Кіріспе

1960 жылдардағы поляк телесериалы

"Төрт танкшы мен ит" (полякша: Czterej pancerni i pies) – Януш Примановскийдің кітабы негізінде түсірілген поляк телесериалы. 1966-1970 жылдар аралығында түсірілген, үш маусымнан тұратын сериалда әрқайсысы 55 минуттық 21 эпизод бар. Оқиға 1944-1945 жылдары, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1-ші поляк армиясындағы танк экипажы мен олардың Т-34 танкісінің басынан өткен оқиғаларды көрсетеді. Кітап және телесериал Польшада, бұрынғы Кеңес Одағы және басқа Шығыс блогы елдерінде культты мәртебеге ие болды және осы мәртебені сақтап келеді. "102" идентификациялық нөмірі бар Т-34 85 танкісі Руди (Ginger), Сібірден келген неміс шопан иті Шарик (орыс тілінде "шарик" – "кішкентай доп" мағынасында, "төбелес" сияқты лақап аты; поляк тілінде "szary" – сұр және "szalik" – шарф сөздерімен ұқсас) және, аз дәрежеде, Ян Кос, Густав Елень, Григорий Саакашвили, Томаш Чересняк, олардың командирі және ұстазы Ольгиерд Ярош, сондай-ақ сериалдың басқа да кейіпкерлері поляк халқының мәдениетіндегі танымал бейнелерге айналды.

Тарих

Сериалдың алғашқы сериясы 1966 жылғы 25 қыркүйекте TVP телеарнасында көрсетілді. Ол 1966, 1969 және 1970 жылдары TVP-де көрсетілді, бірақ басқа арналарда да бірнеше рет қайта көрсетілді. Бірінші серия Януш Примановскийдің "Төрт танкшы мен ит" кітабы негізінде түсірілді. Шоу эфирге шыққаннан кейін жылдам танымал болды, соның нәтижесінде Примановский кітаптың тағы екі томын жазды. Кітаптың келесі екі томы екінші (1969) және үшінші (1970) маусымдарға бейімделді.

Экипаж

Олжиерд Ярош, "Ольжиерд", танк командирі, оны Роман Вильгельми сомдады. Густав Джелен, "Густлик", зарядтаушы, оның рөлін Франциск Пиечка ойнады. Ян Кос, "Янек", пулеметші/радиооператор, кейін екінші командир болды, оны Януш Гайос сомдады. Григорий Саакашвили, "Гресь", жүргізуші. Грузиялық, оны Влодзимиер Пресс ойнады. Томаш Чересяк, "Томуш" / Томек", екінші пулеметші, оны Вислав Голас сомдады. Шарик, "Кулечка", серия атауында есімдерін атаған ит. Франк Вичура, жүк көлігінің жүргізушісі, оны Витольд Пиркоц сомдады. Оның тегі "дауыл" дегенді білдіреді, бұл оның белсенді мінезімен байланысты.

Қосалқы таңбалар

Марусия "Огонек", орыс медбикесі және Янекке ғашық әйел, оны Пола Ракса сомдады. Лидия Висневска, "Лидка", радиооператор, оны Малгожата Нимирска [pl] сомдады. Онората, бұрынғы үй қызы, оның рөлін Барбара Крафтовна орындады. Полковник Старидің рөлін Тадеуш Калиновский сомдады. Томаш Заливский сомдаған капрал Даниэль Лажевский. Обергефрейтер Кугель, оны Станислав Гронковский сомдады. Бұл сериалда кем дегенде екі танк "Руди" ретінде қолданылды. Олардың бірі, корпусына камералар орнатылып, танк ішіндегі түсірілімдерге пайдаланылған, қазір Познаньдегі Құрлық әскерлерінің оқу орталығындағы бронетехникалық соғыс мұражайында қойылған. 76 мм зеңбірекпен қаруланған деп айтылса да, сериалда көрсетілген танктер T 34/85 моделінің кейінгі нұсқалары.

Танымалдық

Сериалдың танымалдылығы соғыстан кейінгі алғашқы сериалдардың бірі ретінде Екінші дүниежүзілік соғыс дәуірін біршама жеңілдетіп көрсетуімен байланысты. Соғыстың трагедиялық оқиғалары естен шығып бара жатқанда, поляк халқы бұрынғы телесериалдар мен фильмдердегі соғыс тақырыбының міндетті түрде қараңғы және қайғылы әуеніне көңіл бөлмейтін болды. Осыған ұқсас көзқарас өзгерісі сол кезде әлемнің басқа да аймақтарында да орын алды. Алайда, сериал комедия емес еді, көптеген қайғылы сәттер мен қарқынды шайқас көріністерін қамтыды, сонымен қатар кейбір басты кейіпкерлер жараланды немесе қаза тапты. Сериал (әсіресе бірінші маусымда) Польша Халық Армиясымен тығыз ынтымақтастық пен актерлердің жақсы әскери дайындығының арқасында (сол кезде екі жылдық әскери қызмет міндетті болғандықтан, актерлердің көпшілігі осы дайындықтан өткен) техникалық тұрғыдан жақсы дайындалған. Барлық басты кейіпкерлер өзгеше болды. Ең жасы, Янек Кос – шебер мерген, жақсы тәрбиеленген және ақылды иті Шарикке ие болды. Силезиялық Густлик өте күшті еді, ал Григорий (орысша Григорий) – шебер жүргізуші. Григорийдің өзі грузин болған, ол Совет Қызыл Армиясының көптеген сарбаздарын білдірді, олар поляк танк бөлімдеріне мамандардың жетіспеуіне байланысты жіберілген. Алғашқы командир Ольгиерд Ярош – метеоролог, ауа райын болжай алатын (кітапта ол орыс Василий Семенов болған). Команданың соңғы мүшесі Томек (кейінірек пайда болды) көңілді мінезді және гармоникада ойнайтын. Сериалдағы соғысқа деген оң көзқарас танымал болды, бірақ көп жағынан мәселелі еді. Әскери реализм тұрғысынан алғанда, сериал шын мәнінде абсурдты, өйткені кейіпкерлердің әскери тәртіп туралы түсінігі өте еркін, олар жиі бұйрықтарға бағынбай, жеке шайқастар жүргізеді және немiс сарбаздарын, олар беймәлім әскери нашарлар ретінде бейнеленген, оңай жеңеді. Польша және Совет әскерлері арасындағы достыққа баса назар аударылады, бірақ сол дәуірдегі поляк-совет қарым-қатынастарындағы проблемалар туралы көбінесе айтылмады (бірақ олар көбінесе фондық сюжет ретінде ұсынылды). Сериал үлкен танымалдылығын сақтап, 1989 жылға дейін Польшада жыл сайын қайта көрсетілді. 1989 жылдан кейін де сериал Польшада эпизодтық түрде көрсетілуде. Ол Совет блогының басқа елдерінде де көрсетілді. 2006 жылы TVP компаниясы сериалды DVD форматында жинақ ретінде шығарды. 2015 жылы Wargaming компаниясы VE күніне арналған шара аясында World of Tanks ойынына 4 премиум техникалық құралдарды қосты, олардың бірі – Rudy, сериалдағы кейіпкерлерге негізделген экипаж, соның ішінде Шарик.