Басарабеаска қаласының тарихы мен географиясы

Кіріспе

Басарабеска (Бесарабка) — Молдавиядағы қала. Басарабеаска ауданының орталығы.

География

Бұрын қала типті елді мекен болған қала Украинамен шекарада орналасқан. Ол ұлттық астана Кишиневтен оңтүстікке қарай 94 шақырым, Чимислиядан 25 шақырым және Комраттан 25 шақырым қашықтықта жатыр. Когальник өзені қала арқылы солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай ағып, Қара теңізге дейін созылады. Негізгі елді мекендер жазық далаларда орналасқан. Олар Романовка және Флеминда сияқты бірнеше аудандарға бөлінген.

Тарих

Басарабеаскада еврей қонысы 1846 жылы құрылды; бастапқыда ол Ресей императорлық Романовтар отбасының құрметіне Романовка деп аталды. 1859 жылы жер жыртып өңдейтін 86 еврей отбасы болды, олардың ішінде 263 ер адам және 249 әйел бар еді. Олардың иелігінде 1750 десятина егістік жер болды. 1866 жылы еврейлердің жер иелігі жойылған кезде 57 отбасы шаруашылықпен айналысты – 209 ер адам және 183 әйел. Олар негізінен шарап өндірісімен шұғылданды, оны сату және тауарлық саудасымен айналысты. Колонистердің жағдайын жақсарту мақсатында Бендер земствосы сәрсенбі күнін апталық базар күні ретінде белгіледі. Бұл шара капитан Федор Олейниковтің өтініші бойынша 1876 жылдың 29 қазанында іске асырылды. 1897 жылы Романовкада 597 қоныс аударған адам (293 ер адам және 304 әйел) тұрды. Олар синагог және оқу мектебін (хедер) құрды. 1897 жылғы Ресей халық санағына сәйкес, Романовкада 1625 адам тұрды, олардың 71% (1150 адам) еврейлерді құрады. 1899 жылы Георгий Гимишлидің көмегімен бір сыныптан тұратын алғашқы діни емес мектеп ашылды. Сабақтарды көп жыл бойы сол жерде жұмыс істеген Анна Шидловская оқытты. Мектепке қолдау көрсеткені үшін Гимишли 1904 жылдың 6 желтоқсанында құлшыныс медалімен марапатталды. 1905-1906 оқу жылында мектепте 12 ұл және екі қыз оқыды. 20 ғасырдың басы ауылдың қарқынды даму кезеңі болды; жақын маңда Бесарабка теміржол станциясының құрылысы басталды. 1910 жылы бірнеше тұрғындар телефон байланысына ие болды – Меримши, Окулиш, Андельман, Цукер және Имаша отбасылары. 1912 жылдың 5 желтоқсанында жаңа синагог ашылды, раввин қызметін доктор Борис Свердлов атқарды. Григорий және Василий Гемушлиев шіркеу үшін қаржы алу үшін Ресей патшасына барды, бірақ тек 500 рубльмен қайтып келді; ақша көбінесе діншілдерден жиналды. 1913 жылдың қазан айында халық саны 1741 адамды құрады, олардың мүлігі 346 826 рубльге бағаланды. Лемке Адама мен Семке Кристианға тиесілі екі бу диірмені 9420 рубльге бағаланды. Ауылда мұқтаж отбасыларға немесе адамдарға көмектесу үшін өзара көмек қоры жұмыс істеді. 1923 жылға қарай ол үлкен ауылға айналды: 690 үй, 1520 ер адам және 1597 әйел, сондай-ақ диірмен, мал сою орны, дәріхана, бастауыш мектеп және 15 дүкен болды. 1957 жылдың 11 қыркүйегінде, КСРО құрамында, Романовка ауылы бұрынғы неміс колониясы Генрихсдорфпен біріктірілді (1943 жылғы мәліметтерге сәйкес, онда 273 неміс тұрды). Ол Басарабеаска (Бессарабка) деп қайта аталды. 1968 жылы Басарабеаска халқы 13 300 адамды құрады. Жұмыс істейтін машина жөндеу шеберханасы және теміржол көлігі кәсіпорындары болды.

A Jewish settlement at the site of Basarabeasca was started in 1846; it was originally named Romanovka in honor of the Russian imperial family of the Romanovs. In 1859 there were 86 resident Jewish families who worked the land, 263 men and 249 women. They owned 1750 desyatinas of farmland. At the time of the abolition of Jewish land tenure in 1866, 57 families were occupied in farming – 209 men and 183 women. They shifted primarily to the business of wine production, working in its sales and trade. In order to improve the lot of the colonists, the Zemstvo of Bender instituted market days weekly on Wednesday. This was done at the request of Captain Fyodor Oleynikov on October 29, 1876. In 1897, 597 settlers lived in Romanovka (293 men and 304 women). They had established a synagogue and a prayer school (Cheder). According to the Russian census of 1897, 1625 people lived in Romanovka, with 71% (1150 people) being Jewish. The first secular school, where there was only one class, opened in 1899 thanks to Georgiy Gimishli, who helped with the facilities. The class was taught by Anna Shidlovskaya, who worked there for many years. For his support of the school, Gimishli was awarded a silver medal of zeal on December 6, 1904. In the 1905–1906 school year, 12 boys and two girls studied at the school. The beginning of the 20th century was a time of rapid development of the village; the construction of the Bessarabka railway station began nearby. In 1910 some residents gained telephone service the Merimshi, Okulish, Andelman, Tsuker, and Imasha families. On December 5, 1912, a new synagogue opened, with Doctor Boris Sverdlov as rabbi. Grigoriy and Vasiliy Gemyushliev traveled to the Russian Tsar to request money for a church, but returned with only 500 rubles; the money was collected primarily from the faithful. In October 1913 the population was 1741, whose property was valued at 346,826 rubles. Two steam mills, belonging to Lemke Adama and Semke Khristian, were valued at 9,420 rubles. The village had a mutual aid fund to help families or persons in need. By 1923 it had become a large village: there were 690 homes, with 1520 men and 1597 women, with a mill, a slaughterhouse, a pharmacy, a primary school, and 15 stores. On September 11, 1957, while part of the USSR, the village of Romanovka was unified with the former German colony of Heinrichsdorff (in which 273 Germans lived, according to 1943 data). It was renamed Basarabeasca (Bessarabka). In 1968 the population of Basarabeasca was 13,300. There were a working machine repair shop, and rail transport enterprises.