым төлемімен). 2018 жылғы мәліметтер бойынша, PMC мұрағатында 5,2 миллионнан астам мақала бар, олар NIH-тың ашық қолжетімділік саясатына сәйкес, баспагерлер немесе авторлар өз қолжазбаларын қоймаға жүктеген. Алдыңғы деректерге сәйкес, 2013 жылдың қаңтар айынан 2014 жылдың қаңтарына дейін авторлар жүзеге асырған жүктемелер 12 ай ішінде 103 000-нан асты. PMC өзінің жарияланған мазмұнын PMC қоймасына сақтауға қатысатын шамамен 4000 журналды анықтайды. Кейбір баспагерлер өз мақалаларын жариялағаннан кейін белгілі бір уақытқа PubMed Central-де жариялауды кейінге қалдырады, бұл «эмбарго кезеңі» деп аталады, ол журналға байланысты бірнеше айдан бірнеше жылға дейін созылуы мүмкін. (Алты айдан он екі айға дейінгі эмбарголар ең көп таралған). PubMed Central – «үшінші тараптың жүйелі сыртқы таратуының» маңызды мысалы, бірақ көптеген баспагерлердің авторлық келісімдерімен бұл әлі де тыйым салынған.
PubMed Central (PMC) is a free digital repository that archives open access full text scholarly articles that have been published in biomedical and life sciences journals. As one of the major research databases developed by the National Center for Biotechnology Information (NCBI), PubMed Central is more than a document repository. Submissions to PMC are indexed and formatted for enhanced metadata, medical ontology, and unique identifiers which enrich the XML structured data for each article. Content within PMC can be linked to other NCBI databases and accessed via Entrez search and retrieval systems, further enhancing the public's ability to discover, read and build upon its biomedical knowledge. PubMed Central is distinct from PubMed. PubMed Central is a free digital archive of full articles, accessible to anyone from anywhere via a web browser (with varying provisions for reuse). Conversely, although PubMed is a searchable database of biomedical citations and abstracts, the full text article resides elsewhere (in print or online, free or behind a subscriber paywall). as of 2018, the PMC archive contained over 5.2 million articles, with contributions coming from publishers or authors depositing their manuscripts into the repository per the NIH Public Access Policy. Earlier data shows that from January 2013 to January 2014 author initiated deposits exceeded 103,000 papers during a 12 month period. PMC identifies about 4,000 journals which participate in some capacity to deposit their published content into the PMC repository. Some publishers delay the release of their articles on PubMed Central for a set time after publication, referred to as an "embargo period", ranging from a few months to a few years depending on the journal. (Embargoes of six to twelve months are the most common.) PubMed Central is a key example of "systematic external distribution by a third party", which is still prohibited by the contributor agreements of many publishers.
Тарих
PubMed Central 1999 жылдың мамырында NIH директоры Гарольд Вармус ұсынған E biomed ретінде басталды. Бұл идея оған 1998 жылдың желтоқсан айында «күрт» келді, бұл идеяны Стэнфордтан Пат Браун мен NCBI директоры Дэвид Липманның презентациясынан кейін arXiv-ті алдын ала басып шығару үшін пайдаланудан бастады: text=Бірақ менің көзқарасым 1998 жылдың желтоқсан айында бір таңертең күрт кеңейді. [ ] Кофе ішкенімізге бірнеше апта бұрын Пэт физик Пол Гинспарг пен оның Лос-Аламостағы әріптестері физиктер мен математиктердің өз жұмыстарын бір-бірімен Интернет арқылы бөлісуіне мүмкіндік беретін әдістер туралы білген. Олар «алдын ала басып шығарылған» (әлі жариялауға ұсынылмаған немесе қабылданбаған мақалалар) LanX немесе arXiv деп аталатын, көпшілікке қолжетімді веб-сайтқа орналастырды, оны кез келген адам оқи алады және сынға алады. [ ] Осыны ойлаған сайын, биомедициналық зерттеулер туралы баяндамаларды жариялау, тарату, сақтау және пайдалану әдістерін түбегейлі қайта құру мүмкін және пайдалы болуы мүмкін екендігіне көз жеткіздім. Мен саяси ақталу мен құлшынысыммен ҰҒЗ қолдауымен «E biomed» деп аталатын онлайн жүйе құруды ұсынған ұзын манифест жаздым. E biomed-тің мақсаты – барлық биомедициналық зерттеулерге еркін қол жеткізу. E biomed-ке жіберілген мақалалар екі жолдың бірімен жүруге болады: бірден баспа түрінде жарияланады немесе дәстүрлі сарапшылар арқылы қаралады. Сарапшылармен тексеру процесі қазіргі заманғы баспа журналдарға ұқсауы керек еді, сыртқы редакциялық кеңес орталық E biomed серверінде еркін қол жетімді болатын мақалаларды қарау, курациялау және тізімдеу процесін бақылауды сақтайды. Вармус ғылыми нәтижелерді цифрлық түрде жеткізу арқылы ұсынылған жаңа мүмкіндіктерді жүзеге асыруды көздеді, жарияланған жұмыс туралы үздіксіз әңгімелесуді, нұсқалы құжаттарды және бірнеше деңгейлі егжей-тегжейлілікке мүмкіндік беретін «қабатты» форматтарды байытты. Негізгі коммерциялық баспалар 1993 жылы ғылыми мақалаларды индекстеу жүйесін тәжірибеден өткізе бастады және E biomed ұсынысынан кейін әрекетке кірісті. 1999 жылдың қазан айында өткен STM жыл сайынғы Франкфурт конференциясында Springer Verlag басқарған бірнеше баспагерлер бәсекелестік прототипін іске қосу үшін жедел конференц-зал консенсусына қол жеткізді: 11 қазанда дүйсенбі күні түстен кейін, жәрмеңке ашылғанша өткен STM қауымдастығының кеңес отырысында талқылау 1999 жылдың көктемінде Ұлттық денсаулық сақтау институтының Гарольд Вармус ұсынған E Biomed (кейін PubMed Central) деп аталатын АҚШ Ұлттық медицина кітапханасының (NLM) бастамасына назар аударды. Вармус журналдардың цифрлық мұрағатын қарастырды, ол тегін қол жетімді және сілтемелерді қосудың қосымша құндылығы бар. «Біз жариялаушылар осы сайттарды біріктіруді өздері істеуі керек деген тұжырымға келдік», – деді кездесуге төрағалық еткен Боб Кэмпбелл. «Біз «ағылшын тілінде» сөйлеу үшін, біз мақалаларымызды NLM-нің алдында оларды шығару процесінің бөлігі ретінде байланыстыра аламыз. Stefan von Holtzbrinck Nature басылымдарын кез келген басқа басылыммен байланыстыруды ұсынғаннан кейін шарды айналдырды. Біз кең ауқымды STM сілтемелерін біріктіру бастамасын жариялауды шештік. Бұл, әрине, стратегиялық қадам болды, өйткені бізде жоспар да, прототип те жоқ еді». Спрингер Verlag компаниясының Арноуд де Кемп бастаған шағын тобы басқарма отырысынан кейін бірден көршілес бөлмеде жиналып, хабарламаны жасады, ол келесі күні STM жылдық жиналысына қатысқандардың бәріне таратылды және STM мүшелерінің басылымында жарияланды. [ ] CrossRef қызметіне айналатын қызметтің әлеуетті пайдасы бірден көрінді. AIP және IOP (Физика институты) сияқты ұйымдар бір-бірінің басылымдарына сілтеме жасай бастады, ал мұндай бір-бірден жасалатын шараларды бүкіл салада қайталау мүмкін емес екені анық болды. Тим Ингольдсби кейінірек айтқандай, «Бұл байланыстыру келісімдері бізді өлтіретін еді». Коммерциялық баспалар мен ғылыми қоғамдардың табысынан айырылып қалудан қорқатын күшті лоббилерінің қысымымен NIH қызметкерлері 1999 жылдың тамызында PubMed Central-тің қайта қаралған ұсынысын жариялады. PMC-ге E biomed-тегідей авторлардан емес, баспалардан ұсыныстар келіп түседі. Басылымдарға бір жылға дейін уақыт ембаргосы қойылды. PMC тек сарапшылармен тексерілген жұмыстарға рұқсат береді. Сол кездегі аталмаған баспа жетекшісінің сілтеме жүйесі көп ұзамай CrossRef және DOI жүйесіне айналды. 2001 жылы Вармус, Браун және Майкл Айзен сияқты басқалар «егер біз шынымен ғылыми зерттеулерді жариялауды өзгерткіміз келсе, онда біз өзіміз жариялауымыз керек» деген қорытындыға келді және Public Library of Science (PLoS) құрды.
text=But my views broadened abruptly one morning in December of 1998 when I met Pat Brown for coffee, at the café that was formerly the famed Tassajara Bakery, on the corner of Cole and Parnassus, during a visit to San Francisco. [ ] A few weeks before our coffee, Pat had learned about the methods being used by the physicist Paul Ginsparg and his colleagues at Los Alamos to allow physicists and mathematicians to share their work with one another over the Internet. They were posting "preprints" (articles not yet submitted or accepted for publication) at a publicly accessible website (called LanX or arXiv) for anyone to read and critique. [ ]
The more I thought about this, the more I was convinced that a radical restructuring of methods for publishing, transmitting, storing, and using biomedical research reports might be possible and beneficial. In a spirit of enthusiasm and political innocence, I wrote a lengthy manifesto, proposing the creation of an NIH supported online system, called E biomed. The goal of E biomed was to provide free access to all biomedical research. Papers submitted to E biomed could take one of two routes: either immediately published as a preprint, or through a traditional peer review process. The peer review process was to resemble contemporary overlay journals, with an external editorial board retaining control over the process of reviewing, curating, and listing papers which would otherwise be freely accessible on the central E biomed server. Varmus intended to realize the new possibilities presented by communicating scientific results digitally, imagining continuous conversation about published work, versioned documents, and enriched "layered" formats allowing for multiple levels of detail. Major commercial publishers had begun experimenting with an indexing system for scientific papers shared across publishers as early as 1993, and were spurred to action following the E biomed proposal. At the October 1999 STM Annual Frankfurt Conference, several publishers led by Springer Verlag reached a hurried conference room consensus to launch their competitor prototype:
At the Board meeting of the STM association, held the afternoon of Monday, October 11, before the fair's Wednesday opening, discussion focused on an emerging U. S. National Library of Medicine (NLM) initiative called E Biomed (later PubMed Central) that had been proposed by Harold Varmus of the National Institutes of Health in the spring of 1999. Varmus envisioned a digital archive of journals, accessible free of charge and with the added value of reference linking. "Our consensus was that publishers should be the ones doing the linking," said Bob Campbell, who chaired the meeting. "Since we were 'higher up the stream,' so to speak, we should be able to link our articles ahead of the NLM as part of the process of producing them. Stefan von Holtzbrinck then set the ball rolling by offering to link Nature publications with anyone else's. We decided to issue an announcement of a broad STM reference linking initiative. It was, of course, a strategic move only, since we had neither plan nor prototype." A small group led by Arnoud de Kemp of Springer Verlag met in an adjacent room immediately following the Board meeting to draft the announcement, which was distributed to all attendees of the STM annual meeting the following day and published in an STM membership publication. [ ] The potential benefit of the service that would become CrossRef was immediately apparent. Organizations such as AIP and IOP (Institute of Physics) had begun to link to each other's publications, and the impossibility of replicating such one off arrangements across the industry was obvious. As Tim Ingoldsby later put it, "All those linking agreements were going to kill us." Under pressure from vigorous lobbying from commercial publishers and scientific societies who feared for lost profits, NIH officials announced a revised PubMed Central proposal in August 1999. PMC would receive submissions from publishers, rather than from authors as in E biomed. Publications were allowed time embargoed paywalls up to one year. PMC would only allow peer reviewed work — no preprints. The then unnamed publisher led linking system shortly thereafter became CrossRef and the larger DOI system. Varmus, Brown, and others including Michael Eisen went on to found the Public Library of Science (PLoS) in 2001, reaching the conclusion "that if we really want to change the publication of scientific research, we must do the publishing ourselves."
Бала асырап алу
2000 жылдың ақпан айында іске қосылған бұл репозиторий тез өсті, себебі NIH-ның Ашық қолжетімділік саясаты Ұлттық денсаулық сақтау институттары (NIH) қаржыландырған барлық зерттеулерді кез келген адамға тегін қолжетімді етуге бағытталған. Сонымен қатар, көптеген баспагерлер NIH-пен ынтымақтаса жұмыс істейді, өздерінің еңбектеріне ашық қолжетімділікті қамтамасыз етеді. 2007 жылдың соңында 2008 жылғы Біріктірілген ассигнациялар заңына (H. R. 2764) қол қойылды, онда NIH-ға өз саясатын өзгерту және NIH қаржыландырған зерттеулердің нәтижелері мен рецензиядан өткен зерттеулерінің толық электрондық көшірмелерін PubMed Central-ға енгізуді талап ететін ереже енгізілді. Бұл мақалалар жарияланғаннан кейін 12 ай ішінде қосылуы керек. АҚШ үкіметінің агенттікке зерттеулерге ашық қолжетімділікті талап етуі – бұл алғашқы рет, және ол 2005 жылғы саясаттың дамуы болып табылады, онда NIH зерттеушілерден өз зерттеулерін PubMed Central-ға ерікті түрде қосуды сұрады. PubMed Central жүйесінің британдық нұсқасы UK PubMed Central (UKPMC) Wellcome Trust және Ұлыбритания кітапханасымен Ұлыбритания зерттеуін қаржылайтын тоғыз ұйымның бір бөлігі ретінде әзірленді. Бұл жүйе 2007 жылдың қаңтар айында іске қосылды. 2012 жылдың 1 қарашасында Europe PubMed Central болып өзгерді. PubMed Central International желісінің канадалық мүшесі PubMed Central Canada 2009 жылдың қазан айында іске қосылды. Ұлттық медицина кітапханасының (NLM) "NLM Journal Publishing Tag Set" журналы мақалаларын белгілеу тілі тегін қолжетімді. Оқу және кәсіби баспагерлер қауымдастығы «оның кітаптар мен журналдардағы ғылыми контентті дайындау стандартына айналуы мүмкін» деп мәлімдейді. Кітаптарға арналған тиісті DTD қолжетімді. Конгресс кітапханасы мен Ұлыбритания кітапханасы NLM DTD-ге қолдау білдірді. Журналдарға қызмет көрсетушілердің арасында да танымал. NIH-тен басқа көптеген агенттіктердің ашық қолжетімділік жоспарларын жариялаумен бірге PMC мақалалардың кең ауқымын қамтитын репозиторийге айналуда. Бұл NASA контентін қамтиды, интерфейсі "PubSpace" деп аталады.
Технология
Мақалалар XML немесе SGML түрінде, әртүрлі мақала DTD-ін пайдалана отырып, PubMed Central-ге баспагерлер жібереді. Ескі және ірі баспагерлердің өздерінің қалыптасқан DTD-і болуы мүмкін, бірақ көптеген баспагерлер NLM Journal Publishing DTD-ді қолданады (жоғарыда қараңыз). Қабылданған мақалалар XSLT арқылы өте ұқсас NLM Архивтеу және алмасу DTD форматына түрлендіріледі. Бұл процесс қателерді анықтап, оларды түзету үшін баспагерге хабарлай алады. Графика стандартты форматтар мен өлшемдерге түрлендіріледі. Түпнұсқа және түрлендірілген нысандар мұрағатталады. Түрлендірілген нысан графикалық, мультимедиалық немесе басқа да байланысты деректерге қатысты файлдармен бірге реляциялық деректер базасына көшіріледі. Көптеген баспагерлер өз мақалаларының PDF нұсқасын да ұсынады, ол өзгеріссіз қолжеткілі болады. Библиографиялық сілтемелер талданып, PubMed-тегі тиісті аннотациялармен, PubMed Central-дегі мақалалармен және баспагерлердің веб-сайттарындағы ресурстармен автоматты түрде байланыстырылады. PubMed сілтемелері де PubMed Central-ге жетелейді. Осы көздердің бірінде әлі қолжетімді емес журналдарға немесе нақты мақалаларға қатысты шешілмейтін сілтемелер деректер базасында тіркеледі және ресурстар қолжетімді болған кезде автоматты түрде "белсенді" болады. Ішкі индекстеу жүйесі іздеу мүмкіндігін қамтамасыз етеді және биологиялық және медициналық терминологияны, мысалы, жалпы және патенттелген препараттардың атауларын, сондай-ақ организмдердің, аурулардың және анатомиялық бөліктердің баламалы атауларын біледі. Пайдаланушы журналдың бір мәселесіне кірген кезде, мазмұн тізімі сол мәселенің барлық мақалаларын, хаттарын, редакциялық мақалаларын және т.б. алу арқылы автоматты түрде жасалады. Мақала сияқты нақты элементке қол жеткізген кезде PubMed Central NLM белгілеуін HTML форматына түрлендіріп, жеткізіп, қатысты дерек нысандарына сілтемелер ұсынады. Бұл мүмкін, өйткені кіріс деректерінің әртүрлілігі алдымен стандартты DTD және графикалық форматтарға түрлендіріледі. Жеке тапсыру арнасы арқылы NIH қаржыландырған авторлар NIH Қолжазбаларды жіберу (NIHMS) жүйесі арқылы мақалаларын PubMed Central-ге жіберуге құқылы. Осылай жіберілген мақалалар әдетте NLM DTD форматына түрлендірілу үшін XML белгілеуінен өтеді.
Қабылдау
PubMed Central-ге ғылыми баспагерлер қауымдастығы арасындағы реакциялар шынайы ынта-күштен бастап, кейбірлерінің сақтықпен алаңдауына дейін жетеді. PMC биомедициналық білімді табу және тарату мүмкіндігі арқылы ашық қолжетімді баспагерлерге көмектессе де, осы факті басқаларын жарияланған түпнұсқадан трафик ауыстырылуы, оқырмандардың азаюының экономикалық салдары және ғылыми қоғамдардағы ғалымдар қауымдастығын сақтау туралы алаңдатуда. 2013 жылғы талдау жарияланған мақалалардың ашық қоймалары «оқырмандардың көп бөлігін журналдардың веб-сайттарынан алшақтатады» және «PMC-нің әсері уақыт өте келе артып келеді» деген нақты дәлелдерді көрсетті. Antelman-ның ашық қолжетімділік туралы зерттеуі философия, саясаттану, электр және электрондық инженерия, математика салаларында ашық қолжетімділіктегі мақалалар зерттеу әсері жағынан жоғары екенін анықтады. Кездейсоқ сынақтар ашық қолжетімділіктегі мақалалардың жүктелу санының артуын көрсетті, бірақ жазылым арқылы қолжетімділікке қарағанда сілтемелер саны жағынан бір жылдан кейін ешқандай артықшылық байқалмады. NIH саясаты және ашық қолжетімділік қоймасының жұмысы 2013 жылғы президенттік директиваға себеп болды, бұл басқа федералдық агенттіктерде де шараларға түрткіс берді. 2020 жылдың наурыз айында PubMed Central коронавирусқа қатысты жарияланымдардың толық мәтінін енгізу процедурасын үдетті. NLM бұл шешімді Ақ үйдің ғылым және технология саясаты кеңсесінің және халықаралық ғалымдардың ғалымдар, денсаулық сақтау мамандары, деректерді өндірушілер, жасанды интеллект денсаулық сақтау зерттеушілері және жалпы халық үшін қолжетімділікті арттыру туралы өтініші бойынша жасады.