Кіріспе

Венгр-американдық актер (1904–1973)

Стивен Герай (туған Иштван Гьергяй, 10 қараша 1904 – 26 желтоқсан 1973) – 100-ден астам фильмде және ондаған телебағдарламада ойнаған америкалық киноактер. Герай Альфред Хичкокпен түсірілген «Баурауық» (1945) және «Қарақшыны ұстау» (1955), Джозеф Л. Манкивичтің «Ева туралы барлық нәрсе» (1950) және Говард Хоукстің «Джентльмендер блондинкаларды жақсы көреді» (1953) сияқты көптеген танымал фильмдерде ойнады. Дегенмен, ол кинонуар жанрында белгілі болды, осы жанрда оннан астам фильмде түсті. Олардың ішінде «Димитриостың маскасы» (1944), «Гилда» (1946), «Пайдасыз» (1947), «Жалғыздық орны» (1950) және «Телеграф төбесіндегі үй» (1951) фильмдері бар.

Ерте өмір

Герай Австрия-Венгриядағы Унгвар қаласында (қазіргі Ужгород, Украина) Иштван Гердяи болып дүниеге келді және Будапешт университетінде білім алды.

Мансап

Герай өзінің алғашқы сахналық өнерін Венгрия Ұлттық театрында нағыз атымен көрсетті, ал төрт жылдан кейін 1934 жылы Лондондағы сахнада (Стивен Герай ретінде) дебют жасады, «Happy Week End!» қойылымында ойнады. 1935 жылы ағылшын тіліндегі фильмдерде ойнай бастады және 1941 жылы Голливудқа көшті. 1934 жылы үйленген әйелі Магда Кунмен бірге 1935 жылы «Dance Band» фильмінде түсті. Саяси қысым Герайдың Еуропадан кетуіне себеп болды. «Folies Bergère» театрындағы өнерінде Адольф Гитлер мен Бенито Муссолиниді сатиралық бейнелегені Германия мен Италия үкіметтерінің наразылығын тудырды. Герай олардың ескертулерін елемеді. Бірақ ұрып-салып жараланғаннан кейін Голливудқа көшіп кетті. Герай төмен бюджетті «So Dark the Night» (1946) фильм-нуарда басты рөлді ойнады. Бюджеті шектеулі болғанына қарамастан, фильм жағымды сынға ие болды және режиссер Джозеф Х. Льюистің кейіннен «А» класты фильмдер түсіруіне мүмкіндік берді. Кинодағы өркендеген кезеңінде Герай көптеген жоғары бағаланған фильмдерде ойнады, оның ішінде Альфред Хичкоктың «Spellbound» (1945) және «To Catch a Thief» (1955), Джозеф Л. Манкиевичтің «All About Eve» (1950) және Говард Хоукстың «Gentlemen Prefer Blondes» (1953) фильмдері бар. Ол «Background to Danger» (1943), «Appointment in Berlin» (1943) және «A Bullet for Joey» (1955) сияқты қылмыстық және оқиғалы фильмдерде өзіне лайықты орын тапты, бірақ фильм-нуарда оның есімі танымал болды. Оның ойнаған рөлдерінің арасында «The Mask of Dimitrios» (1944), «Cornered» (1945), «Deadline at Dawn» (1946), «Gilda» (1946), «The Unfaithful» (1947), «The Dark Past» (1948), «In a Lonely Place» (1950), «The Second Woman» (1950), «A Lady Without Passport» (1950), «Woman on the Run» (1950), «The House on Telegraph Hill» (1951), «Affair in Trinidad» (1952) және «New York Confidential» (1955) фильмдері бар. 1956 жылы «The George Burns and Gracie Allen Show» телешоуында француз суретшісі Гастон Бруссар рөлінде үш эпизодта ойнады, соның ішінде «A Paris Creation» және «The Danny Thomas Show» телешоуындағы әртүрлі дәрігерлік рөлдерде.

Жеке өмір

Герай 1960-шы жылдардың аяғында Колорадо штатының Эстес-парк қаласында біраз уақыт өткізді, онда ол жергілікті театрды ("Фантастиктер") қойды. 1969-1970 жылдары Эстес-паркте бар иесі болды және оны басқарды. Герай 1973 жылдың 26 желтоқсанында Лос-Анджелесте қайтыс болды. Ол өртеліп, күлі әйеліне тапсырылды.