Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Жар жолы" 19 ғасырдың соңындағы малшылардың бағытын ұстанады, олар малды солтүстік-батыс Квинслендтен көшіріп, Солтүстік территория мен Кимберлидің жаңа шаруашылықтарымен қамтамасыз еткен. Малшылар өз кезегінде, ежелгі халықтың тозығы жеткен жолын ұстанған. Тони Робертс жергілікті тайпалардың 1870 жылы еуропалық австралиялықтардан толық оқшауланғаннан бір онжылдық ішінде ығыстырылған және жеңілген топтардың шағын жиынтығына қалай айналғанын жазады. Вилангарра сияқты толық тайпалар, әйелдер, балалар және нәрестелерді қоса алғанда, полиция және квази-полициялық топтар, сондай-ақ сол дәуірдегі малшылар мен шаруашылық жұмыскерлері тарапынан қырғынға ұшырады. Борролола 1885 жылдың 10 қыркүйегінде қала деп жарияланды. Яньюва, Гаррава, Марра, Гуданджи және Бинбинка тілдерінде Борролола Буррулула деп жазылады. Бұл атау қазіргі автотұрақ орналасқан жерге жақын шағын лагунаға тиесілі. Алғашқы Borrolooloo атауы "әйелдерді қарызға алу" деп аударылады, лагунаның атауы және Hill Kangaroo-мен байланысты. Осы жерде Hill Kangaroo рухы (Nangurrbuwala) билері өткізілген. Аймақтағы ақ түсті қабықты желім ағаштары оның денесін безендірген, ол билегенде олардан ұшып кеткен. Борролола аймағындағы басқа да ежелгі атаулар: Wurrarawala (Триг төбесі) – бұл төбе Hill Kangaroo рухының омыртқасымен байланысты. Бунубуну (Rocky Creek) – бұл ағыс File Snake рухымен байланысты. Warralungku (МакАртур өзенінен өту) және Мабунджи – МакАртур өзенінен өтудегі Hill Kangaroo-ның құйрығы мен аяқтарының іздерін сақтайтын тастардың жиынтығы. Борролола ауданы Ррумбуррия руының мүшелеріне тиесілі. Борролола туралы танымал оқиғада (полиция) Корпорал Пауэр қалалық кітапхананы толтыру үшін Карнеги қорынан кітаптар сұраған. Ол өзінің ең батыл армандарынан асып түсті, өйткені 3000-ға жуық том кітап келді, ал сот ғимараты олардың жалғыз қолайлы орны болды. Билл Харни 1923 жылы, еріксіз ұсталғанда, ол қалай құлдырағанын айтады: ол Сьюдің Париж сырларының сынықтарын, Плутархты МакАртур қонақ үйінің дәретханасында және "Шекспирдің керемет басылымын" лагерь отын жағу үшін қолданған. Дэвид Аттенборо 1963 жылы BBC-нің Zoo Quest экспедициялық деректі фильмдерінің 8-ші және соңғы бөліміне айналған "Есаудың астындағы іздеу" фильмін түсіру үшін Боррололаға келді. Ол сол кездегі қонақ үйдің иесі болған ирландтық Джек Мулхолландпен сұхбаттасты. Ол кітапханаға бірнеше жыл бұрын, жаңбырлы маусымда келгенін және В.В. Джейкобстың барлық шығармаларын қоса алғанда, көптеген кітаптарды оқығанын айтты. Бұл талап 2015 жылы шешілді. 2002 жылы екінші жер талабы бойынша аймақтағы қалған аралдар да қайтарылды. Яньювалық Джон Кундерери Мориарти, Австралия орденінің (AM) және ЮНЕСКО жетістіктерінің иегері Боррололада дүниеге келді. Мориарти – абориген отбасылары мен қауымдастықтарының дамуы үшін жұмыс істейтін Мориарти қорының негізін қалаушы.
The 'Coast Track' follows the path of cattle drovers of the late 19th century as they moved herds from north west Queensland to stock the new stations of the Northern Territory and the Kimberley. The drovers, in turn, followed a well worn Aboriginal path. Tony Roberts writes how the local tribes went from almost total isolation from European Australians in 1870, to a decimated collection of displaced and defeated groups, over a single decade. Entire tribes such as the Wilangarra, including women, children and babies were massacred, and most adult males were killed, by police and quasi police groups, and by drovers and station workers involved in the cattle droves of that era. Borroloola was declared a town on 10 September 1885. In the local Indigenous languages of Yanyuwa, Garrwa, Marra, Gudanji and Binbingka, Borroloola would be written as Burrulula. The name belongs to a small lagoon just to the east of the present day caravan park. The name originally Borrolooloo, translates borrow women, name of the lagoon and associated with the Hill Kangaroo. It was at this site that the Hill Kangaroo Ancestral Being (Nangurrbuwala) danced his ceremonies. The white barked gum trees in the area are said to be his body decorations as they flew from his body as he danced. Other Indigenous names in the area of Borroloola are Wurrarawala (Trig Hill) this hill is associated with the backbone of the Hill Kangaroo Ancestor. Bunubunu (Rocky Creek), this creek is associated with a File Snake Ancestor. Warralungku (The McArthur River Crossing) and Mabunji, a set of specific rocks at the McArthur River Crossing that carries the imprint of the Hill Kangaroo's tail and feet. The area of Borroloola belongs to members of the Rrumburriya clan. A famous story about Borroloola concerns one (police) Corporal Power, who appealed to the Carnegie Trust for books to stock the town's library. He succeeded beyond his wildest dreams when some 3,000 volumes arrived, the courthouse their only suitable repository. Bill Harney recounts how by 1923, when he was involuntarily detained there, it had fallen into decay: he found Sue's Mysteries of Paris in shards, Plutarch in the lavatory of the Macarthur Hotel, and a "splendid edition of Shakespeare" being used to light campfires. David Attenborough visited Borroloola in 1963 to film what became episode 2 of 'Quest Under Capricorn', the 8th and final series of the BBC's Zoo Quest expedition documentaries. He interviewed Irishman Jack Mulholland, then owner of the hotel. He described having joined the library having arrived at Borroloola one rainy season some years prior and read many books, including the complete set of works by W. W. Jacobs. The claim was finally resolved in 2015. A second land claim in 2002 saw the remaining islands in the area also handed back. Yanyuwa man John Kundereri Moriarty, a recipient of the Order of Australia (AM) and a UNESCO Achievement Award, was born in Borroloola. Moriarty is a co founder of the Moriarty Foundation, which works for the development of Aboriginal families and communities.
Құрылыстары мен көрікті жерлері
King Ash Bay балық аулау клубы МакАртур өзенінде, Борролуоладан өзен арқылы шамамен 40 км (солтүстік-шығысқа қарай) және жолмен 40 км-ден астам қашықтықта орналасқан. Олардың қайық тұрақтары Мак-Артур сағасының мангр ағаштарымен шенделінген су жолдарына және Карпентария шығанағындағы Сэр Эдвард Пеллеу аралдары тобына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Ауыл көбінесе жауын-шашын маусымында тұрақты тұрғындармен қамтылған, бірақ сәуір және мамыр айларында келген зейнеткерлер мен жартылай зейнеткерлердің көптігінен саны артады, олар қоңыр құрғақ маусымның ыңғайлы ауа райынан ләззат алады. Жыл сайын Пасха мерекесінде (ауа райы мен жол жағдайына байланысты) өткізілетін Fishing Classic жарысы жауын-шашын маусымының аяқталуын білдіреді. Борролуола қауымдық білім беру орталығында (CEC) FAFT ("Отбасы – бірінші ұстаздар") орталығы, балалар бағы, бастауыш және орта мектеп бар. Борролуола CEC-нің жалпы штаты 25-тен астам адамды құрайды. Штаттың көп бөлігі штаттан келген мұғалімдер мен жергілікті халықтан тұратын мұғалімдердің көмекшілерінен тұрады. CEC орта есеппен 100 оқушыны қабылдаса да, тізілімде одан да көп оқушы бар. Мектеп алдындағы екі мәселе – оқушылардың үзірлі түрде қатыспауы және жоғары штат айналымы. Қазіргі уақытта мектеп директорының міндетін атқарушы Стивен Пелиццо, ол 2017 жылдан бері мектепті басқарып келеді. Борролуолада қарапайым қызметтер көрсететін денсаулық сақтау орталығы бар.
The King Ash Bay fishing club is situated on the McArthur River about 40 km downstream (north east) from Borroloola by river, just over 40 km from Borroloola by road. Their boat ramp provides access to the mangrove lined waterways of the McArthur estuary and the Sir Edward Pellew Group of Islands in the Gulf of Carpentaria. The largely self contained village houses a small permanent population during the wet season, but numbers swell as tourists, mostly retired and semi retired, arrive in April and May to enjoy the mild dry season weather. The Fishing Classic competition, held over the Easter weekend each year (weather and road access permitting), marks the end of the wet season. The Borroloola Community Education Centre (CEC) contains a FAFT ('Families as First Teachers') Centre, preschool, primary school and secondary school. The Borroloola CEC has a combined staff of more than 25. The staff is composed of mostly out of state teachers and local indigenous teacher aides. The CEC enjoys an average attendance of 100 students but has far more listed on its rolls. Two of the problems facing the school are intermittent student attendance and a high staff turnover. The current Acting Principal is Stephen Pelizzo, who took over the school in 2017. Borroloola has a health centre that can provide basic services.
Уаралунгку өнер
2003 жылы Борролуола қаласында аборигендерге тиесілі және басқарылатын Waralungku Arts өнер орталығы ашылды.
Waralungku Arts, an Aboriginal owned and controlled arts centre in Borroloola, was established in 2003.
Экономика
Борролуоладағы негізгі экономикалық секторлар туризм, кен өндіру және өнер. Бөрілуоладан шамамен 70 км қашықтықта орналасқан, әлемдегі ең ірі мырыш, қорғасын және күміс кендерінің бірі – даулы МакАртур өзені кеніші орналасқан. 2006 жылғы мәлімет бойынша, қалада 42 кәсіпорын тіркелген.
The main economic sectors in Borroloola are tourism, mining, and art. The controversial McArthur River mine, one of the world's largest zinc, lead and silver mines, is located about 70 km from Borroloola. As of 2006, 42 businesses were registered in the town.
Көлік
Борролуола әуежайының ұзындығы 1149 метр болатын ұшу-қону жолағы бар, оның биіктігі 55 фут (16.8 метр). Әуежай күндіз өте қарбалас, ал түнде кейде Careflight компаниясы қалаға қызмет көрсетеді. Katherine Aviation компаниясының бір моторлы Cessna 210 ұшағы әуежайда тұрақты орналасқан. Ол аймақты жиі чартерлік және үкіметтік рейстермен Робинсон өзені, МакАртур өзені кеніші және Кэтрин сияқты қалалар мен елді мекендерге қызмет көрсетеді, сондай-ақ жақын маңдағы Сэр Эдвард Пеллев аралдарына және айналасындағы көрікті жерлерге саяжайлық рейстер ұсынады. Әуежайда Avgas және Avtur отынын құю қызметтері және шектеулі тұрақ орындары бар. Ұшу-қону жолағы түнде күн энергиясымен жұмыс істейтін шамдармен жарықтандырылған. Карпентария тас жолы батысқа қарай Борролуоладан Дейли Уотерске дейін созылады. Саванна жолы шығысқа қарай Борролуоладан Нормантонға дейін өтеді. Екі тас жол да Австралияның 1-автожолының бөлігі, бірақ Саванна жолының көп бөлігі асфальтталмаған. Апта сайын төрт автобус Кэтрин мен Борролуола арасында қатынайды (олардың екеуі Дарвинге дейін барады).
The Borroloola Airport has a 1,149 metre long runway at an elevation of 55 feet (16.8 metres). The airport can be very busy during the day and the occasional Careflight services the town during the night. One single engine Cessna 210 aircraft from Katherine Aviation is based at the airport permanently. It frequently services the region with chartered and government flights to towns and communities such as Robinson River, McArthur River Mine and Katherine, as well as offering scenic flights to the nearby Sir Edward Pellew Islands and surrounding attractions. There are refuelling services for both Avgas and Avtur at the airport and limited parking areas. The runway is lit up at night by solar powered lights. The Carpentaria Highway runs west from Borroloola to Daly Waters. The Savannah Way runs east from Borroloola to Normanton. Both highways are part of Australia's Highway 1, although large portions of the Savannah Way are unsealed. Four bus services operate between Katherine and Borroloola weekly (two of which continue to Darwin).
Климат
Борролуола тропикалық саванналық климатқа ие, Солтүстік территорияның 3 анық маусымы бар: жаңбырлы маусым, құрғақ маусым және жаңбырға дайындық маусымы. Ең жоғары және ең төмен температуралар тиісінше 44,1 °C (111 °F) және 0,4 °C (32,7 °F) құрады.
Borroloola has a tropical savanna climate with the 3 distinct seasons of the Northern Territory, the wet season, the dry season and the build up season. Extreme temperatures have ranged from 44.1 °C (111 °F) to 0.4 °C (32.7 °F)