Сарона: Тель-Авивтің тарихы мен жаңаруы

Кіріспе

Тель-Авивтің көршілес ауданы, Израиль
1=темплерлер колониясы

Сарона – Тель-Авивтің көршілес ауданы, Израиль, ол 1871 жылы Палестинада неміс темплер колониясы ретінде құрылған. Бұл Осман Палестинасында еуропалықтар құрған ең алғашқы қазіргі заманғы ауылдардың бірі болды. 1941 жылдың шілдесінде британдық билік 188 Сарона тұрғынын, олардың нацистердің ынталы жақтастары екені анықталғандықтан, жер аударып жіберді. 2000 жылдарға қарай аймақ тозығы жетіп, есірткіге тәуелді адамдардың жиналатын орнына айналды. Бірақ 2003 жылдан бастап аумақта масштабты қайта жаңарту жұмыстары жүргізілді, ол тарихи ғимараттарды қалпына келтіру алдында оларды жылжыту және орналастыруды қамтыды. Қазір бұл аймақ танымал сауда орталығы, сондай-ақ мұражайлар мен өзінің тарихына арналған мәдени ескерткіштерге және Израиль Қорғаныс күштерінің (IDF) кешендеріне үй иесі.

Тарих

1871 жылдың тамызында Темплерлер Яффаның солтүстігіндегі грек монастырынан 60 гектар жер сатып алды. Шарон жазығының бір бөлігі (атауы осыдан шыққан), Аужа (Яркон) өзенінің жанында, Яффадан төрт шақырым қашықтықта орналасқан. 1871 жылдың қазан айында алғашқы үйлердің негізі салынды. Алғашқы жылдары ауыр қиындықтар мен аурулар көптеген адамдардың өмірін қиып алды. 1872 жылы ғана Саронаның 125 қонысының 28-і безгекке шалдығып қайтыс болды. Батпақты жерді құрғату үшін 1300 эвкалипт ағашы отырғызылды. 1889 жылы Саронада 269 адам тұрды. 41 үй, қоғамдық зал, шарап зауыты, шеберханалар, қоралар мен сарайлар болды. Сарона отаршылары Киелі жерге заманауи егіс құралдары мен технологияларын әкелді. Олар тез сата алатын өнімдерге баса назар аударды. Бұл "пайдаға бағытталған ауыл шаруашылығы" ғасырлар бойы тек өзін-өзі қамтамасыз ететін шаруашылықпен айналысқан аймақтағы экономикалық жаңалық болды. Бірінші кезекте дәнді дақылдар мен сүт өнімдері, содан кейін бау-бақшалар мен жүзімдіктер отырғызылды. 1895 жылы колонияда жеті бақша болды, оларды жалдамалы жұмысшылар күтіп, табыстың үштен бір бөлігін алды. Үлкен шарап зауыты ашылып, шараптар Германияға сатылды. Сүт шаруашылығы кеңейген сайын Яффада сүт, ірімшік, май және ет сатылды. Кейін, еврей шарап зауыттары күшті бәсекелестік тудырғанда, Сарона отаршылары жүзімдіктерін цитрус ағаштарымен ауыстырды. 1918 жылдың шілдесінде Темплерлердің барлығы (850 адам) Каир маңындағы Хелван қаласында интернировкаға алынды. Қызыл Крест, квакерлер және унитариандар олардың мәселесін қолға алды, және 1920 жылдың 29 шілдесінде, 270 интернированный Германиядағы Бад-Мергентхайм қаласына сәуір айында оралғаннан кейін, Лордтар палатасы қалған интернированныйларға Палестинаға оралуға рұқсат берді. Сарона тұрғындары тоналған және қиратылған колонияға оралды. Британдық билік органдарымен келіссөздер жүргізілгеннен кейін, өтемақы төленді, кейбір жағдайларда 50%-ға дейін. 1922 жылғы Палестина халық санағында Сарона халқы 279 адам (202 христиан, 70 мұсылман және жеті еврей) деп тіркелді. 1925 жылы Сарона әлі де шағын елді мекен болып қалды, бірақ аумағы кеңейді. Бұл әлі де шаруашылықпен айналысатын қоғамдастық болды, бірақ саудаға көбірек мән берілді. 1920-1926 жылдары 80 000 иммигрант Палестинаға келгендіктен, еврейлердің иммиграциясы артып, елді мекен өнімдері мен қызметтеріне сұраныс болғандықтан өркендеді. 1931 жылғы Палестина халық санағында Сарона халқы 564 адамға дейін өсті (272 христиан, 250 мұсылман және 41 еврей) 104 үйде.

In August 1871, the Templers purchased 60 hectares of land from a Greek monastery north of Jaffa. Part of the Plains of Sharon (after which it was named), near the River Auja (Yarkon), it was four kilometres from Jaffa. In October 1871, the foundation stones were laid for the first houses. Extreme hardship and disease took a heavy toll in human life during the first few years. Malaria caused the deaths of 28 of the 125 settlers of Sarona in 1872 alone. In an effort to dry the marshy land, 1,300 eucalyptus trees were planted. By 1889, 269 people lived in Sarona. There were 41 homes, a communal hall, a winery, workshops, barns and sheds. The Sarona colonists brought modern farming tools and practices to the Holy Land. They focused on crops and products they could readily sell. This "agriculture for profit" was an economic innovation in a land that for centuries had practiced only self sustaining farming. Grain crops and dairy industry first, then orchards and vineyards were planted. In 1895, the colony had seven gardens tended by hired laborers who received one third of the earnings. A large winery was opened and wines were marketed in Germany. As the dairy farm expanded, milk, cheese, butter and meat were sold in Jaffa. Later, when Jewish wineries began to pose strong competition, the colonists of Sarona replanted their vineyards with citrus. In July 1918, the Templers (a total of 850 people) were interned in Egypt at Helwan near Cairo. The Red Cross, Quakers and Unitarians took up their cause, and on July 29, 1920, after 270 internees had been repatriated in April to Bad Mergentheim in Germany, the House of Lords permitted the remaining internees to return to Palestine. The residents of Sarona returned to a plundered and vandalized colony. Following negotiations with the British authorities, compensation was paid, in some cases up to 50%. The 1922 census of Palestine lists Sarona's population as 279 (202 Christians, 70 Muslims, and seven Jews). By 1925 Sarona was still a small settlement, although grown in area. It was still a farming community but more emphasis was placed on trade. With the increasing Jewish immigration to Mandatory Palestine as 80,000 immigrants arrived in 1920 1926 alone, the settlement prospered due to a ready market for its produce and services. The 1931 census of Palestine lists Sarona's population as increased to 564 (272 Christians, 250 Muslims, and 41 Jews) in 104 houses.

Үшінші рейх пен Екінші дүниежүзілік соғыс

Германияда нацистер билікке келгеннен кейін, мемлекеттік қаржымен субсидияланған немесе толық қаржыландырылған барлық халықаралық неміс тілді мектептер білім беру бағдарламаларын қайта қарауға және нацистік партияның идеологиясына сай мұғалімдерді жұмысқа алуға міндетті болды. Мұндай мекемелердің барлығында свастика символ ретінде пайдаланылды. Мандатты Палестинада тұратын барлық немістер британдықтар тарапынан Сарона, Вильгельма, Ғалилеяның Бейтлехем және Вальдхаймда интернирленді. Саронада 1000-ға жуық адам күзетілген, 4 метрлік тікенді сым қоршаудың артында ұсталды. 1941 жылдың шілдесінде "Королева Елизавета" кемесімен Саронадан 188 адам Австралияға депортацияланды. Олар 1947 жылға дейін Австралияның Виктория штатының орталық бөлігіндегі Татура лагерінде ұсталды. Неміс тамплиерлерінің Палестинада қалуы мүмкін болса, олардан қорқыныш білдірген еврейлік астыртын ұйымдар оларды елден қуу үшін науқан жүргізді. 1943 жылдың 16 мамырында Иргун Саронадағы жиналыстар залын бомбалады, нәтижесінде алты адам жарақаттанды. 1944 жылдың қарашасына дейін Саронаның қалған тұрғындарының көп бөлігі Вильгельма лагеріне көшірілді. Соңғы топ 1945 жылдың қыркүйегінде сол жерге жіберілді.

Соғыстан кейінгі кезең

1946 жылы 22 наурызда Палмахтың бес мүшесі Ицхак Садеңнің бұйрығымен Сарона қаласының мэрі Готтильф Вагнерді өлтірді. 1947 жылы қарашада британдық жоғары комиссар Палестинадағы темплерлерге тиесілі жерді "жау мүлігі" деп жариялады. Бірнеше айдан кейін Тель-Авив муниципалитеті британдық қорғаншыдан Саронадағы 4236 дунам жерді сатып алды. Израиль тәуелсіздігін жариялауға үш апта қалғанда британдықтар қалған темплерлерді Германия мен Австралияға көшірді.

Израиль мемлекеті

1948 жылы британдық мандат аяқталғаннан кейін британ әскерлері Саронаны тастап кеткенде, ескі үйлер мен әскери казармаларды жаңа құрылған Израиль үкіметі кеңселер ретінде пайдаланды. Бұл аймақ «Кирья» деп аталды. Оның бір бөлігі Израиль қорғаныс министрлігі, Израиль қорғаныс күштерінің Бас штабы және басқа да әскери нысандар орналасқан әскери кешенге айналды. Бұрынғы Саронаның қалған бөліктері Израиль үкіметінің басқа министрліктеріне, оның ішінде барлау қызметіне берілді. 1962 жылы Израиль мемлекеті мүлкі мемлекеттік меншікке алынған мүлік иелеріне 54 миллион неміс маркасын өтемақы ретінде төледі. Тель-Авивтің жылдам өсуімен бірге «Кирья» қаланың ортасындағы ең құнды жылжымайтын мүлікке айналды. 1970 жылдардың ортасында аймақты қайта дамыту жоспарлары ұсынылғанда, мұраны қорғаушылар бұзуға қарсы сәтті науқан жүргізді. Тарихшылармен кеңескеннен кейін Саронаның тарихи құндылығы бар екендігі және ерекше сәулеттік стиліне ие 18 құрылысты сақтау туралы шешім қабылданды. Азаматтық мемлекеттік мекемелер Саронаның төменгі ғимараттарынан шығыс жағында салынған бір биік кеңсе ғимаратына көшірілді. Саронаның басты тас жолы – Каплан көшесін кеңейту кезінде тарихи ғимараттарды зақымсыздан сақтап қалуға көп күш жұмсалды. Олар кафелер, дүкендер мен демалыс орындары аймағына айналды. Әскери бөлімде биік штаб ғимараты салынды, бірақ кешендегі тарихи ғимараттар әлі де Израиль қорғаныс күштерінің (IDF) қолданысында.

Мұра

Саронада туған Гельмут Гленк Палестинаны жаңартуға темплерілердің қосқан үлесін зерттейтін Сарона туралы бірнеше кітап жариялаған.