Кіріспе

Ұлыбританиядағы білім беру туралы үздіксіз пікірталас

Грамматикалық мектептер туралы пікірталас – Ұлыбританияда грамматикалық мектептердің болуының артықшылықтары мен кемшіліктері туралы пікірталас. Грамматикалық мектептер – оқушыларын академиялық қабілеттеріне сәйкес іріктейтін мемлекеттік мектептер. Оқушылар бастауыш мектептің соңғы сыныбында емтихан тапсырады (оны "11 плюс" деп атайды), осы емтихан нәтижесі бойынша оларға орын беріледі немесе берілмейді. Таңдаулы білім беру туралы пікірталас белгілі бір пәнге қабілеттілігі бойынша студенттердің белгілі бір бөлігін іріктеуге мүмкіндік беретін шаралар арқылы кеңейтілді.

Контекст

Грамматикалық мектеп – академиялық қабілеті бойынша оқушыларды іріктейтін таңдамалы мектептің тағы бір атауы. Іріктеу жергілікті деңгейде жасалған және "Он бір плюс" (11 плюс) деп аталатын емтихан арқылы жүзеге асырылады.

Статистика

2020 жылы гимназияларда 176 000 бала оқыды, бұл барлық мемлекеттік орта мектеп оқушыларының шамамен 5% құрайды. 1960 жылдардың ортасында 1300-ге жуық мекеме болды, бұл барлық мемлекеттік орта мектептердің 25% -ына тең. Тегін мектеп тамақтануы – кедейліктің көрсеткіші. Гимназия оқушыларының 3% -дан азы ғана оған құқылы, ал жергілікті оқушылардың 18% -і оны ала алады. Тегін мектеп тамақтануына құқығы жоқ балалардың гимназияға түсу мүмкіндігі, осындай жемісті оқушыларға қарағанда әлдеқайда жоғары. Гимназиялар басқа мемлекеттік мектептерге қарағанда этникалық азаздығы әртүрлі оқушыларды көп қабылдаса, афроамерикандық оқушылардың үлесі төмен. 2015 жылы гимназия оқушыларының басым бөлігі GCSE және оған баламалы емтиханнан бес немесе одан да көп жақсы баға алды, ал жалпы білім беретін мектептерде бұл көрсеткіш шамамен үштен екісін құрады. Математика мен ағылшын тіліне қойылатын талаптар ескерілгенде, бұл айырмасы одан да кеңейеді.

Жеке жетістіктер

2006 жылы Ұлттық грамматикалық мектептер қауымдастығының мәліметтері бойынша, Англияның 164 грамматикалық мектебінің оқушылары "қиын" саналатын А деңгейлі пәндерден А деңгейлі емтихандардағы барлық ұпалдың жартысынан астамын, 2000-ға дейін жалпы білім беретін мектептердегі оқушыларға қарағанда алды. Таңдаулы мемлекеттік мектептер емтихан нәтижелері бойынша рейтингілерде үздік көрсеткіштерді көрсетеді.

Арнайылықты бұзу

Грамматикалық мектептерді қолдаушылар, олар төмен кірісті отбасылардан шыққан оқушыларға кедейліктен қашып, ақы төленетін білім беру саласына жүгінбестен, жоғары сапалы білім алу мүмкіндігін береді деп санайды. Грамматикалық мектептер көбінесе таратылғаннан кейін мемлекеттік мектептерден Оксбриджге түсу көрсеткіштері төмендеді, ал зерттеулер әлеуметтік мобильділіктің азайғанын көрсетті.

Теңгерімділік

Грамматикалық жүйе дарынды жұмысшы табының балаларының әлеуметтік мобильдігіне көмектескені айтылады. Крис Вудхед: "Грамматикалық мектептер осы елдегі кез келген басқа мекемеден әлеуметтік мобильділікке көбірек үлес қосты" деді. Грамматикалық мектептерді таратуды бір аймаққа "барлығына бірдей" білім беру жүйесін таңуға жасалған әрекет деп қарастыруға болады. Ең жақсы "жалпы білім беретін" мектептерге түсу ата-аналардың жылжымайтын мүліктің бағасын көтеруге немесе діни сенімдерін құрғақ айтуға мүмкіндігімен анықталады; ал грамматикалық мектептер ата-ананың әлеуметтік жағдайына немесе байлығына қарамастан, академиялық талаптарды қатаң сақтайды.

Мектептің ортасы

Сыныптағы тәртіп деңгейіне деген алаңдаушылық артып келе жатқандықтан, жалпы білім беретін мектептер оқу жетістіктеріне кедеріл келтіретін орта тудыруы мүмкін деген пікір айтылуда. Ұсынысты балалар жақсы оқығаны үшін зорлық-зомбылыққа ұшырауы мүмкін, сондай-ақ өздерінің жетістіктерін әлеуметтік айналасына түсіндіруге мәжбүр болады.

Бөлгіш

Грамматикалық мектептер жүйесі бөлінуге алып келеді және 11 жасында емтиханды тапсыра алмаған балалардың қабілетін зая етуге себеп болады деп саналады. Рой Хаттерсли осындай жаста сәтсіздікке ұшыраған оқушыларға кері психологиялық әсер ететінін айтты. Бұл жалпы 96 орта мектептің 34% құрайды, бұл басқа ауылдық емес LEA-лардан жоғары көрсеткіш. Линкольнширде де толыққанды іріктеу жүйесі қолданылады, сондай-ақ Ұлттық шақырылым мектептерінің үлесі де жоғары, 29%, ал көршілес, толыққанды білім беретін Лестерширде бұл көрсеткіш 0% құрайды.

Сыныптық бейімділік

Көптеген үшжақты жүйеге қарсылар грамматикалық мектептің әлеуметтік теңдіктің қағидасына қайшы екенін, сондай-ақ грамматикалық мектептерге түсушілердің басым бөлігі орта тапқа жататынын, оны грамматикалық мектептердегі тегін тамаққа қол жеткізетін оқушылардың аз саны дәлелдейді деп санайды.

Мүмкіндіктердегі аймақтық және гендерлік айырмашылық

Практикалық жағдайлар, жергілікті саяси шешімдер және тарихи мәселелер Англияда грамматикалық мектептерге қатысатын оқушылардың санында кең тараған айырмашылықтарға алып келді. Сол сияқты, ұлдар мен қыздарға ұсынылған орын саны 11+ емтиханының нәтижелеріне емес, қыздар мен ұлдар мектептеріндегі орын санына қатысты практикалық есептерге байланысты өзгерді. Мысалы, Medway Council-дегі жағдай сияқты, ұлдар мен қыздарға шамамен тең санда орын болғанда, 11+ емтиханының өткізу шегі қыздар үшін ұлдарға қарағанда жоғары болды, сондай-ақ кіші жастағы оқушыларға қарағанда үлкендерге көбірек мүмкіндік берді.

Аштық ресурстар

Кейбір зерттеу жұмыстары (кейіннен қайтарылып алынды, төменде қараңыз) бастапқыда грамматикалық мектептерді жабу жалпы тест нәтижелерін жақсартатынын ұсынды. Йорк университетінің зерттеу есебінде, жалпы білім беретін мектептерге баратын қабілетті оқушылардың орташа GCSE көрсеткіші, грамматикалық мектептерге баратын қабілетті оқушылардың көрсеткішімен бірдей делінген.

Оқу бағдарламасының қателіктері

Грамматикалық мектептер бастауыш білім беруге тигізетін теріс әсері үшін сынға ұшырады. Сыншылар мектептерге оқушыларды емтиханға дайындау үшін үнемі қысым көрсетілетінін айтады, ал консерваторлар партиясы сияқты оңшылдар оны дәстүрлі түрде қолдап келді. 2000 жылдың наурыз айында, грамматикалық мектептерді дауыс беру арқылы жабу саясаты сәтсіз аяқталғаннан кейін, сол кездегі білім министрі Дэвид Бланкетт: "Білім берудегі пікірталас стандарттарды көтеруге бағытталғанда, таңдау мәселесіне тоқтаусыз ден қоюдан қашып құтылуға тырысамын. Таңдау туралы пікірталастар өткенге жатады", – деді. Алайда, өзінің "Саяхат" атты автобиографиясында бұрынғы лейборист премьер-министрі Тони Блэр грамматикалық мектептерді жалпы білім беретін мектептерге басып алмау "академиялық вандализмге" тең екенін мәлімдеді. 1990 жылдарда қабылданған заңдарға сәйкес, ата-аналардың белгілі бір пайызы қол қойып, грамматикалық мектепті сақтау туралы дауыс беруге болады.

Консерваторлар

Консервативтік партияның грамматикалық мектептерге қолдауы Дэвид Кэмерон тұсында ылақ болды, ол грамматикалық мектептер жөніндегі барлық пікірталасты "мәндісіз" және "сөгіссіз" деп атады. Дегенмен, грамматикалық мектептерге қолдау консерваторлық партияның қанатын құрайтын депутаттары мен консерваторлық партияны қолдайтындар арасында кеңінен таралған.

Либералдық демократиялық партиялар

Либерал-демократтар жаңа грамматикалық мектептер ашпайды, бірақ бар грамматикалық мектептерді жаппайды.

UKIP

Ұлыбритания Тәуелсіздік партиясы барлық қолданыстағы грамматикалық мектептерді сақтауды жақтады және жаңа грамматикалық мектептер мен мамандандырылған мектептер ашуды қолдайды, олар "кәсіби мектептер" деп аталады. UKIP 11 жастағы емтиханға қайта оралмайтынын, бірақ академиялық және академиялық емес қабілеттердің, соның ішінде кәсіби дағдылардың, қолөнердің және спорттың кең спектрін бағалау үшін "Кешенді тест" енгізетінін мәлімдейді.

Жасылдар партиясы

Англия мен Уэльстің Жасыл партиясы грамматикалық мектептерге қарсы. Олардың сайтында: "[Грамматикалық мектеп] жүйесі әлеуметтік жіктерге себеп болуы мүмкін. Деректер көрсеткендей, адамдардың қабілеттері біріктірілген ортада білім алғанда білім деңгейі жалпы жоғары болады".

Солтүстік Ирландия партиялары

11 плюс емтиханы 2008 жылы жойылғанымен, содан бері жаңа ресми емес емтихандар енгізілді. Бұрынғы бірінші министр Питер Робинсон, Демократиялық унионисттік партияның мүшесі, грамматикалық мектептерді қолдайтынын мәлімдеді. Синн Фейн партиясының өкілі Мартин МакГиннес грамматикалық мектептерге қарсы болған.