Кіріспе

Америкалық бұрынғы баскетбол жаттықтырушысы Роберт Эдвард Хаггинс (21 қыркүйек 1953 жылы туған), «Huggy Bear» деген лақап атымен танымал, американдық жоғары оқу орны баскетбол жаттықтырушысы. Ол Walsh, Akron, Cincinnati, Kansas State және West Virginia командаларының бас жаттықтырушысы болды. 2022 жылы Найсмит мемориалдық баскетбол даңқы залына енгізілді. Хаггинс – мансабында 900-ден астам жеңіс тіркеген алтыншы баскетбол жаттықтырушысы. Ол барлығы 24 NCAA турниріне қатысқан, соның ішінде соңғы 26 маусымның 23-інде. Командаларын тоғыз рет Sweet Sixteen, төрт рет Elite Eight (Cincinnati-де 3 рет және Батыс Вирджиния университетінде 1 рет) және екі рет Final Four (1992 жылы Cincinnati-де және 2010 жылы Батыс Вирджинияда) кезеңіне жеткізді. Хаггинс NCAA турнирінің бірінші екі турында барлығы 16 рет жеңіліске ұшырады. 2021 жылдың наурыз айына дейін Хаггинс мансабындағы маусымдар бойынша орташа есеппен 23 жеңіс тіркеді. Ол екі мектепте 300-ден астам ойын жеңіп алған екінші жаттықтырушы. Хаггинс 2023 жылы мас күйде машина жүргізгені үшін ұсталғаннан кейін West Virginia-дан кетіп, зейнеткерлікке шыққанын мәлімдеді. Ол үш жыл қатарынан штатының құрамасына іліккен, 1972 жылы Огайо штатының үздік ойыншысы атанды және орта мектептегі карьерасын 2438 ұпаймен аяқтады, сол кезде Огайо тарихында он екінші орында болды. Оның мансабындағы ең жоғары көрсеткіші – Virginia Tech командасына қарсы 28 ұпай. Аға курста орташа есеппен 13,2 ұпай жинады және үш жоғары оқу орны маусымында 800 ұпай жинады. WVU-ны magna cum laude дипломмен бітірді, білім беру және дене тәрбиесі салаларындағы екі мамандық бойынша, содан кейін WVU-дан денсаулық сақтау саласында магистр дәрежесін алды.

Бастапқы жаттықтырушылық мансабы

Хэггинс өзінің жаттықтырушылық мансабын 1977 жылы Гарднердің басшылығымен Батыс Вирджинияда аспирант-ассистент ретінде бастады. Одан кейін ол Огайо штатының университетінде Елдон Миллердің ассистенті болып екі жыл жұмыс істеді. Хэггинс 1980 жылы Уолш университетінде алғаш рет жоғары оқу орнының бас жаттықтырушысы болған кезде 27 жаста еді. Уолштағы үш маусымда ол 71–26 есебін көрсетті және екі рет NAIA 22-ші аймағының «Жыл жаттықтырушысы» атағын жеңіп алды. Хэггинс Уолш командасын 1982–1983 жылғы маусымда 30–0 есебімен тұрақты маусымды аяқтауға және соңында 34–1 есебіне жеткізді. 1983–1984 жылдар маусымында Орталық Флорида университетінде ассистент болғаннан кейін, Хэггинс Акрон университетінің бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Хэггинс 97–46 есебін көрсетті және Акрон университетінде өткізген бес маусымының үшеуінде плей-оффқа қатысты, соның ішінде 1985–1986 жылдар маусымында NCAA-ға іліккен болатын.

Цинциннати қаласы

Хэггинс 1989 жылдан 2005 жылға дейін Цинциннати Беаркатс командасының бас жаттықтырушысы болды. Ол жұмысқа тағайындалғанда, Беаркатс 1977 жылдан бері NCAA турниріне қатысу мүмкіндігіне ие болмаған. Оның алғашқы екі маусымында Беаркатс NIT турниріне шақырылды, содан кейін 1992 жылғы NCAA турнирінің «Финал төрттігіне» (Final Four) жетті – Хэггинстің бас жаттықтырушы ретіндегі үшінші маусымы. Бұл Беаркатс командасының қатарынан 13 маусым бойы NCAA турниріне қатысқан тұңғыш маусымы болды. Цинциннатидің бас жаттықтырушысы болған төрт жылында оның түлектердің саны 0% құрады, яғни оның ешбір ойыншысы диплом алмады. 2021 жылы Хэггинс Питтсбург Пост Газетінің тілшісіне түлектер санына қатысты сын «әділ емес айыптау» екенін айтты, оның кіші колледждерден келген студенттері кейін диплом алған жағдайда да түлектер ретінде қарастырылмағанын атап өтті. NCAA мәліметтері бойынша, Хэггинс бас жаттықтырушы лауазымынан кеткеннен кейін Беаркатс ерлер баскетбол командасының түлектер саны артты, бірақ 2017 жылға дейін де Цинциннатидегі басқа спорттық бағдарламалармен салыстырғанда әлдеқайда төмен болды. Жалпы алғанда, Хэггинс Цинциннатидегі 16 жылда 399–127 есебін (.759) көрсетті, бұл оны мектеп тарихындағы ең сәтті баскетбол жаттықтырушысы етті. Тек Эд Джакер ғана Беаркатс жаттықтырушыларының арасында жеңіске жету көрсеткіші бойынша одан жоғары тұр. Хэггинс Цинциннатиді он конференциялық маусымдық титул мен сегіз лигалық турнир титулына жеткізді. Беаркатс Хэггинстің 16 маусымының әрқайсысында маусымнан кейінгі ойынға қатысты. 1992 жылы «Финал төрттігіне» қатысудан басқа, олар 1993 және 1996 жылдары NCAA турнирінің «Элит сегіздігіне» (Elite Eight) екі рет өтті. Хэггинс үш рет (1997–98, 1998–99 және 1999–2000) Рейн Мейер сыйлығымен «Конференция АҚШ-ның жыл жаттықтырушысы» атанды және онжылдықтың АҚШ жаттықтырушысы деп бірауыздан таңдалды. Ол ESPN.com сайтының 2001–02 жылғы «Жылдың ұлттық жаттықтырушысы» атанды. The Sporting News журналы оны «Жылдың ұлттық жаттықтырушысы» деп атады, ал Basketball Times журналы 1997–98 жылдары «Жылдың ұлттық жаттықтырушысы» атанды. Оның командалары бес рет қатарынан конференция турнирінің жеңімпазы атанды – 1992 жылдан 1995 жылға дейін төрт «Ұлы Орта Батыс конференциясы» (Great Midwest Conference) титулы және 1996 жылғы АҚШ ерлер баскетбол турнирінің бірінші титулы. Оның басшылығымен Хэггинс үш америкалық ойыншыны тәрбиеледі: Дэнни Фортсон, Кенион Мартин және Стив Логан.

Цинциннатиден кету

2004 жылғы 8 маусымда Хэггинс Огайо штатының Фэрфакс қаласында мас күйде көлік жүргізгені үшін ұсталды. Ол ақырында мас күйде көлік жүргізуде кінәлі екенін мойындамады. Сот Хэггинске 350 доллар айыппұл төлеуді, сот шығындарын және үш күндік мемлекеттік аккредиттеуден өткен араласу бағдарламасына қатысуды бұйырды. 2005 жылғы 23 тамызда UC президенті Нэнси Л. Зимфер Хэггинстің басқаруындағы "Bearcat" бағдарламасы UC-тің академиялық беделін жаңарту жоспарына сай келмейтінін мәлімдеді. Зимфер Хэггинстің мас күйде көлік жүргізгені үшін ұсталғандығынан ұялған, және бұл жаңалық оның UC президенті ретіндегі алғашқы бітіру салтанаты күні, сол күні Корретта Скотт Кинг сөз сөйлеген кезде жарияланды. Бұған қоса, 2005 жылдың көктемінде бас жаттықтырушының көмекшісі, екі ойыншы және бір талапкер ұсталған. Сол күні Зимфер мен спорт директоры Боб Гойн Хэггинске 24 сағат ішінде отставкаға келуге және 3 миллион долларлық өтемақы алуға немесе келісімшарт аяқталғанша спорттық бөлімнен тысқары қызметке ауысуға мүмкіндік берді. Егер Хэггинс жауап бермеген болса, ол жұмыстан босатылар еді. UC мен Хэггинстің адвокаты арасындағы бірнеше хаттар Хэггинс өзінің қызметтен алынатынын бірнеше апта бұрын білгенін көрсетті. Ол 3 миллион долларлық өтемақыны қабылдады.

Канзас штаты

Коучингтік мансабынан бір жыл үзіліс жасағаннан кейін, 2006 жылдың 23 наурызында Хэггинс Канзас штаты университетінің бас бапкері лауазымын қабылдады, бұрынғы бапкер Джим Вулдриджге орнына келді. Хэггинстің рекрутингтік мақсаттарының ішінде О.Дж. Мейо және Билл Уокер де болды, олар Цинциннатиде оның құрамында ойнау мүмкіндігін қарастырып жатқан. Канзас штатындағы жалғыз маусымында Хэггинс «Уайлдкэтс» командасын жалпы есеп бойынша 23–12, ал Big 12 турнирінде 10–6 есебімен жеңіске жеткізді. «Уайлдкэтс» командасы NIT турниріне шақырылып, онда бір ойын жеңіп алды.

Батыс Вирджиния

Хаггинс 2007 жылдан 2023 жылға дейін «Маунтайнерс» командасының бас жаттықтырушысы болды. Ол WVU-да 345 жаттықтыру жеңісіне қол жеткізді.

Үлкен Шығыс (2007-2012)

2007 жылдың 5 сәуірінде Хэггинс өзінің альма-матері, Батыс Вирджиния университетінің бас жаттықтырушысы болу үшін бес жылдық келісімшартқа қол қойғанын жариялады. Хэггинс Джон Бейлиннің орнын басып, ол Мичиган Вулверинес командасын жаттықтыру үшін кеткен еді. 2007 жылдың 22 желтоқсанында Хэггинс 600-ші ойынын жеңіп алды, бұл ойынды Канасиус командасына қарсы өз алаңында өткізді. «Мутайнърс» NCAA турнирінің Батыс аймағында 7-орынды иеленді, онда 2-орынды Дьюк командасын 73:67 есебімен жеңіп, «Sweet Sixteen» кезеңіне өтті. Бұл Дьюк командасының 1997 жылдан бергі үздіксіз «Sweet Sixteen» қатысу сериясын аяқтады. WVU келесі ойында 3-орынды алған Ксавьер командасына 79:75 есебімен қосымша уақытта есе жіберді. Батыс Вирджиния AP сауалнамасында маусымды 17-орында аяқтады. Батыс Вирджиниядағы алғашқы маусымының соңында Хэггинс 11 жылдық келісімшартты ұзартты, ол оны 65 жасқа дейін Батыс Вирджиниядағы бас жаттықтырушы қызметінде ұстап тұрды. 2008 жылдың 18 мамырында Хэггинс шағын шабуылшы Девин Эбанкстың келісімшартымен жаңадан келген ойыншылар тобын толықтырды. Бұл перспективалы ойыншы бұрын Индианамен келісімшартқа қол қойған, бірақ кейіннен Мемфис, Техас, Рутгерс және WVU командаларын қарастырған. Эбанкс бірінші курсқа қабылданған жаңашылдардың соңғы мүшесі болды, олардың ішінде №11 күшті шабуылшы Кевин Джонс, №34 күшті шабуылшы Роско Дэвис және №26 ойыншы Даррил Брайант бар. Батыс Вирджиния 2008–09 маусымын 4–0 есебімен бастады, оған аға Алекс Руофф және үшінші курс студенті Да'Шон Батлер жетекшілік етті. 21–10 (10–8) есебімен аяқталған регулярлы маусымнан кейін Батыс Вирджиния 2009 жылғы Big East турнирінде бірінші раундқа жолдама алды, онда жартылай финалда Сиракуза командасына қосымша уақытта 74:69 есебімен жеңілді. WVU NCAA турнирінде #6 сеуімін алды және #11 сеуімі бар Дейтон Флайерс командасына қарсы бірінші раундтағы ойында 68:60 есебімен жеңілді. 2012 жылы Bleacher Report Хэггинстің «Mountaineers» командасындағы үшінші маусымын ұлттық чемпионатты жеңудің «ең жақсы мүмкіндігі» деп сипаттады. 2009–10 маусымында Батыс Вирджиния мектеп тарихында рекордтық 31 ойында жеңіске жетті. Команда алғаш рет Big East турнирін жеңіп алды. NCAA турнирінде #2 сеуімімен «Mountaineers» мектеп тарихында екінші рет Final Four-ға өтті және ESPN/USA Today сауалнамасында #3 орынды иеленді. 2010–11 маусымында «Mountaineers» NCAA турнирінің үшінші раундына жетті, онда Кентукки командасына 71:63 есебімен жеңілді. Ойыннан кейін Хэггинс жақын досы Кентукки штатының бас жаттықтырушысы Джон Калипариді құшақтап, оған сәттілік тіледі. 2011 жылдың 22 желтоқсанында Хэггинс Лас-Вегас Классикасында Миссури штатын жеңіп, мансабындағы 700-ші жеңіске жетті.

Үлкен 12 (2012-2023)

2012–13 маусымы «Ауылшылар» үшін «Биг 12» конференциясындағы алғашқы маусым болды. Хэггинс жаңа конференцияның кестесін маусым басында «қиын» деп сипаттады, себебі саяхат талаптары артты және қарсыластардың деңгейі жоғары болды. Ол сондай-ақ «Биг 12» төрешілігінің «Биг Ист»-ке қарағанда көбірек айып тағайындалатынын атап өтті. 2012–13 маусымындағы сирек кездесетін 500-ден төмен көрсеткіштен кейін, Хэггинс келесі маусым алдында баспасөзге: «Жеңілуге болмайды. Менің ойымша, ол нүктеге жетті, онда жеңілуге рұқсат етілді. Бұрын менде мұндай болған емес, мен оны қайталамағым келмейді» деді. «Биг 12»-дегі алғашқы екі маусымында «Ауылшылар» NCAA турниріне қатыса алмады, бұл Хэггинстің бас бапкер ретіндегі алғашқы екі турнирді қатарынан өткізіп алуы болды. 2016 жылы ESPN-ге берген сұхбатында Хэггинс командалардың ілікпеуіне «100 пайыз өзінің кінәсі» екенін айтты. Хэггинс командаға 2014–15 маусымындағы алғашқы 15 ойынның 14-інде жеңіске жетуге көмектескен «Пресс Вирджиния» қорғанысын енгізгені үшін мақталады. 2016 жылғы NCAA турнирінде бұл қорғаныс «өзіне теңдес» табылды, онда 14-ші орын алған Стивен Ф. Остин бірінші турда 3-ші орын алған WVU-ны жеңді. Ойыннан кейін Хэггинс: «Бізге қысым көрсету үшін ешкімнің энергия жұмсауының қажеті жоқ. Біз сізге бәрібір береміз. Бұл шынымен энергияны ысырап ету болар еді. Біз өте жомартпыз. Колледж баскетболындағы ең жомарт командалардың біріміз. Екінші ойында біз 20 рет допты жоғалттық» деді. 2017–18 маусымының басында Хэггинс «Пресс Вирджиния» жиі қолданылмауы мүмкін екенін айтты, себебі құрамында жеткіліксіз ойыншы бар еді. 6 қарашада, 2017 жылы WVU және Хэггинс 2021–22 маусымынан кейін лауазымынан кетуге немесе жаттықтырушылықты жалғастыруға мүмкіндік беретін төрт жылдық келісімшартты ұзартты, ал 2022–23 маусымынан бастап жаттықтырушылықты жалғастыруға немесе 2027 жылдың маусымына дейін спорттық бөлімде басқа қызметте жұмыс істеуге мүмкіндік берілді. 2018–19 маусымын №13 рейтингпен бастаған «Ауылшылар» тұрақты маусымды 12–19 (4–14) есебімен аяқтады, бұл «Биг 12» конференциясындағы ойындарда алғаш рет соңғы орынға ие болды. Конференцияда соңғы орынға ие болғанына қарамастан, «Ауылшылар» Оклахома және №7 Техас Тех командаларын жеңіп, конференция турнирінің жартылай финалына өтті. Бұл Хэггинстің Цинциннати Беаркатс бас бапкері болған кезіндегі видеосын Twitter-ге жариялауына себеп болды, онда ол қабірден шығып: «Неге бәріңіз мұңдысыз? Біз әлі өлмедік!» деді. Батыс Вирджиния келесі күні жартылай финалда №17 Канзас командасына жеңілді. «Ауылшылар» Колледж баскетбол шақыруына қатысты, онда бірінші турда Гранд-Каньонды жеңіп, ширек финалда Костал Каролинаға ұтылды. Команданың бір маусымдағы 21 жеңілісі мектеп тарихындағы ең көп жеңіліс көрсеткіші болды. 2020 жылдың қарашасында Том Бреннаманды Цинциннати Редс ойынын трансляциялаған кезде ыстық микрофонда гейлерге қарсы сөз қолданғаны үшін үш ай бұрын жұмыстан шығарғаннан кейін, Хэггинс Бреннаманды WVU ерлер баскетбол командасына сөйлеуге шақырды. Хэггинс Twitter-де Бреннаманға алғыс айтып, оның хабары «ақталу емес, жауапкершілік туралы» екенін жазды. 2023 жылы Хэггинс Цинциннатидегі тікелей эфирдегі радио бағдарламасында дәл сол сөздерді қолданғаны үшін сынға ұшырағаннан кейін, бірнеше журналистер Хэггинстің Бреннаманды шақыру және мойындауы арқылы бұл терминнің қаншалықты қорлаушы екенін білген болуы керек екенін жазды. 2021 жылы Батыс Вирджиния NCAA турнирінде 14-ші орын алған Морехед штатын жеңіп, екінші турда Джим Богеймнің Сиракуз Оранжи командасына үш ұпаймен ұтылды. «Ауылшылардың» Морехед штатын жеңгені Боб Хэггинстің мансабындағы 900-ші жеңісі болды. 18 қарашада, 2021 жылы Хэггинс Чарльстон Классикасының ширек финалында Илонды жеңіп, өзінің 903-ші мансабындағы жеңіске жетті, бұл I дивизион жаттықтырушыларының арасында барлық уақытта Боб Найтты басып өтіп, Рой Уильямспен төртінші орынды бөлісті. Үш күннен кейін «Ауылшылар» Клемсонды жеңіп, Хэггинс Уильямсты басып өтті. Уильямсты жеңіске жеткеннен кейін Хэггинс: «Мен Ройді бір нәрседе жеңмегенше тоқтамаймын» деді. 2022 жылғы «Биг 12» ерлер баскетбол турнирінде WVU алдын ала турда Канзас штатын 73–67 есебімен жеңіп, келесі күнгі ширек финалда Канзасқа 87–63 есебімен ұтылды. Хэггинс Таз Шерманға тағайындалған техникалық айыпты қызу пікірге салғаннан кейін Канзасқа қарсы ойыннан екі техникалық айып алып шығарылды.

Ұялы сөздер

2023 жылдың 8 мамырында Боб Хэггинс гомофобиялық сөз қолданды және Цинциннатидегі WLW радиосындағы «The Bill Cunningham Show» бағдарламасында Ксавьер жанкүйерлері туралы айтқанда католиктерге қарсы пікір білдірді. Кейбір спорт журналистері Хэггинстің осыдан кейін отставкаға кетуі немесе жұмыстан босатылуы керек деді. Хэггинс бұл мәлімдемесі үшін кешірім сұрап, оны «толыққанды сезімсіз және қорқынышты» деп атады және кез келген жазаны қабылдауға дайын екенін мәлімдеді. Хэггинстің сөздеріне жауап ретінде Батыс Вирджиния университеті: «Жағдай қарастырылып жатыр және университет пен оның спорт бөлімі тарапынан шешім қабылданады» деді. Моргантаундағы ЛГБТҚ+ қолдау ұйымы «Моргантаун Прайд» WVU-ға Хэггинстің жұмысын тоқтатуды талап етті. Кейбір ұлттық спорт комментаторлары Хэггинстің сөздері үшін жұмыстан босатуды талап етті, ал басқалары Хэггинсті жұмыстан босату шамадан тыс болар еді деп санайды, себебі Хэггинс қолданған орынсыз сөздер бәсекелес командалардың жанкүйерлері арасында ондаған жылдар бойы әзіл ретінде қолданылып келген. WVU-ның көптеген ірі демеушілері радиодағы оның сөздерінен кейін де Хэггинске қолдау көрсетуді жалғастырды. WVU-ға ұзақ жылдар бойы демеушілік еткен гей ер адам WV Sports Now-ға Хэггинстің сөздеріне жауап ретінде өзінің демеушілік ақшасын спорт бөлімінен басқа бағытқа жұмсауды жоспарлап отырғанын айтты.

Екінші рет мас күйінде көлік жүргізуші ұсталды

2023 жылдың 16 маусымында Хэггинс Питтсбургте ұсталды және мас күйде көлік жүргізуде айыпталды. Полиция қызметкерлері оны жолды тосқан, жүргіш есігі ашық, "жапсарған және қираған дөңгелегі" бар SUV көлігінде тапты. Көлік ішінде бос сыра шұбаттары табылды. Тыныс сынамасы арқылы оның қандағы алкогольдің құрамы 0,21% екені анықталды, бұл заңмен белгіленген 0,08% лимиттен екі есе артық. Полиция қызметкерлері Хэггинске қай қалада екенін сұрады, бірақ ол нақты жауап бермеді, Хэггинс бірнеше рет Колумбус, Огайо қаласын айтты.

Отставка және зейнеткерлікке шығу

2023 жылдың 17 маусымында Хэггинс Батыс Вирджиниядан қызметтен босатылғанын жариялаған мәлімдеме жасады. Мәлімдемеде ол зейнетке шығатынын да хабарлады. 2023 жылдың 2 шілдесінде Батыс Вирджиния университетіне жіберілген хатында Хэггинс, өзінің адвокаты Дэвид А. Кэмпбелл арқылы, "ешқашан отставкаға кету туралы хатқа қол қоймағанын және WVU-ға ешкімге отставка туралы хабарлама бермегенін" мәлімдеді. Associated Press агенттігінің хабарлауынша, Хэггинс жұмысына қайта орналаспаса, сотқа шағымдануы мүмкін екенін айтты. WVU өкілдері жауап ретінде хаттағы мәлімдемелерге қатысты қыңжылу білдірді.

Телерадио мансабы

Хэггинс Gold and Blue Nation компаниясы (WVU Athletics және WBOY TV серіктестігі) өндірген "The Bob Huggins Show" ток-шоуының жүргізушісі болды. WVU бас бапкерлігінен кеткеннен кейін Хэггинс HD Media ұсынған WVU баскетбол туралы "Full Court Press" радиошоуына қатысты. Сондай-ақ Хэггинс 2023 жылы "Март ақымағы" телеарнасында түсіндіруші ретінде сөз сөйледі.

Жеке өмір

Хаггинс 1953 жылдың 21 қыркүйегінде Батыс Вирджиния штатының Моргантаун қаласында дүниеге келген. Ол әйелімен екі қызын тәрбиелеп отыр. Өмірінің кейінгі жылдарында жүрек айрығына байланысты Хаггинске дефибриллятор орнатылды. Оның дефибрилляторы 2017 жылы Техас командасына қарсы өткен ойын кезінде іске қосылып, ол көкірегін ұстап, құлап кетті. Медициналық қызметкерлер оны оқиға орнында тексеріп, кейін жаттықтырушылыққа қайта оралды. Жыл сайынғы Боб Хаггинс Fish Fry шарасы 11 рет өткізілді, соңғысы 2023 жылдың 27 қаңтарында қайырымдылыққа ақша жинау мақсатында ұйымдастырылды. 2023 жылғы шараға Чарльз Баркли бас қонақ ретінде қатысты, оған 2700 адам қатысты. Шарадан жиналған 16 миллионнан астам доллар қайырымдылық қорларына, соның ішінде Хаггинстің анасының құрметіне аталған Норма Мэй Хаггинс қатерлі ісіктерді зерттеу қорына және "Тау-кеншілерді еске алу" ұйымына аударылды. Канзас командасын жеңген әр ойын үшін Хаггинстің шартында 25 000 долларлық жеңіс сыйлық қарастырылған, ол осы ақшаны Норма Мэй Хаггинс қатерлі ісіктерді зерттеу қорына берді. Ол WVU үшін де ақша жинау шараларын ұйымдастырды, сондай-ақ ол әйелімен бірге университет мүліктік жағынан көмектесті. Хаггинс Ксавьер университетінің студенттерін сипаттау үшін гомофобиялық сөз қолданғаннан кейін, Ксавьердің Сенім мен Әділет орталығына және Әртараптылық пен Инклюзия орталығына "атақты үлкен сомада" қаржылай көмек көрсетті.