Кіріспе

Chembox
| Name = Фосфорил хлориді
| ImageFile = Фосфор окситрихлориді.PNG
| ImageSize = 175px
| ImageName = Фосфорил хлориді
| ImageFileL1 = Фосфорил хлориді 3D vdW.png
| ImageFileR1 = Фосфорил хлориді 3D шарлары.png
| ImageFile2 = POCl3.jpg
| PIN = Фосфорил трихлориді
| OtherNames = Фосфор(V) оксихлориді, Фосфор трихлориді, Трихлорофосфат, Фосфор(V) оксиді трихлориді
| Section1 =
| Section2 =
| Section7 = Chembox қауіптері
| MainHazards = Уытты және коррозиялық; сумен жанасқанда HCl бөлінеді
| REL = TWA 0.1 ppm (0.6 мг/м3) ST 0.5 ppm (3 мг/м3) Негізінен фосфат эфирлерін жасау үшін қолданылады.

Құрылымы

Фосфат сияқты, POCl3 тетраэдр пішінде. Ол үш P–Cl байланысы мен бір күшті P–O байланысын, шамамен 533,5 кДж/моль байланыс диссоциация энергиясымен көрсетеді. POF3 жағдайындағыдан айырмашылығы, Шомейкер-Стивенсон ережесі P–O байланысы үшін тиісті байланыс ұзындығын тек P=O қос байланысы ретінде қарастырылса ғана болжайды. Заманауи түсіндірмелер тығыз P–O байланысын фосфордан оттегі атомына жалғыз электрон жұбының ауысуы және тиімді [P+] [O–] конфигурациясын құратын dative π кері байланысының комбинациясы ретінде түсіндіреді. Фосфорил хлориді қатты, сұйық және газ күйлерінде бейтарап POCl3 молекулалары түрінде болады. Бұл фосфор пентахлоридінен өзгеше, ол газ және сұйық күйлерде бейтарап PCl5 молекулалары түрінде болады, бірақ қатты күйде иондық формаға өтеді – [PCl4]+[PCl6]− (тетрахлорфосфоний гексахлорфосфат(V)). POCl3 кристалдық құрылымындағы байланыс ұзындығының орташасы P–Cl үшін 1,98 Å, ал P=O үшін 1,46 Å құрайды. 1°C қату температурасы және 106°C қайнау температурасы бар POCl3 сұйық фазасы суға ұқсас. Су сияқты, POCl3 де [POCl2]+ катиондары (дихлорооксифосфоний катиондары) және Cl− аниондарының өзара кері айналуы нәтижесінде автоионизацияланады.

Дайындық

Фосфорил хлоридін көптеген әдістермен дайындауға болады. Фосфорил хлориді алғаш рет 1847 жылы француз химигі Адольф Вурц фосфор пентахлоридін сумен әрекеттестіру арқылы алған.