Альбрехт V: Баварияның герцогі (1550-1579)

Кіріспе

Бавария герцогы 1550–1579 жылдары. Альберт V (немісше: Альбрехт V) (1528 жылғы 29 ақпан – 1579 жылғы 24 қазан) – 1550 жылдан өмірінің соңына дейін Бавария герцогы болды. Ол Мюнхенде Вильгельм IV және Бадендік Мария Якоба отбасында дүниеге келді.

Ерте өмір

Альберт Ингольштадт қаласында католик ұстаздардан білім алды. 1546 жылдың 4 шілдесінде ол Фердинанд I, қасиетті Рим императоры мен Богемия және Венгрияның Аннасының (1503–1547) қызы, Богемия және Венгрия королі Ладислав II және оның әйелі Анн де Фойдың қызы Аннаға үйленді. Осы одақ Австрия мен Бавария арасындағы саяси бәсекелестікті аяқтау мақсатында жасалған. 1550 жылы Альберт әкесінен кейін Бавария герцогы болды.

Саяси қызмет

Алберт енді өзінің билігіндегі елдерде католик дінінің біртүтастығын орнату міндетіне толыққанды берілуге мүмкіндік алды. Католик дінінде қатаң тәрбиеленген Алберт, Германиядағы Контрреформацияның жетекшісі болды. Кез келген діни қағидаға ынталы түрде адасуға жарамайтын, көбінесе бос жатып, ләззатқа құмар өмір сүруге бейімділігімен ерекшеленген ол, репрессия жұмысын жалғастырды, себебі католицизмнің ісі Виттельсбах әулетінің бағымен тығыз байланысты екеніне сенді. Дегенмен ол үкімет істеріне тікелей араласпады және өз кеңесшілерінің жоспарларына оңай мойын бұрды, олардың ішінде оның билігінің басындағы екі шын ниетті католик – Георг Стокхаммер мен Вигулеус Хундт болды. Соңғысы Пассау (1552) және Аугсбург (1555) бейбіт келісімдеріне әкелген оқиғаларда маңызды рөл атқарды. Герцог Альберт өзінің ұлы Бавариялық Эрнесттің Кёльн архиепископы сайлануын қамтамасыз ету үшін көп күш жұмсады. Бұл күш-жігері Альберт қайтыс болғаннан кейін ғана нәтежесін берді, алайда Виттельсбах әулетінің Бавария тармағының өкілі Кёльн архиепископы қызметін шамамен екі ғасыр бойы атқаратын болды. Сальцбургтік Эрнест ағасының мұрагері ретінде герцог Альберт 1560 жылдан бастап Глатц графтығының әкімшісі және оның ипотекалық құқығының иесі болды, содан кейін 1567 жылы графтықты император Максимилиан II-ге қайтарып берді.

Мәдени қызмет

1546 жылы Альберт пен оның әкесі Вильгельм IV Дахау сарайының (1577 жылы аяқталды) құрылысын тапсырды. Бұл сарай сарайы бар төрт қанатты сарай, ол Бавария билеушілерінің сүйікті тұрағына айналды. 1552 жылы Альберт өзінің және әйелі Аннаның иелігіндегі зергерлік бұйымдардың тізімін жасады. Нәтижесінде пайда болған қолжазба әлі күнге дейін Бавария мемлекеттік кітапханасында сақталады, ол Бавария герцогинясы Аннаның зергерлік кітабы ("Kleinodienbuch der Herzogin Anna von Bayern") деп аталады және Ханс Муэлихтің 110 суретін қамтиды. Альберт өнерді қолдаушы және коллекционер болды, оның жеке жинақтары грек және рим ескерткіштерінің Виттельсбах антикалық коллекциясының, монеталар жинағының және Виттельсбах қазынасының негізін құрады, ол Виттельсбах әулетінің зергерлік бұйымдарын сақтау үшін осы өзі құрылған Мюнхен резиденциясында орналасқан. Оның египеттік ескерткіштерінің бір бөлігі египет өнері коллекциясында сақталып қалды. 1558 жылы құрылған оның жеке кітапханасы Виттельсбах сарайы кітапханасының мұрагері – Мюнхендегі Бавария мемлекеттік кітапханасына айналды. 1559 жылы Альберт Мюнхенде Педагогиумға негіз салды. Альберт Рим мен Венециядағы коллекциялардың барлығын сатып алды; Венецияда қарт Андреа Лорданмен ұзақ және қиын келіссөздер жүргізгеннен кейін, ол Лордан коллекциясын дерлік толығымен сатып алды: 120 қола, 2480 медаль мен монета, 91 мәрмәр бас, 43 мәрмәр мүсін, 33 рельеф және 14 түрлі қызықты зат, барлығы 7000 дукатқа; «олардың бәрі Венециядан түнгі уақытта үлкен сандықтарда жасырын түрде шығарылды». Сонымен қатар, Габриэль Вендраминнің мұрагерлері арасындағы талас-тартыс оның Венециядағы ең маңызды коллекцияны, картиналарды және ескі заттарды, шеберлердің суреттерін және көне монеталарды сатып алуға кедергі келтірді. Ол өзінің кең коллекциясын орналастыру үшін Мюнхен резиденциясында Антиквариумды (1568–1571 жылдары салынған) тапсырды, ол Альпі тауларының солтүстігіндегі ең ірі Ренессанс залы болып табылады. Альберт Орландо ди Лассоны сарайға қызметке тағайындады және көптеген басқа суретшілерді қолдады; бұл үлкен қарызға алып келді (½ млн. Фл.). Альберт 1579 жылы Мюнхенде қайтыс болды және оның орнына ұлы Вильгельм келді. Ол Мюнхендегі Фрауэнкирхеде жерленген.

In 1546, Albert and his father William IV ordered the construction of Dachau Palace (completed 1577), a Renaissance style four winged palace with a court garden which eventually become the preferred dwelling of the rulers of Bavaria. In 1552, Albert commissioned an inventory of the jewelry which he and his wife Anna owned. The resulting manuscript, still held by the Bavarian State Library, was the Jewel Book of the Duchess Anna of Bavaria ("Kleinodienbuch der Herzogin Anna von Bayern"), and contains 110 drawings by Hans Muelich. Albert was a patron of the arts and a collector whose personal accumulations are the basis of the Wittelsbach antique collection of Greek and Roman antiquities, the coin collection, and the Wittelsbach treasury in the Munich Residenz founded by him to house the jewels of the Wittelsbach dynasty; some of his Egyptian antiquities remain in the collection of Egyptian art. His personal library founded in 1558 has come to the Bavarian State Library in Munich, inheritor of the Wittelsbach court library. In 1559 Albert founded the Paedagogium in Munich. Albert bought whole collections in Rome and Venice; in Venice, after tiresome drawn out negotiations with the aged Andrea Loredan, he purchased the Loredan collection virtually in its entirety: 120 bronzes, 2480 medals and coins, 91 marble heads, 43 marble statues, 33 reliefs and 14 various curiosities, for the sum of 7000 ducats; "they were all exported from Venice secretly at night in large chests". At the same time, squabbles among the heirs of Gabriele Vendramin thwarted him in his attempt to purchase the single most important collection in Venice and paintings and antiquities, drawings by the masters and ancient coins. To house his extensive collection of antiquities he commissioned the Antiquarium (created 1568–1571) in the Munich Residenz, the largest Renaissance hall north of the Alps. Albert appointed Orlando di Lasso to a court post and patronized many other artists; this led to a huge burden of debts (½ Mio. Fl.). Albert died in 1579 in Munich and was succeeded by his son William. He is buried in the Frauenkirche in Munich.