Кіріспе

ХХ ғасырдағы американдық саясаткер Джеймс Пауэрс Муди (2 қыркүйек 1935 – 22 наурыз 2019) – американдық экономист және демократ саясаткер. Ол 1983–1993 жылдар аралығында Висконсин штатының 5-ші округінен АҚШ өкілі болып бес рет сайланды. Сол кезде 5-ші округ Милуоки округінің солтүстік жартысын, соның ішінде Милуоки қаласының көп бөлігін қамтыды. Мансабының басында ол Висконсин штатының Сенаты мен Ассамблеясында Милуоки қаласының орталық бөлігін өкілдік еткен.

Өмірбаян

Муди Вирджиния штатының Ричлендс қаласында дүниеге келді. 1953 жылы Грекияның Афина қаласындағы Англо-американдық орта мектебін бітірді. Уолл-стритте екі жыл қаржылық жұмыс істегеннен кейін, ол Югославиядағы CARE өкілі болды. Югославияда екі жыл қызмет еткен соң, CARE оны Иранға ауруханалар мен мектептерге көмек көрсететін арнайы тамақтандыру бағдарламасын басқаруға және ара-арасында болатын жер сілкінісінен зардап шеккендерге көмек көрсетуге жіберді. Бейбітшілік корпусының алғашқы кезеңінде ол Пәкістан мен Бангладеште агенттіктің алғашқы бағдарламаларын құрды – Континенталдық Азиядағы Бейбітшілік корпусының алғашқы екі бағдарламасы. Оның міндеттеріне елдермен Бейбітшілік корпусы келісімдерін келісу және еріктілерді олардың жұмыстарымен үйлестіру кірді. Ол келесі жылы Вашингтонға Пәкстан бюросының қызметкері ретінде оралды, содан кейін Оңтүстік-Шығыс Азия үшін USAID капиталын дамыту бағдарламасының несиелік инспекторы болды. USAID-де екі жыл жұмыс істегеннен кейін Гарвардтың Джон Ф. Кеннеди атындағы мемлекеттік басқару мектебінде магистр дәрежесін алды. Содан кейін ол Калифорния университетінде, Берклиде экономика ғылымдарының докторын қорғады, одан кейін Висконсин университетінде, Милуокиде экономика профессоры болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Висконсин университетінде (Мэдисон) кейде лекциялар оқыды.

Саяси мансап

Университеттегі оқытушылық қызметтен демалыс алып, Муди 1976 жылы Висконсин штатының Әлемдік Ассамблеясына сайланды, ал 1978 жылы штаттық Сенатқа сайланды. Ондағы еңбегінің ішінде штаттың монополиялық жүк тасымалын либералдау және Милуокидің көл жағалауындағы саябағынан өтетін ірі тас жол салудан бас тарту туралы заңдар бар еді. Сондай-ақ ол ажырасу заңнамасын қабылдауда және гомосексуалдық әрекеттерді қылмыстан босатуда бастама көтерді. 1982 жылы ол Висконсин штатының 5-ші сайлау округін өкілдік ету үшін АҚШ Конгресіне сайланды және 1992 жылға дейін бес мерзім қызмет етті. Конгресте ол әріптестерімен бірге Палатаның Жолдар және құралдар комитетіне сайланды және Халықаралық сауда және Денсаулық сақтау/Медициналық көмек кіші комитеттеріне тағайындалды. Ол демеушілік еткен немесе бірлесіп демеушілік еткен заңдардың арасында жалпыға ортақ денсаулық сақтау жүйесі, жабайы табиғатты сақтау, жүк тасымалында бәсекелестікті ынталандыру, сондай-ақ ереуілді бұзу мақсатында пайдаланылатын федералдық жұмысқа орналасуға ынталандыруларға тыйым салатын заңдар болды. Конгресте жүргенде ол бүгінде федералдық үкіметтің іс-қимылдарында, әсіресе шетелде ашықтықты қамтамасыз ететін маңызды күшке айналған Ұлттық қауіпсіздік мұрағаты жобасын құрған ұйымға бірлесіп негіз салды. Сонымен қатар, Бангладеш тәжірибесіне сүйене отырып, ол Халықаралық отбасылық жоспарлауды қолдау жөніндегі конгресс коалициясын құрды (ол кезде президент Рейган күшті қарсылық білдірген өте күрделі мәселе). 1992 жылы АҚШ Сенатына сайлауға түскен ол, Бейбітшілік корпусының «Жоғарылап немесе шығу» ұранымен, жеңіске жете алмады.

Конгресстен кейінгі мансап

1992 жылдың қараша айында өткен сайлаудан кейін Муди президент сайланған Билл Клинтонның алғашқы федералдық бюджетін ("Алдымен брокколиңді же") дайындаған команданың директордың орынбасары қызметін атқарды. 1994 жылы Висконсин медициналық колледжінде денсаулық сақтау экономикасынан, ал Мэриленд мемлекеттік саясат мектебінде магистратура деңгейінде экономикадан дәріс берді. 1995 жылы Муди БҰҰ-ның Халықаралық ауыл шаруашылығын дамыту қорының вице-президенті және бас қаржы директоры болды. Бұл агенттік дамушы елдердің ауыл шаруашылығы секторында өнімділікті және тұрмыс деңгейін көтеруге бағытталған. Муди агенттіктің жылдық 50 миллион долларлық бюджетін басқарды және агенттіктің 25 миллион доллардан астам активтері мен инвестициялық портфелін ұстады. 1997 жылы Муди Вашингтонда орналасқан американдық коммерциялық емес ұйымдардың коалициясы – InterAction компаниясының президенті және бас директоры болды. 2000 жылы ол Morgan Stanley компаниясында аға қаржылық кеңесші, ал 2005 жылы Merrill Lynch компаниясына қаржылық кеңесші және вице-президент болып ауысты. 2012 жылдың қараша айында ол Oppenheimer компаниясында инвестициялық кеңесшінің өкілі болды. Муди Ұлттық Ирандық-Америкалық Кеңесінің (NIAC) мүшесі болды. Муди Дженис Бётчерге үйленген, оның ұл мен қызы бар еді. Ол грек, испан, серб-хорват, парсы және француз тілдерін еркін білді. Муди 2019 жылдың 22 наурызында Мэриленд штатындағы ауруханада 83 жасында қайтыс болды.