Кіріспе

Горни Вакуф Ускопле — Босния және Герцеговина Федерациясының Орталық Босния кантонындағы қала және муниципалитет.

Этимология

Бұл аймақтағы елді мекендер тарихқа дейінгі заманға дейін созылса да, Горни Вакуф деген атпен қала 16 ғасырда Честа деп аталған бұрынғы елді мекеннің орнында пайда болды. Горни Вакуф атауы қаланың Босниялық ақсүйектер тарапынан Вакф (босния тілінде: Vakuf; қаржы секторында жұмыс істейтін мұсылмандардың күтіп ұстайтын діни сенім қоры) ретінде құрылғанын көрсетеді. Мехмед бег Сточанин, белгілі босниялық бей, Горни Вакуфтың негізін қалаушы болды. Бұл қалада Орталық Боснияға тән босниялық чаршия бар.

Босния соғысы

Горни Вакуф Ускопле босниялық соғыс кезінде (1992–1995) хорват-босния соғысының (1992–1994) салдарынан зардап шеккен алғашқы қалалардың бірі ретінде танылды. Бұл қала UNPROFOR үшін маңызды стратегиялық нүкте болды, елге UNHCR көмектерін жеткізу үшін шекараны ұстап тұру өте қажетті еді. Оны британдық армияның 1-топтың B ротасы бақылап тұрды, бұл рота UNPROFOR қолбасшылығында болды. 1993 жылдың басында ротадан Лейтенант Уэйн Эдвардс қаза болды, ол бронетранспортерде көпірден өтіп бара жатқанда белгісіз снайпердің оғына ұшты. Оқ атып өлтірген адам әлі күнге дейін табылған жоқ. Соғысқа дейін Горни Вакуфтың халқы шамамен 10 000 хорваттан және 14 000 босниялықтан тұрған. 1993 жылдың 11 қаңтарында Хорватия қорғаныс кеңесі (HVO) мен Босния және Герцеговина Республикасы армиясы (ARBiH) арасында алғашқы қақтығыс болды. Оқиғаның қалай басталғаны және оған не себеп болғаны туралы әртүрлі мәліметтер бар: ARBiH штабы ретінде пайдаланылған мусульманға тиесілі қонақ үйде бомба жарылған болуы мүмкін, немесе ARBiH күштері HVO позицияларына толыққанды шабуыл жасаған болуы мүмкін. HVO қалада 300 шамасында, ал айналасында 2000 әскері болды, ал ARBiH аймақтағы 3-корпусының бірнеше бригадасын орналастырды. Қаланың ортасынан майдан шебі салынды. HVO артиллериясы ARBiH күштеріне қарай, қаланың оңтүстік-шығысындағы төбелерден атыс жүргізді, бірақ олардың тапсырылған талаптары қабылданбағандықтан, содан кейін атысты тоқтату келісіміне қол жеткізілді. 1993 жылдың 1 тамызында ARBiH HVO-ға қарсы шабуыл жасады және келесі күні қаланың көп бөлігін бақылауға алды. HVO оңтүстік-батыстағы хорваттар тұратын ауданда бақылауын сақтап қалды, ал ARBiH күшін арттыра алмағандықтан шабуылын жалғастыра алмады. Хорваттар бақылаған аймақтың атауы кейін Ускопле деп өзгертілді. HVO 5 тамызда қаланың оңтүстік-батысынан қарсы шабуыл жасауға тырысты, бірақ ARBiH-дегі жаяу әскер мен миномет бөлімдері шабуылды тойтарды. Тамыз айында HVO танктер мен ауыр артиллериямен күшейтілген тағы бір шабуыл жасады, бірақ ол да сәтсіз аяқталды. 1994 жылы соғысқан екі тарап қол қойған Вашингтон бейбіт келісімі қаланы басып алу мақсатындағы әскери операцияларды тоқтатып, бір жылдан кейін Босния соғысы аяқталды.

Салдары

1995 жылы Дейтон келісіміне қол қойылғанмен, соғыстан кейінгі қала көп бұзылды, бірақ жылдар өте туризм саласын дамыту арқылы қаржылық тұрақтылығын қайта орнатуға қол жеткізді.

1991 жыл

1991 жылғы халық санағында Горни-Вакуф-Ускопле муниципалитетінде 25 130 тұрғын болды: 56,05% босниялықтар, 42,61% хорваттар, 0,60% югославиялықтар, 0,42% сербтер және 0,31% басқа ұлт өкілдері. Қаланың өзінде 5 349 адам тұрды, оның ішінде 61% босниялықтар, 34% хорваттар, 2% югославиялықтар, 1% сербтер және 1% басқа ұлт өкілдері.
Ұлты Саны Пайыз (%)
Босниялықтар 14 063 55,84%
Хорваттар 10 706 42,51%
Югославиялықтар 158 0,62%
Басқалар 144 0,60%
Сербтер 110 0,43%
БАРЛЫҒЫ 25 181 100%

2013 жылғы халық санағы

Муниципалитет Ұлттық Жалпы босниялықтар % хорваттар % сербтер % Горни Вакуф-Ускопле 12,004 57.34 8,660 41.37 30 0.14 20,933 Бет мәтіні.

Спорт

Қалада МРК «Слога» Горни Вакуф-Ускоплье гандбол клубы және ХНК «Слога» Ускоплье футбол клубы бар.