"Мен – әйел" әнінің тарихы мен маңызы — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

"I Am Woman" – австралиялық музыканттар Хелен Редди мен Рей Бертон жазған ән. Редди орындаған "I Am Woman" әнінің алғашқы жазбасы оның 1971 жылы мамыр айында шыққан "I Don't Know How to Love Him" атты тұңғыш альбомында пайда болды және 1972 жылы "Stand Up and Be Counted" фильмінің титрлерінің соңында естілді. 1972 жылы мамыр айында әннің жаңа жазбасы сингл ретінде шығарылды және сол жылдың соңында бірінші орынға ие болды, ақырында бір миллионнан астам дана сатылды. Бұл ән қарсы мәдениет дәуірінің шыңына жақын келді және әйелдердің күшін арттыру арқылы әйелдер қозғалысының мәңгілік феминистік әнұранына айналды. 2020 жылдың қыркүйегінде Редди қайтыс болғаннан кейін ән Австралияның цифрлық сатылымдар тізімінде 2-орынға жетті. Ол былай деп түсіндірді:

"I Am Woman" is a song written by Australian musicians Helen Reddy and Ray Burton. Performed by Reddy, the first recording of "I Am Woman" appeared on her debut album I Don't Know How to Love Him, released in May 1971, and was heard during the closing credits for the 1972 film Stand Up and Be Counted. A new recording of the song was released as a single in May 1972 and became a number one hit later that year, eventually selling over one million copies. The song came near the apex of the counterculture era and, by celebrating female empowerment, became an enduring feminist anthem for the women's liberation movement. Following Reddy's death in September 2020, the song peaked at number 2 on the Australian digital sales chart. she explained:

I couldn't find any songs that said what I thought being woman was about. I thought about all these strong women in my family who had gotten through the Depression and world wars and drunken, abusive husbands. But there was nothing in music that reflected that. The only songs were "I Feel Pretty" or that dreadful song "Born a Woman". (The 1966 hit by Sandy Posey had observed that if you're born a woman "you're born to be stepped on, lied to, cheated on and treated like dirt. I'm glad it happened that way".) These are not exactly empowering lyrics. I certainly never thought of myself as a songwriter, but it came down to having to do it. Reddy's own long years on stage had also fuelled her contempt for men who belittled women, she said. "Women have always been objectified in showbiz. I'd be the opening act for a comic and as I was leaving the stage he'd say, 'Yeah, take your clothes off and wait for me in the dressing room, I'll be right there'. It was demeaning and humiliating for any woman to have that happen publicly." Reddy credits the song as having supernatural inspiration. She said:
"I remember lying in bed one night and the words, 'I am strong, I am invincible, I am woman', kept going over and over in my head. That part I consider to be divinely inspired. I had been chosen to get a message across." Pressed on who had chosen her, she replied: "The universe." The next day she wrote the lyric and handed it to Australian guitarist Ray Burton to put it to music.

"Мен әйел болу туралы менің ойымды жеткізетін ән табуға тырыстым, бірақ таба алмадым. Мен отбасымдағы мықты әйелдерді ойладым, олар Ұлы депрессияны, дүниежүзілік соғыстарды және маскүнем, зорлық-зомбылық көрсеткен күйеулерді жеңіп өтті. Бірақ музыкада мұны көрсететін ештеңе болған жоқ. Бар болғаны "I Feel Pretty" немесе сол қорқынышты "Born a Woman" әні ғана еді. (Сэнди Позидің 1966 жылғы хиті, егер сіз әйел болып туылсаңыз, "сіз аяқтап, жалғанданып, алданып, лас сияқты қарауыңызға туғансыз. Осылай болғанына қуаныштымын" деді.) Бұл ән күш сыйлайтын ән емес. Мен өзімді ән жазушы деп ешқашан ойламағанмын, бірақ осыны істеуге мәжбүр болдым. Реддидің сахнадағы ұзақ жылдары әйелдерді кемсітетін еркектерге деген наразылығын күшейтті, деді ол. "Шоу-бизнес әлемінде әйелдер әрқашан нысанға алынады. Мен комедиялық актердің алдында өнер көрсеттім, сахнадан шығып бара жатқанда ол: "Иә, киімдеріңді шешіп, киім бөлмесінде мені күтіп отыр, жақын арада келемін", - деді. Кез келген әйелдің алдында мұндайды істеу арсыздық пен қорлық еді." Редди әннің құдайдан берілген шабытпен жазылғанын айтады. Ол былай деді:

"Бір түні төсекте жатып, "Мен күштімін, мен жеңілмеймін, мен әйелмін" деген сөздерді қайта-қайта есіме алдым. Осы бөлігі құдайдан келген деп санаймын. Мен хабар жеткізу үшін таңдалдым." Оны кім таңдағанын сұрағанда, ол: "Әлем" деп жауап берді. Келесі күні ол әннің сөздерін жазып, оны музыкаға қою үшін австралиялық гитарист Рей Бертонға тапсырды.

Тиімділігі мен мұрасы

Глория Стайнемнің Ms. журналы АҚШ-та және Клео Австралияда жарық көрген жылы ән тез арада өркендеген әйелдер қозғалысының қиялын баурап алды. Ұлттық әйелдер ұйымының (NOW) негізін қалаушы Бетти Фридан кейіннен 1973 жылы Вашингтондегі NOW жылдық конвенциясындағы гала-кеште "I Am Woman" әнімен аяқталғанын жазды. "Кенеттен", деді ол, "әйелдер орындарынан тұрып, қонақ үйдің бал залында қол ұстасып биледі, шеңбер үнемі кеңейіп, шамамен мыңға жуық адам 'Мен күштімін, мен жеңілмеймін, мен әйелмін' деп билеп, ән салды. Бұл сол жылдары біз сезінген қуаныштың, әйелдердің әйелдікке деген құлшынысының табиғи, әдемі көрінісі еді". Кейбір феминистер "Мен әлі жаңа туғанмын, маған баруға тағы көп жол бар" деген сөздерге қарсы болды, әйелдердің бостандық қозғалысын жүктілікпен байланыстырды. Бұл әсіресе 1973 жылы АҚШ Жоғарғы сотының Roe v. Wade шешімінен кейін, Пол Анканың 1974 жылғы "Having My Baby" хитімен қатар келгенде күштірек болды. Редди үшін әннің мәні феминизмнен асып түседі. "Бұл тек әйелдерге ғана арналмаған", деді ол. "Бұл өзің туралы жақсы сезіну, өзіңе сену туралы жалпы күш-қуат беретін ән. Бұрынғы қайнағасым, дәрігер, медицина институтына барып оқығанда, оны таңертең ойнап, күш алып отыратын". Бірақ 2002 жылы ол: "Мен бұл әннің болашағын білмедім. Егер білгенімде, оны жазуға қорқып қалған болар едім", деді. Реддидің 1981 жылғы "Мисс әлем" байқауында орындаған әні феминистерді ашуландырғанда, ол: "Олар алға шығып, менің жалдауымды төлесін, мен үйде қаламын. Мен қолданбайтын өнімді жарнамалап отырмын", деді. Редди былай деді: "Күні бүгінге дейін мен әнімнің арқасында заң факультетіне бардым дейтін әйелдерден хат аламын. Бірақ менің мансабымдағы барлық істерімнің арасында осы әнмен ғана есімде қалуын қаламаймын". Бірақ өзінің "Мен қандай әйелмін: естеліктер" атты автобиографиясында ол 2000 жылы досының мектепке баратын немере інісімен кездескенін еске алады. Ол "Менің тағайындалған Американың қазіргі заманғы тарихы оқулығында, 70-ші жылдардағы феминизмнің өрлеуі туралы бөлімде, мен "I Am Woman" әнінің мәтінімен бірге есімдерім тізілгенін көрдім", деді. Ол 2002 жылы зейнеткерлікке шығуын осылай түсіндірді: "Мен енді тарихтың бір бөлігіне айналдым. Осыны қалай басып өтуге болады? Мен одан артық ештеңе жасай алмаймын". Сондықтан ән айтуды тоқтату оңай болды". Бірақ 2014 жылы сахнаға оралуын тойлаған сұхбатында Эрни Мануз ән туралы: "Осы ән соншалықты танымал болғандықтан өкінесіз бе? Ол басқа нәрселерді көлеңкелеп тастай ма? Себебі адамдар сіздің қанша хит әндеріңіз бар екенін ұмытып кетеді, бірақ осы ән соншалықты танымал болады. Мұндай ауыр жүкті көтеру қиын емес пе?" деді. Редди "Жоқ, жоқ" деп бастады, содан кейін бір сәт үзілістен кейін "Мен осыған мақтанамын" деді. Әннің "Мен әйелмін, менің ыңғұрауымды естіңдер" деген алғашқы сөзі бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен қолданылып келеді. 1975 жылы "Кэрол Бернет Шоу" эпизодында қонақ Жан Степлтон "Мен әйелмін!" деп мақтанышпен жариялайтын феминист рөлін ойнады. Харви Корманның кейіпкері: "Білемін. Мен сенің ыңғұрауыңды естідім", деді. 2000 жылы Элизабет Доулдың республикалық президенттік науқаны кезінде бір GOP кеңесшісі "Ол "Мен әйелмін, менің ыңғұрауымды естіңдер" дегеннен басқа хабарлама беруі керек" деп шағымданады. 2016 жылдың ортасында әннің атымен аталатын Редди өмірінің биографиялық фильмі жарияланды, режиссерлігін Унжу Мун жүзеге асырды және 2020 жылы көрсетілді. 2020 жылы қараша айының соңында өткен ARIA Music Awards-та әнді марқұм Реддиге құрмет көрсету үшін Австралиялық әйел әншілер ансамблі орындады. Оларға 20-дан астам әйел әншілерден құралған виртуалды хор қосылды.

In the year that Gloria Steinem's Ms. magazine was launched in the US and Cleo in Australia, the song quickly captured the imagination of the burgeoning woman's movement. National Organization for Woman founder Betty Friedan was later to write that in 1973, a gala entertainment night in Washington DC at the NOW annual convention closed with the playing of "I Am Woman". "Suddenly," she said, "women got out of their seats and started dancing around the hotel ballroom and joining hands in a circle that got larger and larger until maybe a thousand of us were dancing and singing, 'I am strong, I am invincible, I am woman.' It was a spontaneous, beautiful expression of the exhilaration we all felt in those years, women really moving as women." Some feminists took exception to the lyrics, "I'm still an embryo, with a long, long way to go," identifying the women's liberation movement with a pregnancy. This was particularly true after the 1973 U. S. Roe v. Wade Supreme Court decision was bookended by Paul Anka's 1974 number one hit, "Having My Baby." To Reddy, the song's message reaches beyond feminism. "It's not just for women," she said. "It's a general empowerment song about feeling good about yourself, believing in yourself. When my former brother in law, a doctor, was going to medical school he played it every morning just to get him going." In 2002, however, she said, "I had no idea what the song was destined to become. If I'd known, I would have been far too intimidated to have written it." When Reddy's performance of the song at the 1981 Miss World contest infuriated feminists, she responded: "Let them step forward and pay my rent and I'll stay home. What I'm doing is advertising a product I wouldn't use." Reddy had been quoted as saying, "To this day I get mail from women who say, I went to law school because of your song. But I would hate to think out of the wide spectrum of things I have done in my career, that's all I would be remembered for." But in her autobiography, The Woman I Am: A Memoir, she recalls a 2000 encounter with a friend's high school aged nephew who said that "in his assigned Modern American History textbook, in a section on the rise of feminism in the 70s, I was mentioned along with the printed lyrics to 'I Am Woman'." It became her excuse for what, in 2002, she called her retirement: "I thought, 'Well, I'm part of history now. And how do I top that? I can't top that.' So, it was an easy [decision to stop singing]." But in a 2014 interview celebrating her return to the stage, Ernie Manouse asked about the song, "Ever regret it because it's so iconic? Does it overshadow everything else? Because people forget how many hit songs you had, and yet this song becomes so big. Is it ever too much to have on your back?" Reddy begins, "No, no," and after a pause says, "I'm proud of it." The song's opening line, "I am woman, hear me roar" has become widely referenced in media. In a 1975 episode of The Carol Burnett Show, guest Jean Stapleton played a feminist who proudly announces, "I am woman!" to which Harvey Korman's character replies, "I know. I heard your roar." During the 2000 Republican presidential campaign of Elizabeth Dole one GOP consultant complained that, "she has to have a message beyond 'I am woman, hear me roar.'" A biopic of Reddy's life, titled after the song, was announced in mid 2016 with Unjoo Moon as director, and finally saw release in 2020. At the 2020 ARIA Music Awards held in late November, the song was performed in tribute to the late Reddy by an ensemble of Australian female singers. and were backed by a virtual choir of more than twenty female singers.

Бертонмен жауабы

1971 жылы жұмыс рұқсаты мәселесіне байланысты АҚШ-тан қуылған Рей Бертон әннің АҚШ-та танымалдылығын қашықтан бақылады. Бертон жұмыссыздық көмегімен күн көруге мәжбүр болды. "Бұл мен үшін жазушылық және әншілік мансабыма жол ашуы мүмкін еді", - деді ол. "Олар менің онда болмауымды өз пайдаларына қолданды". Ол 1998 жылы әншіге қарсы сотқа жүгінуге мәжбүр болғанын айтты, өйткені 1972 жылдан бері оған тиіс авторлық гонорардың бір бөлігі төленбеген. Оның сөзіне göre: "Мен одан ақша алдым, бірақ 70-ші жылдардағыдай көп емес, сол кезде ән өте танымал болғанда". Редди Бертонның мәлімдемелерін жоққа шығарады. "25-30 жыл бұрын біз компания сатып алғанбыз", - деді ол Sunday Magazine журналына берген сұхбатында. "Біз екеуміз де әннің осы деңгейге жететінін күтпегенбіз. Шамамен 10 жыл бұрын ол маған қаржылық қиындықтарды айтып хабарласты. Мен оны жалықтырып, авторлық гонорарын қайтаруға келістім. Оның паспорт мәселесі АҚШ-та мансап құру үмітін жойды, және сол реніштің бір бөлігі маған да тиді. Оған сәттілік тілеймін, оған ешқандай ашкөздік сезімім жоқ". 1995 жылғы 20 сәуірдегі Дэвид Леттерменнің кеш шоуындағы «Көрермендердің таланттар кеші» бөлімінде Редди көрермендердің қатарында отырды және Леттермен оның таланты не екенін сұрады. Ол: "Ойна, Пол", - деп жауап берді, Леттерменнің қолынан микрофонды алып, "Мен әйелмін" әнін орындады. Көрермендер ынталы түрде жауап берді, бірақ жарнамаға кесілген кезде Редди шоу барысында әртүрлі жерлерде бірнеше рет үзіліп, өзінің танымал әнін орындады: алдымен Леттерменнің үстелінің артындағы терезеде, содан кейін Николас Кейджпен сұхбат кезінде, шартты жарнама және Blues Traveler тобының өнері. Ән тоқтаған сайын және ол сахнадан қуылған сайын, ол әрқашан күлімсіреп, қол салып, "Рақмет" дейтін. 2006 жылы Burger King компаниясы «Manthem» атты жарнамалық кампаниясын іске қосты, онда Хелен Реддидің әнінің пародиязы болған «Мен ер адаммын» әні Texas Double Whopper гамбургерін насихаттау үшін пайдаланылды.

Жыл соңындағы чарттар

График (1972) Рейтинг Австралия13 Канада42 АҚШ (Джоэл Уитберннің Поп жылнамасы) 14

Басқа нұсқалар

"I Am Woman" Бобби Рой үшін C&W жанрында шағын сәттілік болды, ол Редди сияқты Capitol Records тізімінде болды; Ройдың "I Am Woman" нұсқасы 1973 жылғы ақпанда АҚШ C&W тізімінде #51-ге, ал Канадада #85-ке жетті. Әннің аспаптық үлгісі 82-ші «Оскар» марапаттау кешінде Кэтрин Бигелоу 2009 жылғы «The Hurt Locker» фильмі үшін «Ең жақсы режиссер» сыйлығын жеңгеннен кейін, сахнадан шығар дауыс ретінде ойнатылды – әйел адамның бұл сыйлықты алғаш рет жеңіп алуы болды.