Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Hartlaub's spurfowl немесе Hartlaub's francolin (Pternistis hartlaubi) - фазан тұқымдасына жататын құс. Намибия мен Анголаның жарлық аймағында таралған. Жалпы атауы мен латын екілік атауы неміс дәрігері және орнитологы Густав Хартлаубтың есімімен аталады.
Species of bird
Hartlaub's spurfowl or Hartlaub's francolin (Pternistis hartlaubi) is a species of bird in the pheasant family Phasianidae. It is endemic to the escarpment zone of Namibia and Angola. The common name and Latin binomial commemorate the German physician and ornithologist Gustav Hartlaub.
Таксономия
Хартлаубтың шұңқыр құсын 1869 жылы португал табиғатшылы Хосе Висенте Барбоса ду Бокаж Анголаның Хуйла провинциясынан жиналған үлгіден сипаттады. Ол Francolinus hartlaubi деген екілік атауды шығарды. Қазіргі кезде бұл түр 1832 жылы неміс натуралисі Иоганн Георг Ваглер енгізген Птернист тұқымдасына жатқызылады. Hartlaubi деген атау неміс дәрігері және орнитологы Густав Хартлаубтың құрметіне таңдалды. 2019 жылы жарияланған молекулалық филогенетикалық зерттеуде Хартлаубтың шұңқыры тұқымдастағы басқа түрлерге базальды екені анықталды. Hartlaub's spurfowl монотиптік болып саналады: ovambensis, bradfieldi және crypticus түрлерінің түрлері сипатталған, бірақ танылмаған. Аталықтардың маңдайы қара қоңыр, көздері ақ түсті, құлақтары қызғылт. Жоғарғы бөліктері қоңыр сұр түсті, қараңғы жолақтар мен жолақтар бар. Төменгі бөліктері кең қара жолақтармен ашық сұр түсті. Бұл қоңыр және сары. Аяқтары жалпақталған шұңқырлары бар сары түсті. Аналықтардың жоғарғы мүшелері аталықтарына ұқсас. Төменгі бөліктері, басы, мойыны қоңыр жолақсыз, көк түсті. Екеуінің де есептері тең емес. Жас аталық еркек еркекке ұқсас, бірақ жоғарғы жағында ұсақ сызықтар бар. Жас аналық жануардың пішіні ересекке ұқсас.
Hartlaub's spurfowl was described in 1869 by the Portuguese naturalist José Vicente Barbosa du Bocage from a specimen collected in Huíla Province, Angola. He coined the binomial name Francolinus hartlaubi. The species is now placed in the genus Pternistis that was introduced by the German naturalist Johann Georg Wagler in 1832. The specific epithet hartlaubi was chosen to honour the German physician and ornithologist Gustav Hartlaub. A molecular phylogenetic study published in 2019 found that Hartlaub's spurfowl was basal to the other species in the genus. Hartlaub's spurfowl is considered as monotypic: the subspecies ovambensis, bradfieldi and crypticus have been described but are not recognised. The male has a dark brownish forehead, a prominent white eyestripe and rufous ear coverts. The upperparts are brown grey with darker bars and streaks. The underparts are pale grey with extensive dark streaks. The is brownish and the is yellow. The legs are yellow with flattened spurs. The female has upperparts that are similar to those of the male. The underparts, head, neck are a dull rufous without the brown streaking. Both sexes have disproportionately large bills. The juvenile male is similar to the adult male but has finer streaking on the upperparts. The young female is similar to an adult.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Хартлаубтың шұңқырлары оңтүстік-батыс Африкаға тән, тек солтүстік-орталық және солтүстік-батыс Намибияда және Анголаның оңтүстік-батысындағы шағын аймақта кездеседі. Hartlaub's spurfowl - орташа биіктіктегі құрғақ және жартылай құрғақ аймақтардың тұрғыны. Оның таңдаған мекені - жоғары жерлер, көбінесе жартасты гранит пен құмтасты шығыңқы жерлерде (жергілікті тұрғындарға коппи), жартылай шөл даламен қоршалған. Бұл жерлер әрқашанда салыстырмалы түрде тығыз шөптер мен бұталармен байланысты. Қызыл құс (Pternistis adspersus) және Оранж өзенінің франколин (Scleroptila gutturalis) осы түрмен қатар кездеседі, бірақ олар әртүрлі тіршілік ету ортасын алады. Қызыл құлақшы құстар су ағыстары бойындағы бұталарды жақсы көреді, ал Оранж өзенінің франколиндері Хартлаубтың құстары орналасқан таулардың беткейлерінде кездеседі.
Hartlaub's spurfowl is endemic to southwest Africa, occurring only in northcentral to northwestern Namibia and a small area of southwestern Angola. Hartlaub's spurfowl is an inhabitant of medium altitude arid and semiarid regions from Throughout its range, its preferred habitat consists of higher ground, mostly on rocky granite and sandstone outcrops (koppies to locals), surrounded by semidesert steppe. Invariably, relatively dense grass and shrubbery are associated with these outcrops. The red billed spurfowl (Pternistis adspersus) and the Orange River francolin (Scleroptila gutturalis) occur alongside this species, but they occupy different habitats. Red billed spurfowls prefer bush along watercourses and Orange River francolins can be found on the slopes leading up to the rocky outcrops occupied by Hartlaub's spurfowl.
Өсіру
Хартлаубтың шұңқырлары әр аймақты белгілейтін шекаралық шақыру орындарының саны өзгеріп отыратын тұрақты аумақтық болып көрінеді. Аумақтық жұптар қоңырау орындарын күн сайын антифоналдық дуэттер үшін жүйелі түрде пайдаланады. Белгілі бір шақыру орындарын пайдалану жиілігіне көршілес жұптардың күнделікті дуэттесуінен гөрі белгілі бір шекараларда жұпсыз әйелдердің болуы (дауыстар) көбірек әсер етеді. Hartlaub франколиндерінің аумағының орташа көлемі 40863,9±12016,1 шаршы метр (n = 12 жұп). Жыл сайынғы көбейту жетістіктері мен ұрпақтардың тіршілік етуіне байланысты 1983 жылдан 1989 жылға дейін зерттеу аймағының орташа популяция тығыздығы 0,82 га бір құстан 2,04 га бір құсқа дейін, орташа жылдық популяция тығыздығы 1,43 га бір құстан болды. Шақыру орындары мен радиотелеметрия арқылы анықталған сыртқы құрғақ көпбұрыш аудандарында айтарлықтай айырмашылықтар болған жоқ. Алайда, ядролық диапазондар мен жұптардың пайдалану үлестірілімдері, әсіресе әртүрлі күнделікті қызметтің бірнеше ядролары тек радиотелеметрия арқылы ғана ажыратылады. 90% маусымдық таралудың бірнеше ядролары әйелдер сүйетін азық-түлік ресурстарының әртүрлі таралуымен және жастарды өсіру кезінде жәндіктердің, әсіресе құпия термиттердің таралуымен байланысты. Аумақтық жұптардың антифоналдық дуэттері дуэттердің әйел дауысты элементтеріндегі уақытша және құрылымдық айырмашылықтар негізінде дыбыстық жағынан ерекшеленеді. Аумақтық жұптар өздерінің болуын жарнамалау үшін күн сайын антифоналдық дуэттерді қолданады, ал мұндай шақыру күн шыққаннан кейін көп ұзамай жиі болды. Жұптанбаған аналықтардың қоңырау шалу жиілігі аймақтық жұптарға қарағанда әлдеқайда көп, көбінесе күні бойы, күн шыққаннан кейін және күн батқанға дейін. Жарнамалық шақыруларды қайталау эксперименттері бойынша, жұпсыз әйелдер, қалыптасқан жұптардың аумақ шекаралары ішінде, аймақтық әйелдерден күшті дауыстық және мінез-құлықтық жауаптар алды. Ерлер әйелдерге қарағанда үндері кең, ал әйелдер көбірек дауыс шығарады. Хартлаубтың шұңқырларының жұптасу жүйесін әйелдер үстемдік ететін ресурстарды қорғау моногамиясы деп сипаттауға болады. Көпжылдық аумақтық ресурстарды (азық-түлік, дәстүрлі шақыру орындары, баспана және қолайлы ұя орындары) ең алдымен әйелдер қорғайды. Басқа әйелдерді ресурстың маңайынан алып тастау арқылы қорғаныс әйел еркек сапарға, өмірлік жұптасуға және осылайша уытты ұрықтануға кепілдік берілген ұрықтануға қол жеткізуге үміттене алады. Жұптық байланыс ритуалдық мінез-құлықпен, соның ішінде жұптың ерекше (қыз бастаған) антифоникалық дуэттенуі және құдалану мен инкубация кезінде кері монтаждау арқылы сақталады. Жыныстық қатынастар "әйелдерге" тән және ол аңшылықтың әсерінен қатты әсер етеді, қатты дауысты әйелдер саны көп және жұптаспаған еркектер мүлдем жоқ. Жыныстық рөлді кері бұрған моногамияның жыныстық дихроматикалық және диморфты түрлерде кездесетіндігі ерекше, аталықтары қызғылт түсті және аналықтардан біршама үлкен.
Hartlaub's spurfowls appear to be perennially territorial, with variable numbers of boundary call sites demarking each territory. Call sites are used by territorial pairs on a regular basis, for daily bouts of antiphonal duets. The frequency of use of particular call sites appears to be influenced more by the presence (vocalizations) of un mated females on particular boundaries, than by the daily duetting of neighbouring pairs. The mean territory size of Hartlaub's francolin pairs is 40863.9±12016.1 square metres (n = 12 pairs). Dependent on annual breeding success and offspring survival, the mean population density of the study area during 1983 through 1989 ranged from one bird in 0.82 ha to one bird in 2.04 ha, with an average annual population density of one bird in 1.43 ha. There was no significant difference in outer convex polygon areas determined by call sites and radio telemetry. However, core ranges and utilization distributions of pairs, and, in particular, the multiple nuclei of different daily activities could only be distinguished by radio telemetry. The 90% multiple nuclei of seasonal distribution are correlated with patchy distribution of food resources favoured by females, and, whilst rearing young, the distribution of insects, and especially cryptic termites. Antiphonal duets of territorial pairs are audibly distinguishable, on the basis of temporal and structural differences in the female vocal elements of duets. Territorial pairs use antiphonal duets on a daily basis to advertise their presence, and such calling was most frequent shortly after sunrise. Un mated females call far more frequently than territorial pairs, often throughout the day, with peaks at shortly after sunrise and before sunset. Playback experiments with the advertising calls of un mated females within territory boundaries of established pairs, elicited vigorous vocal and behavioural responses from territorial females. Male calls are more conservative than female calls, with females using a wider repertoire of vocalizations. The mating system of Hartlaub's spurfowl can be described as a female dominated resource defence monogamy. Perennial territorial resources (food, traditional call sites, refuge and suitable nest sites) are primarily defended by female Hartlaub's francolins. By excluding other females from the vicinity of the resource, the defending female can count on male visitation, life mating and thus biased mating access with guaranteed fertilization. The pair bond is maintained by ritualised behaviours, including pair distinct (female initiated) antiphonal duetting and reverse mounting during courtship and incubation. Operational sex ratios are "female skewed" and probably strongly influenced by predation, with noticeably large numbers of strongly vocal female 'floaters' and a virtual absence of un mated males. It is unusual that this sex role reversed monogamy occurs in a species which is strongly sexually dichromatic and dimorphic, with the males more brightly coloured and somewhat larger than females.
Тамақ және азықтандыру
Орналасқан жерін пайдалану, азық іздеу және еркек және әйел Хартлаубтың жемшөп құстарының тамақтануы әр түрлі мекенде әр түрлі мөлшердегі құрттар, тұқымдар мен жәндіктердің болуымен байланысты. Олар негізінен гранитті жерлерден азық табады және әр түрлі тамақтандыру әдістерін қолданады, азық іздеу мінез-құлқында және азырақ дәрежеде тамақтану құрамында жыныстық айырмашылықтар бар. Ер адамдар әйелдерге қарағанда азық-түлік түрлерінің әртүрлілігін көбірек пайдаланады, бірақ жыныстар арасында тамақтанудың айтарлықтай көп болуы және тамақтандырудың жыныстық айырмашылығы әр жыныстың кейбір азық-түлік түрлеріне басымдық беруіне әкеледі. Әсіресе, функционалдық ерекшеліктер әйелдердің қазған әдеттерінен туындайды, бұл еркектердің азық іздеу әдістерінің кең ауқымына, соның ішінде жасырын термиттерді ашудың еркектерге тән азық іздеу әдісіне қайшы келеді. Салыстырмалы түрде үлкен құйрықты әйелдер Cyperus spp. құрттарын қазуға маманданған, бұл түрде, негізінен, әйелдер жүзеге асырады, еркектер бөжәлер мен тұқымдардың әртүрлі тағамдарын іздеуге пропорционалды түрде көп уақыт жұмсайды. Бұл жыныстық айырмашылықтар тамақтануда, ол жыртқыш пен жыныстық таңдау қысымына жауап ретінде бейімделеді деп есептеледі. Әйелдердің тамақтануының салыстырмалы түрде тар спектрі аумақтық ресурстарды күшті қорғаудың себепші факторы болуы мүмкін. Hartlaub's spurfowl жұппен немесе төрт адамға дейінгі шағын отбасылық партияларда кездеседі және шақыру болмаса, көзге түспейді. Олар қатты тастардың арасында жасырынуды жөн көреді. Құстар тез ұшып бара жатқанда, қатты дауыста "крек" деп айқайлайды.
Habitat use, foraging behavior, and diet of male and female Hartlaub's spurfowl are related to the availability of corms, seed, and insects of different sizes in different habitats. They primarily forage on granitic outcrops, and use a variety of feeding techniques, with significant sexual differences in foraging behavior, and to a lesser degree, dietary composition. Males consume a greater diversity of food items than females, although considerable dietary overlap occurs between the sexes, and sexual differences in feeding techniques result in some food items being prioritized by each sex. In particular, distinct functional differences results from females' almost exclusive digging habits, in contrast to males' wider range of foraging techniques, including an apparently male specific foraging technique of exposing cryptic termites. The relatively larger billed females specializes on digging out the corms of Cyperus spp., which within the species, appears to be primarily carried out by females, with males spending proportionally more time foraging for a more diverse diet of insects and seed. This sexual difference in diet is thought to be adaptive, in response to predator and sexual selection pressures. The relatively narrow dietary spectrum of females may be a causative factor in vigorous perennial defence of territorial resources. Hartlaub's spurfowl occur in pairs or small family parties up to four, and are inconspicuous unless calling. They are not easily flushed, preferring to hide between boulders. Flushed birds utter a rapid, chattering 'krak', flying rapidly.
Мәртебе
Hartlaub's spurfowl оның шектеулі аймағында өте жиі кездеспейді. Намибияда 26 000 құс бар деп есептелді. Алайда, оның сақталу мәртебесіне қауіп төніп тұрған жоқ, себебі оның мекендеу ортасы қазіргі уақытта адамдар үшін коммерциялық жағынан аз құнды. Гранит кен өндіру олардың тіршілік ортасына қауіп төндіреді. Шымшықтар - құс құстары, бірақ Хартлаубтың асханасы ерекше құндылықтарға ие бола алмайтындай шағын.
Hartlaub's spurfowl is not especially common throughout its limited range. The Namibian population is estimated at c. 26 000 birds. However, its conservation status is not threatened, probably because its habitat is of little commercial value to humans at this stage. Granite mining activities are a potential threat to their habitat. Though spurfowls are gamebirds, Hartlaub's is too small to be of any special culinary value.