Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық Үндістан Коммунистік партиясының депутаты (1874–1936)
British Indian Communist Party MP (1874–1936)
Шапуржи Дорабжи Саклатвала (1874 жылғы 28 наурыз – 1936 жылғы 16 қаңтар) – үнді парсы тегінен шыққан коммунистік белсенді және британдық саясаткер. Ол Ұлыбританияның Лейбористік партиясынан британдық парламентке сайланған алғашқы үнді текті адам болды және Ұлыбритания Коммунистік партиясының (CPGB) парламент депутаты болған санаулы мүшелерінің бірі еді.
Shapurji Dorabji Saklatvala (28 March 1874 – 16 January 1936) was a communist activist and British politician of Indian Parsi heritage. He was the first person of Indian heritage to become a British Member of Parliament (MP) for the UK Labour Party and was also among the few members of the Communist Party of Great Britain (CPGB) to serve as an MP.
Алғашқы жылдар
Шапуржи Саклатвала 1874 жылғы 28 наурызда Үндістанның Бомбей қаласында (қазіргі Мумбай) дүниеге келді. Ол саудагер Дорабжи Саклатваланың және оның әйелі Джербайдың ұлы болды, Джербай Үндістанның ең ірі коммерциялық және өнеркәсіптік империясының иесі Жамсетжи (әрі Дж. Н.) Татаның қарындасы еді. Ол Бомбей қаласындағы Сент-Ксавьер мектебінде білім алғаннан кейін, жоғары білімін Сент-Ксавьер колледжінде жалғастырды. Ол Тата компаниясында қысқа уақыт темір және көмір кендерін іздеуші болып жұмыс істеді, Жаркханд және Одиша (бұрынғы Орисса) штаттарында темір кендері мен көмір кендерін табысты тапты. Безгекке шалыққаннан кейін денсаулығы нашарлап, 1905 жылы Англияға емделуге және Татаның Манчестердегі кеңсесін басқаруға көшті.
Shapurji Saklatvala was born on 28 March 1874 in Bombay (now Mumbai), India, the son of a merchant, Dorabji Saklatvala, and his wife Jerbai, a sister of Jamsetji (aka J. N.) Tata, the owner of India's largest commercial and industrial empire. He was educated at St. Xavier's School in Bombay before moving to St. Xavier's College for his collegiate education. He worked briefly as an iron and coal prospector for Tata successfully unearthing iron ore and coal deposits in the states of Jharkhand and Odisha (previously called Orissa). His health suffered with malaria which led to his moving to England in 1905 to convalesce and run Tata's Manchester office.
Саяси мансап
Саклатвала — адал социалист болды және 1909 жылы Манчестерде алғаш рет Тәуелсіз Еңбек партиясына (ТЖП) қосылды. 1921 жылы наурыз айында өткен партияның ұлттық конференциясында Саклатвала мен ТЖП-ның сол қанаты мүшелік алуға ұсыныс жасағанда, бұл бастама сәтсіз аяқталды. Саклатвала сол қанаты тобындағы басқалармен бірге ұйымды тастап, Ұлыбритания Коммунистік партиясына (ҰКП) қосылды. Саклатвала Лондонның Баттерси Норт округінде сайлауға түсті және еңбекші партиясының ресми қолдауымен сайланған екі коммунисттің бірі болды. Сондай-ақ, еңбекші партиясының ресми қолдауысыз коммунист ретінде сайланған Дж. Уолтон Ньюболд Мадэрвеллде дауыстардың көп бөлігін алып жеңіске жетті. Саклатвала еңбекші партиясының парламенттік фракциясына қабылданды, ал Ньюболд осыған өтініш білдіргенімен, қабылданбады. Алайда, бұл Саклатвала мен Ньюболдтың бірлескен қызметіне кедергі болмады. Олар жұмыссыздардың талаптарын көтеруге, қолжетімді баспана және төмен жалдау мәселелерін мүмкіндігінше қозғауға тырысты. 1923 жылы мамыр айында Ньюболд Рур аймағын француз әскерлері басып алған кезде Курзонның ультиматумына қатысты әрекеттері үшін парламенттен шеттетілді. Коммунистік кандидаттардың барлығына еңбекші партиясы қолдау көрсетпесе де, олардың барлығы жергілікті еңбекші партиясы белсенділерінің қолдауын алды. 1923 жылғы сайлауда, Баттерси Норттегі Саклатваланы қоса, барлық коммунистік кандидаттар жеңіліске ұшырады. Еңбекші партиясы бұрынғыдан да көп сайлау округтерінде қатысқанына қарамастан, 42 орыннан айырылды. 1926 жылғы жалпы ереуіл кезінде Саклатвала ереуілдегі көмір шахтерлерін қолдаған сөзі үшін тұтқындалып, екі айға бас бостандығынан айырылды. Ол 1927 жылы құрылған Империализмге қарсы лиганың белсенді мүшесі болды. 1935 жылғы жалпы сайлауда Саклатвала Гарри Поллитт пен Уилли Галлахердің сайлау кампанияларында белсенділік танытты. Бір кезде ол Вестминстердегі Какстон-холлда балалары үшін зороастриялық навидін қабылдау рәсімін өткізгені үшін діни көзқарасы жоқ ҰКП-дан сынға ұшырады. Ол бұл әрекетін Тата отбасының сенім қорынан пайда алу үшін жасағанын айтып қорғады. Ол Mosquito, Spitfire және Lancaster сияқты барлық негізгі ұшақтарды ұшырды.
Saklatvala was a committed socialist, and first joined the Independent Labour Party (ILP) in Manchester in 1909. When the affiliation drive by Saklatvala and the ILP's left wing failed in the party's March 1921 national conference, Saklatvala left the organisation with the others in the Left Wing Group to join the new Communist Party of Great Britain (CPGB). Saklatvala ran in the Battersea North district of London, one of two Communists to receive the official endorsement of the Labour Party Also elected running as a Communist, without official Labour Party support, was J. Walton Newbold, capturing a plurality of the vote in Motherwell. Saklatvala was accepted into the Labour Party's parliamentary caucus, but while Newbold applied for the same, he was rejected. This did not stop Saklatvala and Newbold from joint activity, however, and the pair attempted to raise the demands of the unemployed and the cause of cheap housing and lower rents whenever possible. Newbold wound up being suspended from the House in May 1923 over his actions concerning the Curzon ultimatum during the French occupation of the Ruhr. Although not all the Communist candidates were endorsed by the Labour Party, they all were the recipients of support from local Labour activists. All Communist candidates were defeated in the 1923 election, however, including Saklatvala in Battersea North. The Labour Party saw a net loss of 42 seats despite contesting more constituencies than ever before. Saklatvala was arrested during the 1926 General Strike following a speech he made in support of striking coal miners and was jailed for two months on the charge of sedition. He was active in the League Against Imperialism from the time of its formation in 1927. During the 1935 general election Saklatvala was active in the electoral campaigns of Harry Pollitt and Willie Gallacher. He was once censured by the non religious CPGB for holding a Zoroastrian navjote initiation ceremony for his children at Caxton Hall, Westminster, which he defended on the grounds it was to ensure benefit from a Tata family trust fund. He flew most frontline aircraft, including Mosquitos, Spitfires and Lancasters.
Өлім және мұра
Саклатвала 1936 жылғы 16 қаңтарда Лондондағы үйінде, 2 St Albans Villas, St Albans Road мекенжайында тағы бір жүрек ұстамасынан қайтыс болды. 1937 жылғы қаңтарда Халықаралық бригадалар құрамындағы британдық, ирландтық және Доминион еріктілерінен ағылшын тілінде сөйлейтін батальон құрылды, ол ресми түрде Саклатваланың атымен аталып, бірақ бұл атау кеңінен таралмады және көбінесе «Британ батальоны» деп белгілі болды. Ұлыбритания Коммунистік партиясы (марксистік-лениндік) залы Шапуржи Саклатваланың есімімен аталған. Саклатвала залы Лондонның Саутхолл қаласында орналасқан. Бұл зал CPGB ML-дың жиналыстары мен мерекелік шаралары үшін пайдаланылады.
Saklatvala died, from another heart attack, on 16 January 1936 at his London home, 2 St Albans Villas, St Albans Road. In January 1937, British, Irish and Dominion volunteers in the International Brigades were formed into an English speaking battalion, that was formally named after Saklatvala. However, the name never caught on, and it was normally known as the "British Battalion". The Communist Party of Great Britain (Marxist–Leninist)'s hall is named after Shapurji Saklatvala. Saklatvala Hall is located in Southall, London. The hall is used for CPGB ML's meetings and celebrations.
Шығармалары
Империя еңбегі. 1919 ж. Британдық кәсіподақтар мен британдық үнді жұмысшылары үшін: Британдық капитал және үнді еңбегі туралы екі мақала. Манчестер: Ұлттық еңбек баспасы, н. д. [1920]. Еңбек әлеміндегі Үндістан. Лондон: Үндістан жұмысшыларының әл-ауқатын қорғау лигасының еңбек баспасы, н. д. [шамамен 1921]. Саклатвала Үндістан туралы. Лахор: Г. Л. Пури, 1923 ж. Парламенттегі тап күресі: Коммунизм, Мысырлық өтемақы, қосымша резерв, ханзаданың сапары, Әуе күштері туралы. Лондон: С. Саклатвала, н. д. [шамамен 1925]. Үндістандағы британдық империализм: 9 шілде 1925 ж. Коммундар палатасында сөйлеген сөз. Чикаго: Daily Worker Publishing Co., н. д. [1925]. Үндістан басқаша ма? Үндістандағы тап күресі: Үнді еңбек қозғалысы және қазіргі жағдай туралы хат алмасу. Махатма Гандимен бірге. Лондон: Ұлыбритания Коммунистік партиясы, 1927 ж. Социализм және "Еңбекшілдік": Төменгі палатадағы сөз. Лондон: Ұлыбритания Коммунистік партиясы, 1928 ж. Парламенттегі Коммунистік партиямен: Парламенттік екіжүзділіктің ашыққа шығарылуы: Саклатваланың Корольдің үндеуіне арналған Ұлы сөзі, 7 қараша 1928 ж. Лондон: Ұлыбритания Коммунистік партиясы, н. д. [шамамен 1928 ж.].
The Empire Labour. 1919. For British Trade Unionists and British Indian Labour: Two Articles on British Capital and Indian Labour. Manchester: National Labour Press, n. d. [1920]. India in the Labour World. London: Labour Publishing Co. for the Workers' Welfare League of India, n. d. [c. 1921]. Saklatwala on India. Lahore: G. L. Puri, 1923. The Class Struggle in Parliament: On Communism, Egyptian Indemnity, the Supplementary Reserve, the Prince's Tour, the Air Force. London: S. Saklatvala, n. d. [c. 1925]. British Imperialism in India: Speech Delivered in the House of Commons, 9 July 1925. Chicago: Daily Worker Publishing Co., n. d. [1925]. Is India Different? The Class Struggle in India: Correspondence on the Indian Labour Movement and Modern Conditions. With Mahatma Gandhi. London: Communist Party of Great Britain, 1927. Socialism and "Labouralism": A Speech in the House of Commons. London: Communist Party of Great Britain, 1928. With the Communist Party in Parliament: Exposure of Parliamentary Hypocrisy: Saklatvala's Great Speech on King's Address, 7 November 1928. London: Communist Party of Great Britain, n. d. [c. 1928].