Кіріспе

Микрофибрил – өте жіңішке фибрил немесе талшық тәрізді жіп, гликопротеиндер мен целлюлозадан құралған. Көбінесе, бірақ әрқашан емес, ақуыз талшықтарының құрылымын сипаттау үшін қолданылатын жалпы термин, мысалы, шаш және сперматозоидтың құйрығы. Оның ең көп кездесетін құрылымдық үлгісі – 9+2 үлгісі, онда екі орталық протофибрил тоғыз басқа жұппен қоршалған. Өсімдіктердегі целлюлоза – осы терминді сол мақсатта пайдаланатын ақуыз емес қосылыстардың бір мысалы. Целлюлоза микрофибрилдері негізгі жасуша қабырғасының ішкі бетіне жатады. Жасуша суды сіңіргенде көлемі ұлғаяды, ал бұрынғы микрофибрилдер бөлініп, жаңалары пайда болып, жасушаның беріктігін арттыруға көмектеседі.

Синтез және қызмет

Целлюлоза целлюлоза синтетазасы немесе жасуша мембранасында орналасқан Розетт терминалды кешендері арқылы синтезделеді. Целлюлоза фибриллалары синтезделіп, жасушадан тыс өсе бастағанда, олар көрші жасушаларға қарсы итеріледі. Көрші жасуша оңай жылғалай алмайтындықтан, Розетт кешені сұйық фосфолипид мембрана арқылы жасушаның айналасында жылжиды. Соңында бұл жасушаның микрофибрил қабатына оралуына әкеледі. Бұл қабат жасуша қабырғасын құрайды. Алғашқы жасуша қабырғасын құрайтын микрофибрилдердің ұйымдасуы бұлжыңдаған. Дегенмен, екінші жасуша қабырғаларында оның ұйымдасуына әкелетін басқа механизм қолданылады. Негізінен, екінші жасуша қабырғасындағы жолақтар микротүтіктермен салынады. Бұл жолақтар микрофибрилдерді белгілі бір аймақта ұстап тұрады, олар оралғанда. Бұл процесте микротүтіктер спонтанды түрде деполимерленіп, басқа бағытта реполимерлене алады. Бұл жасушаның оралуын басқа бағытта жалғастыруға әкеледі. Фибриллин микрофибрилдері негізінен фибриллин 1-ді құрайтын және серпімділікті қамтамасыз ететін жалғастыру тіндерінде кездеседі. Құрастыру кезінде микрофибрилдер электронды микроскоппен боялғанда белгілі бір периодтықпен жолақты үлгі құрайтын молекулалардың өзара байланысы арқылы туындаған қайталанатын тізбекті моншақтар тәрізді құрылымды көрсетеді. Эластикалық талшықтардың қалыптасуы кезінде фибриллин микрофибрилдері тропоэластиннің жинақталуына бағыттайды және пісіп-жетілген эластин талшықтарының сыртқы қабатында қалады. Микрофибрилдер жасушалық байланыста да қатысады. Перицеллюляр аймақта фибриллин микрофибрилдерінің қалыптасуы TGFβ деп аталатын өсу факторының белсенділігіне әсер етеді. Фибриллин 1-дегі бұзылыстар TGFβ сигнализациясына әсер етеді, өйткені микрофибрилдер TGFβ белсенділігін тікелей басқарады.