Кіріспе

АҚШ-қа кіруге және уақытша тұруға берілетін ресми рұқсат. Америка Құрама Штаттарының иммиграциялық заңдарында "параоль" дегені, әдетте, АҚШ-қа кіруге және уақытша тұруға берілетін ресми рұқсатты білдіреді. Бұл рұқсат АҚШ Ішкі қауіпсіздік департаментінің (DHS) қадағалауымен, ресми түрде қабылдау процедурасынан өтпестен, әрі қабылдауға үміткер ретінде күйін сақтап тұрып беріледі.

Украина үшін бірігу

"Украина үшін бірігу" бағдарламасы украин азаматтарына және олардың жақын туыстарына АҚШ-қа екі жылға дейін келуге мүмкіндік береді, егер АҚШ-тағы демеуші оларды қаржылық тұрғыдан қолдауға келіссе. Бұл бағдарлама 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруі салдарынан туындаған украин босқындарының дағдарысына жауап ретінде іске қосылды.

Куба, Гаити, Никарагуа және Венесуэла азаматтары үшін процестер

Украина үшін бірігу бағдарламасы үлгісінде, Латын Америкасының осы төрт елінің азаматтары АҚШ-тың қолдаушысы оларды қабылдауға келіссе, екі жылға дейін АҚШ-қа уақытша кіруге мүмкіндік алады. Бағдарламаға сәйкес, төрт елден айына барлығы 30 мың адам АҚШ-қа кіре алады. Бұл бағдарлама осы елдерден АҚШ-тың оңтүстік-батыс шекарасы арқылы көптеп өтуіне жауап ретінде енгізілді.

Куба мен Гаити

Кубалық отбасыларды қайта біріктірудің шартты түрде босату және Гаитилік отбасыларды қайта біріктірудің шартты түрде босату бағдарламалары бойынша, белгілі бір АҚШ азаматтары мен заңды тұрақты тұрғындары Кубада немесе Гаитидегі отбасы мүшелері үшін шартты түрде босатуға өтініш беруге құқылы. Егер отбасы мүшесіне шартты түрде босату рұқсаты берілсе, олар иммигранттық визалары қолжетімді болмас бұрын АҚШ-қа кіруге рұқсат алады. АҚШ-қа шартты түрде босату арқылы кіргеннен кейін, отбасы мүшесі заңды тұрақты тұрғын мәртебесіне өтініш беру үшін иммиграциялық визасының басымдық күнінің келуін күтуі керек, бірақ осы уақыт аралығында дискрециялық жұмысқа рұқсат алуға өтініш бере алады.

Сальвадор, Гватемала және Гондурас

2014 жылы президент Барак Обама Орталық Америкалық кәмелетке толмағандар (CAM) босқындар мен шартты түрде босату бағдарламасын құрды. Бұл бағдарлама Эль-Сальвадор, Гватемала және Гондурас елдерінде зорлық-зомбылық, қуғын-сүргін немесе басқа да гуманитарлық ахуалдардан қашып келген балаларға, жастарға және олардың отбасы мүшелеріне АҚШ-қа босқындар немесе шартты түрде босатылғандар ретінде кіру мүмкіндігін ұсынады. Қазіргі күйінде CAM бағдарламасы АҚШ-та заңды тұрақты тұрғын немесе уақытша қорғау статусына ие, сондай-ақ бір жылдан астам мерзімге шартты түрде босатылған, іс-әрекеті кейінге қалдырылған, мәжбүрлі депортациядан қорғалған, депортациядан бас тарту шешімі қабылданған немесе 2021 жылдың 15 мамырына дейін берілген паналық өтініш немесе U визасы бар 18 жастан асқан ата-аналарға немесе заңды қамқоршыларға өздерінің балалары мен басқа да құқықты отбасы мүшелерінің АҚШ-қа босқын немесе шартты түрде келуіне өтініш беруге мүмкіндік береді. Отбасының кез келген мүшесінің қатысуы үшін «құқықты бала» өтініш білдірген кезде 21 жасқа толмаған, үйленбеген, Эль-Сальвадор, Гватемала немесе Гондурас азаматы және туған елінде немесе аталған үш елдің бірінде физикалық түрде болуы керек. Барлық өтініш берушілер бастапқыда босқын мәртебесіне қарастырылады. Адвокаттар Трамп әкімшілігін CAM бағдарламасын заңсыз тоқтатуы үшін сотқа шағымданып, «S. A. v. Trump» ісін қозғады. Сот процесінің нәтижесінде 2023 жылдың қаңтарынан бері күшіне енген келісімге қол жеткізілді. Осы сот процесі арқылы 2019 жылдан бері 1600-нан астам адам АҚШ-қа шартты түрде жіберілді. Байден әкімшілігі CAM бағдарламасын екі кезеңде қайта іске қосты. 2021 жылдың наурыз айынан бастап, 2014 және 2017 жылдар аралығында бастапқыда берілген, бірақ жабылғанға дейін сұраққа алынбаған кейбір өтініштерді қайта қарастыра бастады. Осы бағдарлама аясында шамамен бірнеше жүз адам АҚШ-қа жетті. Әртүрлі кедергілер көптеген білікті адамдардың өтініш беруіне тосқауыл қойды, ал істерді қарау процесінің кешігуі көптеген адамдардың қоныс аударуына кедергі келтірді. 2022 жылдың қаңтарында Техас штатының бас прокуроры Кен Пакстон бастаған он бес штат бағдарламаны тоқтату және зорлық-зомбылықтан қашып келген балалардың АҚШ-та қорғаныш алуына бөгет қою мақсатымен сотқа шағым түсірді. 2022 жылдың мамыр айында өз балаларына CAM бағдарламасы бойынша қорғау іздеп жүрген екі ата-ана сотқа қатысып, бағдарламаның әсеріне қатысты дәлелдер ұсынды.

Жаңадан басталған кәсіпкерлер

2017 жылы DHS жаңа ережені жариялады, ол 2017 жылдың 17 шілдесінде күшіне енді, АҚШ-қа айтарлықтай үлкен пайда әкелетінін көрсеткен жаңадан құрылған кәсіпорындардың кәсіпкерлеріне қатысты жеке жағдайларды қарастыра отырып, шартты түрде босату (parole) ережелерін енгізді. 2018 жылдың мамыр айында DHS осы ережелерді жою туралы ұсыныс жариялады.

Алдын ала босату шарты

Алдын ала рұқсат – АҚШ азаматы емес, және жарамды иммигрант визасы жоқ адамға, шетелге сапарлағаннан кейін АҚШ-қа қайта кіруге, сондай-ақ қолданыстағы иммиграциялық мәртебесін жоймай, уақытша АҚШ-тан шығуға берілетін рұқсат. Бұл рұқсат АҚШ Азаматтық және көші-қон қызметі (USCIS) I-512 иммиграциялық нысанын берген кезде беріледі, бұл шетелдікке АҚШ-қа шартты түрде кіруге мүмкіндік береді. Бұл АҚШ визасы немесе қайта кіру рұқсаты емес; ол тек тұрақты тұру құқығы жоқ адамдарға ғана беріледі. Алдын ала рұқсат алу үшін өтініш беруші I-131 ("Саяхат құжатына өтініш") нысанын, оны қолдайтын құжаттармен, фотосуреттермен және төлеммен бірге жергілікті USCIS кеңсесіне немесе өтініш берушінің тұрғылықты жеріне қатысты құзыреті бар қызмет орталығына тапсыруы керек.

Рұқсат беру карточкасы

Алдын ала босату құжаты "АҚШ-қа шетелдіктің кіруіне босатуға рұқсат" деп аталатын, А4 пішіндегі қағаз түрінде келуі мүмкін. Егер өтініш беруші алдын ала босату құжатымен бірге жұмысқа орналасуға рұқсат (EAD) құжатын тапсырса, USCIS "комбо карта" береді – бұл EAD картасының бір түрі, онда "SERVES AS I 512 ADVANCE PAROLE" деген сөздер жазылған.

АҚШ-қа қайта кіру

Алдын ала рұқсат АҚШ-қа қайта кіруге кепілдік бермейді. Алдын ала рұқсат алған шетел азаматтары АҚШ Кеден және шекара қорғау қызметінің кіру портындағы тексеру процедурасына бағынады.

Заңдық тұрақты тұруға жол

Бастапқыда, 1952 жылғы Иммиграция және азаматтық туралы заңда, шартты түрде босатылған адамның мәртебесін өзгертуге қатысты ережелер болған жоқ. Әдетте, АҚШ-та заңды тұрақты тұрушы (жасыл карта иесі) мәртебесін алудың стандартты тәсілі осы болып табылады. 1960 жылы INA-ның 245(a) тармағына түзету енгізіліп, АҚШ-қа тексеріліп кірген немесе шартты түрде жіберілген шетелдіктің мәртебесін өзгертуге рұқсат берілді, бірақ бұл бірқатар талаптар мен шектеулерге бағынды. Аталған талаптардың ішінде, адам иммигрант визасын алуға лайықты болуы керек, сондай-ақ мәртебесін өзгерту үшін иммигрант визасы дереу қолжетімді болуы тиіс.