Кіріспе

Бір қозғалтқышты, жоғары қанатты, көп мақсатты ұшақ

GippsAero GA8 Airvan 8 – Австралияның Виктория штатындағы GippsAero (бұрынғы Gippsland Aeronautics) компаниясы өндірген бір қозғалтқышты ұшақ. Оған ұшқышпен қоса сегіз адам отыра алады. GA8 алыс аймақтарда және қиын әуежайлардан пайдалану үшін, жолаушылар тасымалын, жүк жеткізілуін, туристік саяхаттарды, парашютпен секіруді, бақылауды, барлауды, көшбасшылықты, барлау, бақылау және тану (ISR) және іздеу-құтқару операцияларын жүзеге асыру үшін жобаланған. Оның дизайны беріктігімен және пайдаланудың қарапайымдығымен ерекшеленеді. 1995 жылдың 3 наурызында алғаш рет ұшқан және 2004 жылдың жазында АҚШ Федералдық Әуе Қорының (FAA) 23-тарауының талаптарына сәйкес сертификатталған GA8 әлемнің әртүрлі операторларымен пайдаланылды. Осы уақытқа дейін, қуаттырақ қозғалтқыштармен жабдықталған жаңартылған модельдер енгізілді; сондай-ақ Gippsland GA10 деп аталған үлкен турбовинттік нұсқасы әзірленді. GA8 ұшағының гидроұшақ (floatplane) үлгісі де жасалды. 2014 жылы EAA Oshkosh көрмесінде GA8 Airvan ресми түрде Mahindra Airvan 8 деп қайта аталды, бұл GippsAero компаниясының Үндістанның Mahindra Group конгломератымен сатып алынуын көрсетеді. Ұшақ Австралияда өндірілді; бір кезде осы үлгіні өндіру үшін Солтүстік Америкада соңғы құрастыру желісін құру ұсынылған болатын. 2020 жылдың қарашасында компанияны сатып алған Үндістанның Mahindra конгломераты COVID-19 пандемиясының салдарынан туындаған әлемдік экономикалық төмендеудің қаржылық әсерлерін атап, өндірісті тоқтату туралы хабарлады. 2023 жылдың қарашасында GippsAero компаниясының негізін қалаушы Джордж Морган компанияны қайта сатып алып, Airvan 8 өндірісін қайта бастау ниетін жариялады.

Даму

Flying авиациялық басылымының мәліметінше, ұшақ өндіруші алты орындық Cessna 206 және он төрт орындық Cessna 208 Caravan модельдері арасындағы нарықтық нишаны толтыру мақсатымен жасалған. GA8 дизайнын негізінен Питер Фурлонг жасаған. Ұшақ Федералдық авиациялық әкімшілік (FAA) 23-бөлімінің қатаң талаптарына сәйкес сертификатталған; сәйкесінше, элементтер динамикалық сынақтан өтті, сондай-ақ ұшақтың кез келген негізгі ұшу басқаруын жоғалтқандағы басқару мүмкіндігі де тексерілді. Ұшақтың турбоқозғалтқышты нұсқасы 2002 жылдан бастап жоспарланып келді, ал турбоқозғалтқышты прототип 2006 жылдың қазан айында ұшу сынақтарын бастады. 2009 жылдың ақпан айында Gippsland Aeronautics компаниясы Австралияның азаматтық авиация қауіпсіздігі жөніндегі органы GA8 типтік сертификатына турбоқозғалтқышты нұсқаны қамтитын түзету енгізгенін хабарлады. Бұл нұсқа GA8 TC320 деп аталады және 320 а.к. Lycoming TIO 540 AH1A турбоқозғалтқышымен жабдықталған. Бұл модельдің алғашқы жеткізілімдері 2009 жылдың ақпанында жүзеге асты; екі жыл ішінде көптеген GA8 TC320 Airvan ұшақтары Австралия мен Жаңа Зеландиядағы клиенттерге жеткізілді. 2010 жылдың 8 шілдесінде GA8 TC320 Airvan австралиялық құрастырудағы және жасалған алғашқы ұшақ болып Жер шарының айналасын ұшты. Ұшуды Кеннет Эверс пен Тимоти Прайс жүзеге асырды, ал FAI (Халықаралық әуе спорты федерациясы) ұшуды FAI ережелеріне сәйкес ресми айналым ретінде мойындады. Пилоттар Des Kelly Special Achievement Award сыйлығымен марапатталды, ал 2011 жылдың 31 наурызында Australian Flying басылымы бұл ұшуды Австралия авиация тарихындағы тұңғыш рет деп таныды. GA8 негізінде жасалған турбовинттік нұсқасы – GA10 әзірленуде. Бұл ұшақ 10 орындық, сәл ұзартылған және Rolls Royce 250 B17F/2 турбовинттік қозғалтқышымен жабдықталған. GA10 ұшағында GA8-мен максималды ортақ бөлшектерді сақтау жоспарлануда. 2005 жылы GA8 ұшағының қалқымалы модельдері бағалаудан өтті. 2011 жылы компания GA8 ұшағының қалқымалы модельін американдық қалқымалы авиациялық өндіруші Wipaire компаниясымен серіктестікке кірісіп, өндіріске дайындап жатқанын мәлімдеді. 2010 жылдың желтоқсанында өндірушіге 200 фунтқа MTOW (ұшуға дайындалған максималды салмақ) көбейтуге арналған қосымша типтік сертификат (STC) берілді. 2012 жылдың қыркүйегінде компания Soloy Aviation Solutions компаниясының АҚШ нарығында GA8 компоненттерін таратушы болып тағайындалғанын хабарлады. 2012 жылдың қараша айында West Coast Aviation Services компаниясы ұшақтың ресми дилері болып тағайындалды. 2013 жылдың қаңтарында екінші американдық компания Summit Aviation АҚШ нарығында GA8 ұшақтарының ресми дилері болды; Summit үкіметтік және бақылау ұшақтарының сатуына баса назар аударуды жоспарлап отыр. 2014 жылғы EAA Oshkosh көрмесінде GA8 Airvan ұшағы Mahindra Airvan 8 деп қайта аталды; бұл ребрендинг GippsAero компаниясын Үндістанның Mahindra Group компаниясы сатып алғандығын көрсетеді. Іс-шарада компания өкілі Солтүстік Америкада ұшақтарды құрастыру үшін жаңа құрастыру желісін құру жоспарланып жатқанын мәлімдеді. Mahindra компаниясы өндіріс қуатын кеңейту мақсатында Австралиядағы өндіріс нысандарына да маңызды инвестициялар жасады.

Дизайн

Mahindra Airvan 8 – Австралияның шөл далаларында жұмыс істеуге арналған сегіз орындық көлік ұшағы.

Апаттар мен оқиғалар

2019 жылдың 14 шілдесінде Skydive Umeå компаниясының GA8 Airvan ұшағы Швецияның Сторсандскер аралында апатқа ұшырап, оның барлық тоғыз адамнан құралған экипажы қаза тапты. Апаттың себебі қанаттың конструкциялық зақымдануы деп болжануда. Апаттан кейін Австралияның Азаматтық авиация қауіпсіздігі басқармасы (CASA), Жаңа Зеландияның Азаматтық авиация басқармасы және Еуропалық авиация қауіпсіздігі агенттігі (EASA) GA8 Airvan ұшақтарының барлық рейстерін тоқтатты. Рейстерді тоқтатуға қатысты бұйрық 20 шілдеде жарияланып, 3 тамызға дейін күшінде болу тиіс болған, бірақ CASA қауіпті жағдайды растайтын ешқандай дәлел таба алмағандықтан, бұйрық мерзімінен бұрын алынып тасталды. EASA болса, апатқа ұшыраған ұшақтың сертификатталған шектен тыс аэродинамикалық жүктемелерге тап болғанын мәлімдеді.