Кіріспе

Солтүстік Каролинаға жақын мұхит аймағының лақап аты, «Атарис қорымы» альбомы – АҚШ-тың Солтүстік Каролина штатының Сыртқы жағалауындағы қауіпті сулар мен көптеген кемелердің қаза тауып, батып кеткен аймағының атауы. Бұл жағалаудың жылжымалы құмдары мен телімдеріне байланысты туындаған. Бұл лақап атау Канаданың Нова-Шотландия провинциясындағы Сейбл аралы мен АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Кейп-Код жағалауындағы суларға да белгілі бір дәрежеде қолданылады.

Сыртқы банктер

Сыртқы жағалауда Хатеррас мүйісіне жақын орналасқан Даймонд Шоалс аймағының қауіпті жағдайы мыңдаған кемелердің және санауға келмейтін адам өмірінің қазасына әкеп соқты. 1526 жылдан бері тіркелген деректер бойынша осы суларда 5000-нан астам кеме батып кеткен. Хаттерас ауылында орналасқан Атлантика мұражайының «Зираты» осы аймақтың тарихына арналған және аймақтағы кеме апаттарынан табылған көптеген артефакттарды ұсынады. Ең әйгілі кеме апаттарының арасында – Америка Азамат соғысы кезіндегі Хэмптон жолы шайқасына қатысқан «Монитор» және Аарон Беррдің қызы Теодосия Берр Алстонды тасыған «Патриот» кемелері бар. «Монитор» 1862 жылдың 31 желтоқсанында Хатеррас мүйісінің жанында құлап, батып кетті, ал «Патриот» 1813 жылдың қаңтарында жағалауда батқан деп есептеледі. Солтүстік Каролина жағалауында тіркелген алғашқы кеме апаты 1526 жылы Кейп-Фер өзенінің сағасында болды. Көп бұрынғы кеме апатынан аман қалғандар жағаға шығып жатқан ағаштарды пайдаланып, Вирджиния штатындағы Уош Вудс деген жоғалған қаланы салған. Бірақ, қатал ауа райы осы қаланы да қиратты. «Зират» Солтүстік Каролинаның барлық жағалауы бойымен, Чикамакомико, Боди Айленд және Нагс Хедтен Сэндбридж жағажайына дейін солтүстікке қарай, ал Кейп Лукоут және Кейп Фейр мүйістеріне дейін иіліс түрінде оңтүстікке қарай созылады. Бұл жер Кап-Пойнт деп аталады, ол Хаттерас аралының солтүстік және оңтүстік жағалауларын бөліп тұратын жағажай учаскесі. Оның орналасқан жерінің осалдығына қарамастан, бұл жер Шығыс жағалауда өте танымал. Кейп-Хаттерас ғасырлар бойы теңізшілер үшін қауіпті тұзақ болып келген. Хаттерас аралдарының өзгермелі құмдар астында 600-дан астам кеме апаты орын алған. Құмдардың қозғалуы қатты толқындар мен болжамсыз ағыстардың салдарынан болады. Тағы бір қауіп – Сыртқы жағалаудың «апат жасаушылары». Сыртқы жағалаудың кейбір тұрғындары, «апат жасаушылар» деп белгілі, өздерінің күнкөрісін апатқа ұшыраған кемелерді тонау арқылы немесе кемелерді құрылысқа салу арқылы тапқан. Олар аттарының мойнына шам байлап, жағалау бойымен жүрген. Шамның жоғары-төмен қозғалысы басқа кемелерге таза суды және алда келе жатқан кемені көрсеткендей көрінетін. Алданып қалған капитан содан кейін кемесін жағаға тіреп, жалған жарыққа қарай бағыттайтын. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс суасты қайықтары жағалауда тұрып, жағадағы жарықтарға қарсы көрінетін жүк және танкер кемелерін аулап жеген. Осылайша, Солтүстік Каролина жағалауында жүздеген кемелер суасты қайықтарымен торпедаланды, бұл «Торпеда аллеясы» деп аталды.

Сэбл аралы

"Атлантикалық зират" аталымы Жаңа Шотландиядағы Галифакстан оңтүстік-шығысқа қарай 300 шақырым жерде жатқан, құмнан тұратын, тар жарты ай пішіндес Сэбл аралына да қолданылады. 1583 жылы "HMS Delight" кемесінен бастап 350-ден астам кеме апаты тіркелген. Адамдар бұл аралды алғаш рет 1520 жылдары еуропалық саяхатшы Жоао Альварес Фагундес ашқан деп санайды, ол оны Фагундес деп атаған, бірақ француздықтар 16 ғасырдың соңында оны Сабль аралы деп өзгертіп, ол "құм аралы" деген мағынаны білдіреді. Аралдың ұзындығы 40 шақырымға жететін құм жолағы, бірақ онда көптеген тұщы сулы көлдер де бар. Оның ең кең жері 1,5 шақырымды құрайды, ал ең биік нүктесі шамамен 30 метр биіктікте. 1738 жылы аралды отарлауға тырысқан Бостондық француз гугеноты дін қызметкері Эндрю Ле Мерсье болды. Сондай-ақ, Сэбл аралында ғана көбейтін Ипсвич торғайы сияқты көптеген түрлі құстар да бар. 2013 жылы Сэбл аралы Ұлттық парктің қорығы деп жарияланды.

Желкенді кемелер дәуірінде Сэбл аралының қауіптілігі оны қоршап тұрған құмдардың жылжуына және суық Лабрадор ағысы мен жылы Гольфстрим ағысының жақындығынан туындаған тығыз тұманға байланысты болды. Кемелер көбінесе дауыл кезінде оның жағасына итеріліп, 1801 жылы құтқару станциясының құрылуына әкелді. 1872 жылы Канада үкіметі аралдың екі шетіне екі маяк орнатты, бұл апаттардың санын азайтуға көмектесті. Соңғы кеме апаты 1999 жылы болған "Мерримак" кемесі еді. Қазіргі заманғы навигацияның жетістіктеріне байланысты екі маяктан бас тартылды. Сэбл аралының ерекше (көбінесе адам тұрмайтын) орналасуына байланысты Гульельмо Маркони оны радиобайланыс эксперименттері үшін алғы шептік бекетке айналдырды. 1901 жылы Маркони бұл Атлантика аралының Атлантика арқылы байланыс үшін қолайлы орын болады деп ойлады.

Балық

Кейп Кодтың Төменгі және Сыртқы бөлімдері кейде Атлантика мұхитының зираты немесе осыған ұқсас атаулармен аталады. Тарихқа қарағанда, онда шамамен 3000 кеме апатқа ұшыраған.