Кіріспе

Oerlikon GDF немесе Oerlikon 35 мм екі түкті зениттік пушкасы – 2009 жылы Rheinmetall компаниясымен біріккеннен кейін Rheinmetall Air Defence AG деп аталған Oerlikon Contraves компаниясы жасаған, буксирленетін ұшаққа қарсы пушка. Жүйе бастапқыда 2 ZLA/353 ML деп белгіленген, бірақ кейін GDF 001 деп өзгертілді. Ол 1950 жылдардың аяғында әзірленген және шамамен 30 елде қолданылады.

Жобалау және әзірлеу

Жүйе 35×228 мм НАТО стандартындағы оқ-дәрілерді атуға арналған екі автопушканы пайдаланады. Бұл жүйе бастапқыда 353 MK деп белгіленген, ал қазір KD сериясы деп аталады. KD сериясындағы 35 мм-лік пушкалар Leopard 1 танкының негізіндегі Gepard және Type 74 танкының негізіндегі Type 87 SPAAG, сондай-ақ Marksman өзі жүретін зениттік қондырғыларында (SPAAG) қолданылады. Жүйені Super Fledermaus отты басқару радарімен (қашықтан басқарылатын) жұптастыруға болады, ол 1970 жылдардың соңында Skyguard жүйесіне жаңартылды. Қарулар оқшаулау жүйесі арқылы тікелей немесе радармен нысананы анықтау арқылы автоматты түрде бағытталды. Алғашқы үлгілерде 112 оқ дайын күйде, ал тағы 126 оқ шассиде қосымша сақталған. Кейінгі нұсқалары автоматты қайта зарядтаумен жабдықталған, жалпы 280 оққа дейін сыйымдылығы бар. Типикалық атыс кезінде 28 оқ қолданылады.

Супер-құмырсқалар

Super Fledermaus отты басқару жүйесі бұрын дербес болған Contraves компаниясымен жобаланып, салынған. Ол шамамен 15 км қашықтықтағы E/F жиілік диапазонындағы импульстік доплерлік іздеу радарынан және J жиілік диапазонында жұмыс істейтін, сондай-ақ 15 км қашықтықтағы импульстік доплерлік нысананы бақылау радарынан тұрады. Бұл жүйе Gepard өзі қозғалатын зениттік артиллериялық комплексінде де отты басқару жүйесі ретінде қолданылды.

Аспан күзетшісі

Skyguard – 1960 жылдары Швейцария әуе күшінде Contraves Super Fledermaus жүйесін алмастыру үшін енгізілген атысты басқару жүйесі. Оны Oerlikon Buehrle (қазір Rheinmetall Air Defence) компаниясы шығарады. Жаңартылған нұсқалары 1975, 1995 және 2010 жылдары қолданысқа енгізілді. Бұл – кез келген ауа-райы жағдайында төмен және орташа биіктікте (3000 метрге дейін) әрекет ететін, ең тиімді қашықтығы 4000 метр болатын әуе қорғанысы жүйесі. Skyguard атысты басқару жүйесі әуе кеңістігін бақылау, нысананы анықтау, траекториялық есептеулер жасау және 35 мм екі стволды зениттік пушканы басқаруды қамтамасыз етеді. Импульстік доплерлік іздеу радарі, импульстік доплерлік нысананы бақылау радарі және коаксиалды теледидар камерасы сүйретілетін тіркеменің үстіне орнатылған. Skyguard-ты төрт адам басқарады. Радар антеннасын орнату үшін гидравликалық жүйелер пайдаланылады, бұл оның жылдам орналасуына мүмкіндік береді. Тіркемеде екі адамдық экипаж және кішкентай генератор орналасқан. Типикалық атыс бөлімінде екі 35 мм екі стволды зениттік пушка платформасы және бір Skyguard атысты басқару радарі болады. Skyguard жүйелеріне GDF-тің базасы мен радар жүйесіне негізделген, бірақ пушкалары төрт зымыран контейнерімен ауыстырылған опционалды SAM модулі де қосылуы мүмкін. Ол AIM 7 Sparrow, RIM 7 Sea Sparrow немесе Aspide зымырандарымен жарақтандырылуы мүмкін. Skyguard радар жүйесі неміс әуе күшінде төмен биіктіктегі ұшу аймақтарын бақылау үшін қолданылды. Тайваньдағы қызметте жүйеге Sky Sentinel радарі, 35 мм Oerlikon екі стволды зениттік пушкасы және AIM 7 Sparrow зымыран ұшыру құрылғысы кіреді. Грецияда RIM 7M-мен жабдықталған Skyguard жүйесі VELOS деп аталады. Испанияда "Толедо" – бұл Aspide зымырандарын ұшыру құрылғылары бар Skyguard жүйесі, онда атысты басқару блогы Navantia компаниясының Skydor жүйесімен ауыстырылған.

Жауынгерлік тарихы

1982 ж. Фолкленд соғысы кезінде Аргентина әскерлері бұл жүйені кеңінен пайдаланды. Skyguard радар жүйесі 601-ші әуе шабуылына қарсы артиллерия тобында, ал Super Fledermaus Аргентина әуе күштерінің 1-ші тобында қолданылды. Skyguard 1982 жылдың 4 мамырында Goose Green-де Sea Harrier (XZ450) ұшағын атып түсірді. Бұл британдық ұшақтардың қару-жарақ жүйесінің қашықтығынан тыс жерде ұшуына себеп болды. 27 мамырда осы қарумен Goose Green-де RAF Harrier (XZ988) ұшағы атып түсірілді. Бұдан өзге, бұл жүйе Goose Green шайқасында британдық десанттықтарға қарсы тікелей атыс режимінде қолданылды, нәтижесінде екі адам қаза тауып, 11 адам жарақат алды және екі ротаның ілгерілеуі тоқтатылды. Қарулар екі қатерлі достық атыс оқиғасына қатысты. Біріншісі 1982 жылдың 1 мамырында болды, GADA 601 батареясы Аргентинаның Mirage III ұшағына 35 мм-лік снарядтарды үш рет атып жіберді, ол Стенлиде апаттық қондыруға тырысқанда, ал ұшақ бұрыннан-ақ Аргентина теңіз флотының 30 мм-лік Hispano Suiza HS 831 зениттік пулеметтерімен нысанаға алынған еді. Ұшақ әуежайдың солтүстігінде өртеніп, ұшқышы қаза тапты. Тағы бір достық атыс Goose Green-де болды, A4 Skyhawk қателесіп тыйым салынған аймақтың үстінен ұшып өтіп, ұшқышын жоғалтып, атып түсірілді. Аргентина әуе күштері бұл оқиғаның ұшқыштың навигациялық қателігінен туындағанын мойындады. Skyguard радарлары 31 мамыр және 3 маусымда Black Buck операциясы кезінде RAF-тің нысанасына алынды. Бір Skyguard радары Shrike зымырасының сынықтарынан жойылды, нәтижесінде төрт оператор қаза тапты. Тағы бір Harrier (XW919) 12 маусымда Саппер Хилл үстінде 35 мм-лік сынықтардан зақымданып, ауыр зақымдар алды. Кейіннен ұшақ қызметтен шығарылды. Аргентинаның капитуляциясына бірнеше сағат бұрын Wireless Ridge-те британдық әскерлерге қарсы тікелей атыс миссиясы жүргізілді. Операторлардың қолынан шыққаннан кейін қару британдық күштерге түсті. "Skyguard" операциясы аясында 15 қару және 5 Skyguard бөлімі түткінділіп, Ұлыбританияға қайтарылды. Skyguard жиынтығының төрт бөлігі Ұлыбританиядағы BMARC компаниясымен қайта жаңартуға лайықты жағдайда болды, ал бесіншісі операторлардың кінәсінен қатты зақымданып, қайта жаңарту экономикалық тұрғыдан тиімді болмады. Он екі қару және төрт Skyguard радары британдық қызметке берілді, оларды RAF полкінің 1339-шы қанаты, Корольдік көмекші әуе күштерінің резервтік қанаты басқарды, олар 2729 эскадрилья және 2890 эскадрилья Корольдік көмекші әуе күштері полкінен құралды, және RAF Уоддингтон базасында орналасқан. RAuxAF полкі осы қару мен радарды шамамен 10 жыл бойы пайдаланды, бірақ қорғаныс шығындарының қысқаруы, оқ-дәрі мен пушкалардың құнының өсуі осы өте танымал және сенімді жүйені қызметтен шығаруға мәжбүр етті. Қарулардың бірі Хонингтондағы RAF полкінің мұражай орталығында қойылған, ал Skyguard радар жүйесі Ұлыбританиядағы әскери төмен ұшуды бақылау үшін RAF-та әлі де қолданылуда. 2007 жылдың 12 қазанында Оңтүстік Африка Ұлттық қорғаныс күштерінің (SANDF) тоғыз сарбазы Солтүстік Кейп провинциясындағы Лохаладағы SANDF жауынгерлік мектебінде оқу-жаттығу кезінде жүйеден қаза тауып, 14 адам жарақат алды. Сегіз қанаттан тұратын қатар танк корпусына қолмен жер бетінен оқ атып шабуыл жасады, қарулар төмен бұрышпен және максималды бұрылыспен орналастырылды, олардың қауіпсіздік бағаналары мен тіректермен бекітілгеніне көз жеткізілді. Оң жақтағы қару атып тұрғанда тұйықталып, оны жөндеуге тура келді. Қару қайтадан атуға рұқсат етілгеннен кейін, ол істен шығып, автоматты режимге өтті, бұрылыс шектеуінің қауіпсіздік механизмдерін бұзып, атуды бастады, атыс жолындағы басқа қаруларды соқты. Алғашқы хабарлар бойынша, ақаулықтың себебі қарудағы 35 мм-лік жарылғыш оқ-дәрілердің түсініксіз кешігуі болды, бұл мұнараның 360 градусқа бақыланбай айналуына және қалған оқ-дәрілерін аяқтап атуына әкелді. Оңтүстік Африканың қорғаныс министрі Мосиуоа Лекота жасаған мәлімдемеде қару түсініксіз түрде 90 градусқа сол жаққа бұрылып, қауіпсіздік механизмдерін бұзғаны және тек 1/8 секундтық ұзақтықта атып, олардың қаруларының оң жағында орналасқан барлық сарбаздарды соқтырғаны айтылды. 2008 жылдың қаңтар айында SANDF жариялаған апат туралы есепте "ұшаққа қарсы қарудың өндірушілері құпия сақтаған механикалық ақау" деп айыпталды. Есепте қарудың істен шығуына себеп – сіріңке таяқшасының мөлшеріндегі пружиналық штифт сынғаны айтылды. Басқа көздер SANDF-тегі нашар дайындық пен қауіпсіздік шараларын айыптады.