Кіріспе

Америкалық футболшы және жаттықтырушы (1934–2021)

Говард Лесли Шнелленбергер (16 наурыз 1934 – 27 наурыз 2021) – кәсіби және колледж деңгейінде ұзақ жылдар қызмет еткен американдық футбол жаттықтырушысы. Ол Ұлттық футбол лигасының (NFL) «Балтимор Колтс» командасының бас жаттықтырушысы болды, сондай-ақ «Майами», «Оклахома», «Луисвилл» университеттері мен Флорида Атлантик университетінде бас жаттықтырушы қызметін атқарды. 1983 жылы «Майами» клубымен ұлттық чемпионатты жеңіп алды. Шнелленбергер колледж және кәсіби деңгейде көмекші жаттықтырушы ретінде кеңінен жұмыс істеді, соның ішінде 1972 жылы жеңіліссіз «Майами Дельфинс» командасының құрамында болды. 1961 жылы ол Бэр Брайант үшін «Алабама» штатына Джо Наматты шақырған.

Ерте өмір және білім

Шнеленбергер 1934 жылғы 16 наурызда Индиана штатының Сент-Майнрад қаласында неміс-американдық ата-анасы Лесли мен Розена (Хоффман) Шнеленбергерлер отбасында дүниеге келді. Ол Луисвиллдегі Флагет орта мектебін бітірді, онда футбол, баскетбол және бейсбол ойнады, сондай-ақ Кентукки университетіне оқуға стипендия алды. Шнеленбергер Кентукки Уайлдкэтс командасының шабуылшысы ретінде колледж футболында өнер көрсетті және 1955 жылы Associated Press және Newspaper Enterprise Association тарапынан «All American» деп танылды.

Канадалық футбол лигасы

Содан кейін ол екі маусым бойы CFL Торонто Аргонавт командасында кәсіби ойыншы ретінде ойнады.

Кентукки университеті

Кейіннен ол 1959 және 1960 жылдары Кентукки штатында бас жаттықтырушы Блантон Коллиердің ассистенті ретінде жұмыс істеді.

Алабама университеті

1961 жылдың қаңтар айында Шнеленбергер Алабама Кримсон Тайд командасының бапкерлік штабына бас бапкер Бэр Брайанттың көмекшісі ретінде қосылды. Брайанттың штабында жұмыс істеген кезде Шнеленбергер квотербектер Джо Намат пен Кен Стэблерді тартуға көмектесті және Алабама командасы бес маусым ішінде үш ұлттық чемпионатты жеңіп алуына (1961, 1964 және 1965) үлкен үлес қосты. Шнеленбергер 1966 жылдың басында Алабамадан кетіп, Ұлттық футбол лигасына (NFL) Джордж Аллен басқаратын Лос-Анджелес Рамс командасының шабуылдаушы жақтанғы бапкері болып жұмысқа орналасты. Рамс командасында төрт маусым жұмыс істегеннен кейін, 1970 жылдың басында Шнеленбергерді Майами Дельфинс командасының Дон Шула жалдады. Алғашқыда кең қабылдаушылардың бапкері болып тағайындалған ол, Дельфинс командасының 1972 жылғы жеңіліссіз маусымы мен VII Супербокал жеңісіне көмектесті.

Балтимор колтлары

1973 жылы 14 ақпанда Шнеленбергер Джон Сандускиден кейін Балтимор Колтс командасының бас жаттықтырушысы болып үш жылдық келісімшартқа қол қойды. Ол бас менеджер Джо Томаспен қайта қауышты, бұрын екеуі Майами Дельфиндері құрамында бірге жұмыс істеген. Ол жас ойыншылардың көптеп келген кезеңіндегі командаға қосылды. Колтс толық бір маусымда 4–10–0 нәтиже көрсетті, бірақ 1973 жылғы маусымның соңында Супер Боулдың қолданыстағы чемпионы Дельфиндерді жеңіп алды, алайда Дельфиндердің екінші құрамы ойынның көп бөлігін өткізді. 1974 жылы 29 қыркүйекте Ветерандар стадионында Филадельфия Иглзден 30–10 есебімен жеңілгеннен кейін оның Колтспен жұмысы аяқталды, бұл Колтстың маусымды үш жеңіліспен бастауына себеп болды. Колтс жанындағы ойын кезінде, команда иесі Роберт Ирсей, Марти Домреске қарағанда Берт Джонсты бастапқы квотербек ретінде бағалаған, Шнеленбергерден квотербек ауыстыруды қашан жоспарлап отырғанын сұрады. Шнеленбергердің сарказмды жауабы оның ойыннан кейін жұмыстан босатылуына әкелді. Ирсей алдымен Томаске жаңа бас жаттықтырушы екенін хабарлау үшін баспасөз орталығына, содан кейін Колтс ойыншыларына жаттықтырушыны ауыстыру туралы хабарлау үшін киім ауыстыру бөлмесіне барды, содан кейін жаттықтырушылар кабинетінде болған қызу пікірсайыс кезінде Шнеленбергерге бұл жаңалықты жеткізді. Шнеленбергер келесі жылы Дельфиндердің жаттықтырушылар құрамына оралды және Маями университетінің бас жаттықтырушысы лауазымы ұсынылғанға дейін сол жерде қалды.

Майами университеті

1979 жылы Шнеленбергер Майами университетінің күреліске тап болған бағдарламасына келді. Университет бірнеше жыл бұрын бағдарламаны жабуға жақын болған. Менторлары Брайант пен Шуладан алған әскери дайындық лагерінің әдістемесі мен колледж футболында жиі кездеспейтін, про-стильді пасқа бағытталған ойын жоспарының арқасында, Шнеленбергер Майамиде пас ойынын енгізді, бұл оларға осындай қарқынды шабуылға қарсы тұруға дайын емес командаларға үстемдік берді. Майамидегі үшінші маусымында команда екі рет AP Poll'дың топ 25-іне енді, бұл 1966 жылдан бері Майами үшін қайталанбаған жағдай еді. Шнеленбергер Оңтүстік Флориданың дарынды жас ойыншыларын іздеуде революция жасады, «Оңтүстік Флоридаға қоршау» құрып, тек «Майами штатынан» ғана ойыншыларды таңдады. Оның осы саладағы талантты іздеуі нәтижесінде, елдің көптеген бағдарламалары Оңтүстік Флориданың жас перспективаларына көбірек назар аудара бастады. «Майами штаты» жоспары бойынша Шнеленбергердің командалары қаланың төңірегіндегі үш округтен ең жақсыларын іріктеп, штаттағы ең үздік ойыншыларды іздеді, содан кейін елдің элиталық рекруттарының арасындағы мақсаттарға ұмтылды; бұл колледж футболында рекрутинг жасаудың үлгісіне айналды. Ол 1983 жылы Майамиді алғашқы ұлттық чемпионатына жеткізді, Оранж Боулда Небрасканы жеңді. Маусымнан кейін Шнеленбергер Вашингтон Федералдарының франшизасы болған АҚШ Футбол Лигасының «Майами рухы» командасының меншік иесі, президенті, бас менеджері және бас жаттықтырушысы болды. Алайда тамыз айында USFL күзгі кестеге өтетінін жариялады. Федералдардың болашақ иесі келісімнен бас тартты, себебі ол Майами Дельфиндерімен тікелей бәсекелесе алмайтынын түсінді. Жаңа демеуші команданы «Ренегадтар» деп Орландоға көшірді, бірақ Шнеленбергер команданы Орталық Флоридаға еріп барудан бас тартты. Шнеленбергердің орнына «Харрикенз» командасын Джимми Джонсон басқарды. Шнеленбергер Майами университетіндегі уақыты туралы ESPN телеарнасында 2009 жылдың 12 желтоқсанында көрсетілген «The U» деректі фильміне сұхбат берді. 1984 жылы Шнеленбергер Америка жетістіктері академиясының «Алтын тақта» сыйлығын алды. 1993 жылы Шнеленбергер Майами университетінің спорттық даңқ залына енгізілді.

Луисвилл университеті

1985 жылы Шнеленбергер өзінің туған қаласына, Луисвилл университетінің «Кардиналдар» командасын жаттықтыруға оралды. Шнеленбергер Миамидегі жағдайдан да қиын жағдайға тап болды. «Кардиналдар» 1978 жылдан бері жеңіске жете алмады, ал соңғы 12 жылда тек екі рет жеңіске жеткен. Олар кішкентай лигалық бейсбол стадионында, «Ескі Кардинал стадионында» ойнады және көрермендер саны соншалықты аз болған кездерде мектеп билеттерді тегін таратуға мәжбүр болды. Сонымен қатар, олар мектептің күшті баскетбол командасының көлеңкесінде қалып қойды. Луисвиллдегі жағдай соншалықты ауыр болды, тіпті басшылар футбол бағдарламасын NCAA I дивизионының AA лигасына түсіруді қарастырды. Бірақ ашылу пресс-конференциясында Шнеленбергер журналистер мен жанкүйерлерді таң қалдырып, команданың «ұлттық чемпионатқа қарай бет алғанын, тек уақыт ғана шешуші» екенін мәлімдеді. Алғашқы үш жылда 8–24–1 көрсеткеніне қарамастан, Шнеленбергер бағдарламаны жақсарта алды және келесі үш маусымда 24–9–1 нәтиже көрсетті. 10 жыл ішінде ол «Кардиналдарды» мектеп тарихындағы төртінші және бесінші кубок ойындарына жеткізді. Олар екеуін де жеңіп алды, соның ішінде 1991 жылғы Фиеста Боулда «Алабама Кримсон Тайд» командасын 34–7 есебімен ұтып, 10–1–1 маусымды және мектептің сол кездегі AP сауалнамасындағы ең жоғары көрсеткішін (14-орын) аяқтады. Фиеста Боулға қатысу мектеп үшін жаңа жылдық кубок ойынына екінші қатысу болды.

Шнеленбергер 1994 жылғы маусымнан кейін Луисвилльден кетті. 2012 жылғы сұхбатында ол кеткенінің себебі Conference USA құрылуымен тікелей байланысты екенін айтты: «Мен ақша үшін кеткен жоқпын. Президент (Дональд Суэйн) мені қатысуымды қаламаған конференцияға шақырғанға дейін ешқайда баруды жоспарламадым. Мен ұлттық чемпионат үшін бәсекелесе алмайтын конференцияда жаттықтырушы болмаймын». Шнеленбергердің орнын Рон Купер басты. Шнеленбергердің Луисвиллдегі көрсеткіші .500-ден екі ойынмен төмен болғанымен (әсіресе алғашқы үш жылда), ол «Кардиналдар» жанкүйерлерінің құрметіне ие болды, себебі ол келген кезде бағдарламаның жағдайы нашар болды, сондықтан оған «бағдарламаны жаңартқан» деген атақ берілді. Ол сондай-ақ бағдарламаның кейіннен дамып өркендеуіне негіз салды. «Кардиналдар» 1998 жылдан 2006 жылға дейін қатарынан тоғыз кубок ойынына қатысты. Қазіргі «Кардинал стадионындағы» Говард Л. Шнеленбергер футбол кешені оның құрметіне аталды; Шнеленбергер Луисвиллдегі қызметі кезінде кампуста стадион салуды ұсынған және жобаны жалғастырған адам ретінде танылады. Луисвиллдегі жұмысын бастағандағы мақтанышын қайталап, Шнеленбергер: «Менің осында болған уақытым туралы кітаптар жазылады және фильмдер түсіріледі» деді. Ол сондай-ақ штатты аралап, «Тез арада ұлт» деп атаған нәрсеге деген құлшынысты жаңарту мақсатымен сапар шекті. 1994 жылғы Copper Bowl-да (Оклахома BYU 31–6 есебімен жеңілді) жаңа командасын алғаш рет көргеннен кейін, ол ойыншыларын «формадан тыс, ұйымдастырылмаған және ынтасыз» деп жариялап, Оклахоманың бай футбол дәстүрін қорлады. 3–0 есебімен бастағаннан кейін «Сунерс» командасы топ-10-ға енді, бірақ Колорадоға 38–17 есебімен жеңілгеннен кейін маусым тез бұзылды. Бұл «Сунерс» командасының қалған ойындарда 2–5–1 көрсеткен кезеңінің басталуы болды, соның ішінде конференциялық ойындарда 2–5 есебімен жеңіліс. Бұл Оклахоманың конференциялық ойындарда 31 жылдағы алғашқы жеңілісі және Екінші дүниежүзілік соғыстан бергі екінші жеңілісі болды. Олар сондай-ақ Оклахома штатына 12–0 есебімен жеңілді – «Сунерс» командасының штаттық қарсыласына 20 жылдағы алғашқы жеңілісі. Осы кезеңде «Сунерс» командасы ойын сайын тоғыз рет жазаланды, бұл Шнеленбергердің командалары үшін ерекше жағдай емес. «Сунерс» маусымды екінші рет қатарынан 37–0 есебімен жеңіліспен аяқтады, бірінші нөмірлі «Небраска» командасы «Сунерс» командасының жеңіске жетуіне кедергі жасады және кубок ойынына қатысуға мүмкіндік бермеді. 1995 жылдың 19 желтоқсанында Шнеленбергер бір маусымнан кейін күтпеген жерден отставкаға кетті, ол «соңғы айларда бағдарламаға қатысты жағдай қалыптасты, кейбір жағдайларда түсінікті, ал кейде әділетсіз, бұл жағдайға деген көзқарасымды өзгертті. Бұл жағдайды өзгертуге болады» деді. Шнеленбергер «Сунерс» жанкүйерлері тарапынан жоғары бағаланбады, себебі ол Оклахома футболының тарихына қызығушылық танытпағанын жасырмады (оның 1994 жылғы Copper Bowl-дан кейінгі пікірлерінен басқа). Ол келгеннен кейін көп ұзамай бірнеше ескі футбол файлдарын жоюға бұйрық берді (бірақ олар оның білмеуінен сақталды). Штат бойынша турнесінде ол «Сунерс ұлты» командасын бас бапкерлер Бад Уилкинсон мен Барри Свицерді ұмытуға мәжбүр ететін команда құруға уәде берді. Оклахома штатындағы жалғыз маусымында Шнеленбергер «Канзас» және «Канзас штаты» командаларынан бір жақты жеңіліске ұшырады. Свицер «Жабайы мысықтарға» қарсы карьерасында 16–0 есебімен жеңіске жеткен, ал Уилкинсон «Жақпарларға» қарсы 14–2 есебімен жеңіске жеткен. Оклахомадан кеткеннен кейін Шнеленбергер қаржы әлеміне қадам басып, облигация сатушысы болды және үшінші реттен кейін сертификаттау емтиханын тапсырды. Егер ол қайтадан жаттықтырушы болу мүмкіндігі туралы сұралғанда, ол: «Мені тек осында немесе жағажайда көресіздер» деді. FAU карьерасы кезінде ол жаңа кампустағы футбол стадионының құрылысын үнемі қолдады, ал 2010 жылы жаңа FAU стадионының құрылысы басталды. Зейнетке шығу туралы хабарлама жасамас бұрын, ол стадиондағы шамдарды алғаш рет жаққан салтанатты шараға қатысты. Ол 15 қазан күні жаңа стадиондағы алғашқы ойынға «Ескілерді» шығарды. 20 тамыз күні 2014 жылы FAU стадионындағы алаң Говард Шнеленбергердің құрметіне аталды. 2019 жылғы үйге оралу күнінде Шнеленбергер FAU Даңқына енгізілді.

Жеке өмір

Шнеленбергер 1959 жылғы мамыр айында Квебек штатының Сент-Жан-сюр-Ришелье қаласынан Беверли Доннеллиге үйленді; олардың үш ұлы болды. Ұлдарының үлкені Стивенге нәресте кезінде эндокриндік қатерлі ісіктің сирек түрі анықталған, бірақ ол қалыпты балалық шағын өткізді және Флоридада сақтандыру брокері болды. Дегенмен, 2003 жылы жасалған операция кезінде жүрегі тоқтады және миына зақым келді, нәтижесінде ол жартылай комалық күйде қалды. Шнеленбергерлер 2008 жылдың 9 наурызында қайтыс болғанға дейін оны үйде күтіммен қамтыды. Шнеленбергер әйелімен Флорида штатының Оушен Ридж қаласында тұрды. 2017 жылы The New York Times газетінде жарияланған мақалада үйі "музейге ұқсас" деп сипатталды, себебі онда Джордж Буш, Берт Рейнольдс және Джо Намат сияқты танымал тұлғаларға тиесілі заттар қойылған. Шнеленбергер өзінің дауысының құбырлы баритон тембрімен және танымал түтін тартатын құбырымен белгілі болды, бірақ ұлының қатерлі ісігі бар екенін білгеннен кейін оны тастады. Шнеленбергер Роберт Альтман режиссерлік еткен 1970 жылғы M*A*S*H соғыс фильміндегі футбол ойыны сахнасында төреші рөлін ойнады. Ол кино тәжірибесі туралы: "Бұл ауыр жұмыс болды. Мен екі апта болдым. Бізге күніне сегіз сағат футбол аяқ киімдерін киюге тура келді" деді. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Шнеленбергер Флорида Атлантик Университеті (ФАУ) тарапынан қызметке алынып, алғашқы "Елші" атанды, оның негізгі міндеті – спорт бөліміне қаржы жинауға көмектесу болды. 2013 жылы Майами университеті мен ФАУ кездескенде, бұрынғы жаттықтырушы екі команданың да құрметті капитаны ретінде мақталып, құрмет көрсетілді.

Өлім

Шнеленбергер 2021 жылдың 27 наурызында Флорида штатының Бока-Ратон қаласында, 87 жасқа толып, содан кейін он бір күн өткен соң қайтыс болды.

NFL

Команда Жыл Регулярлы маусым Плей-офф Жеңіс Жеңіліс Тең Жеңіс % Қорытынды нәтиже BAL 1973 4 10 0 .286 АФК Шығысында 4-орын Плей-оффқа ілікпеді BAL 1974 0 3 0 .000 АФК Шығысында 5-орын Жо Томас ауыстырды Барлығы 4 13 0 .235