Махан эсминеці: АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жетекші кемесі

Кіріспе

Махан класының жетекші кемесі USS Mahan (DD 364) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жетекші кемесі. Кеме 19 ғасырдағы әскери-теңіз тарихшысы және стратегиялық теоретик контр-адмирал Альфред Тайер Маханның құрметіне аталған. Оның құрылымы дәстүрлі эсминецтерге қарағанда маңызды жетістіктерге жол ашты. Олардың ішінде үш топтық төрттік торпедалық түтіктер, қару-жарақ қорғаныш орындары, авариялық дизель генераторлары және оңай және тиімді жұмыс істейтін бу машинасы бар еді. Махан 1936 жылы қызметке кірді. Алғашқыда ол АҚШ Атлантикалық флотына бекітілді, содан кейін 1937 жылы Перл-Харборға ауыстырылды. 1941 жылдың 7 желтоқсанында жапондықтар Перл-Харборға шабуыл жасаған кезде, Махан 12-ші жедел топпен теңізде болды. Мидуэй аралына жоспарланған миссия жаудың шабуылдық күштерін іздеу үшін шабуылдан кейінгі іздеу-құтқару операциясына қатысу үшін тоқтатылды. Оны таба алмағандықтан, жедел топ Перл-Харборға қайтып келді. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Махан Маршалл және Гилберт аралдарына жасалған шабуылдарға қатысты. Санта-Крус аралдары шайқасында адмиралдар Честер Нимиц және Уильям Хэлси эсминецтер тобын (Махан оның құрамында болды) Hornet және Enterprise ұшақ тасымалдағыштарын қиын жағдайларда қорғаудағы ерен еңбегі үшін жоғары бағалады. Жаңа Гвинея кампаниясында жапондықтардан солтүстік-шығыс жағалауын басып алу кезінде Махан Саламауа, Лае және Финшхафендегі десанттық операцияларға қатысты. Ол Арау және Борген шығанағында (Глостер мүйісінің жанында), Жаңа Британияда десант шараларына қатысты және Адмиралтейство аралдарындағы Лос-Негрос аралына әскерлерді тасымалдауға көмектесті. Тынық мұхитындағы соғыстың соңында жапондық камикадзелер АҚШ Әскери-теңіз күштерінің операцияларын үздіксіз қиындатты. 1944 жылдың 7 желтоқсанында Филиппин аралдарындағы Лейте шығанағындағы Ормок аймағында жапондық шабуылдаушы ұшақтардың тобы Маханды жойды және оны қарусыз қалдырды. Өртке түскен және жарылған кеме тасталып, АҚШ эсминецтері оны торпедалармен және артиллериялық оқтармен батырды.

Сипаттамалары

Махан стандартты жүктемеде және терең жүктемеде ығысты. Кеменің жалпы ұзындығы 341 фут (104 м), ені 35 фут (11 м) және суға бату тереңдігі 10 фут (3 м) болды. Ол General Electric компаниясының екі тісті бу турбиналарымен қозғалды, олар ең жоғары жылдамдыққа ие болу үшін жалпы қуатты дамытты. Төрт Babcock & Wilcox немесе төрт Foster Wheeler су түтікті қазандықтары турбиналарға қажетті қыздырылған буды өндірді. Махан отын майының максималды 158 офицер мен сарбаздық құраммен бейбіт уақытта жүретін еді. Соғыс уақытындағы құрам шамамен 250 офицер мен сарбазға дейін артты. Махан үш аяқты алдыңғы мачтасы және тік негізгі мачтасы бар болды. Ұшаққа қарсы атыс шегін жақсарту үшін үш аяқты алдыңғы мачта теңіздік құрылғыларсыз салынды. Силуеті бойынша кеме одан бұрынғы үлкен кемелерге ұқсас болды. Ол алғашқы авариялық дизель генераторларымен жабдықталды, бұл бұрынғы эсминецтердегі аккумуляторларды алмастырды. Үстіне орналасқан қарулар үшін алдыңғы және артқы бөліктерде оқ-дәрі сақтау орындары салынды. Бір орталық сызықта және екеуі бүйірлік жағдайда орналасқан үшінші төрттік торпеда түтіктері қосылды. Бұл үшін бір 5 дюймдік 38 калибрлі зеңбірек артқы палубаға көшіруді қажет етті. Махан жаңа булы құрлықтағы күштік қондырғыларды енгізді. Қазандық қысымы 600 PSI (фунтқа шаршы дюйм) дейін өсті, ал жоғары қысымды турбиналар екі сатылы азайту тісті механизмдерімен, бұрынғыларына қарағанда жылдам және тиімді жұмыс істеді. Кемеде Mark 27 торпедалық атыс басқару жүйесімен басқарылатын он екі 21 дюймдік (533 мм) торпедаға арналған үш төрттік торпеда түтігі орнатылған. 1942 жылдың басында Махан классы эсминецтері соғыс кезеңінде қарулануды жаңарту процесін бастады, бірақ кластың көп бөлігі 1944 жылға дейін толық жаңартылмады. Махан 1944 жылдың маусымында Маре аралындағы теңіз кеме құрылыс шеберханасында жаңартылды. Махан класын жаңартудың маңызды өзгерістеріне 5 дюймдік 38 зеңбіректің алынып тасталуы және оның орнына екі 40 мм-лік Bofors және бес 20 мм-лік Oerlikon зеңбірегінің қосылуы кірді.

Mahan displaced at the standard load and at the deep load. The ship's overall length was 341 feet (104 m), the beam was 35 feet (11 m) and her draft was 10 feet (3 m). She was powered by two of General Electric's geared steam turbines, which developed a total of for a maximum speed of Four Babcock & Wilcox or four Foster Wheeler water tube boilers generated the superheated steam needed for the turbines. Mahan carried a maximum of of fuel oil, with a range of at Her peacetime complement was 158 officers and enlisted men. The wartime complement increased to approximately 250 officers and enlisted men. Mahan had a tripod foremast and a pole mainmast. To improve the anti aircraft field of fire, the tripod foremast was constructed without nautical rigging. In silhouette, the ship was similar to the larger that immediately preceded her. She was fitted with the first emergency diesel generators, replacing the storage batteries of earlier destroyers. Gun crew shelters were built fore and aft for the superimposed weapons. A third quadruple set of torpedo tubes was added, with one mount on the centerline and two in the side positions. This required relocating one 5 inch/38 caliber gun to the aft deckhouse. Mahan incorporated a new generation of land based steam propulsion machinery. With boiler pressures increasing to 600 PSI (pounds per square inch), and high pressure turbines that had double reduction gears, which ran faster and more efficiently than that of her predecessors. The ship was fitted with three quadruple torpedo tube mounts for twelve 21 inch (533 mm) torpedoes, guided by the Mark 27 torpedo fire control system. In early 1942, the Mahan class destroyers began a wartime armament refitting process, but most of the class was not fully refitted until 1944. Mahan was refitted in June 1944 at the Mare Island Naval Shipyard. The notable refits to the Mahan class included the removal of one 5 inch/38 gun, typically replaced with two twin Bofors 40 mm guns and five 20 mm Oerlikon guns.

Құрылыс және қызмет көрсету

Маханды Нью-Йорк штатының Стейтен-Айленд қаласында United Dry Docks (Морс құрғақ док және жөндеу компаниясының мұрагері) салған. Оның қазығы 1934 жылдың 12 маусымында қаланды және 1935 жылдың 15 қазанында Кэтлин Х. Махан (адмиралдың шөбересі) демеушілігімен суға түсірілді. Кеме 1936 жылдың 18 қыркүйегінде қолданысқа берілді. Кеме екі ай ішінде Кариб теңізі мен Оңтүстік Америка порттарына аттанды. 1937 жылдың шілдесіне дейін Атлантикада болды, содан кейін Пёрл-Харбордағы жаңа бекетіне жүзуге дейін флотты оқыту үшін Оңтүстік Калифорния жағалауына барды. Жапония мен АҚШ арасындағы шиеленіс 1931 жылы Мукден оқиғасында Жапонияның Маньчжурияға басып кіруімен басталды. Жапонияның 1937 жылы Екінші қытай-жапон соғысын бастауы және 1940 жылы француздық Индокитайға басып кіруі, оған АҚШ пен Еуропа елдері темір мен мұнай импортына эмбарго қоюмен жауап берді, шиеленісті одан әрі күшейтті. Содан кейін Жапония Азиядағы Батыс елдеріне шабуыл жасауға шешім қабылдады, бұл Пёрл-Харбордағы американдық теңіз базасына күтпеген шабуылдан басталды. Жапония 1941 жылдың 7 желтоқсанында Пёрл-Харборды шабуылдағанда, Махан 12-ші жедел топтың құрамында Lexington авианосецімен, үш крейсермен және төрт эсминецпен бірге теңізде болды. Пёрл-Харборға шабуыл туралы хабардан кейін, жедел топтың командирі паромдық миссияны тоқтату және жапондық шабуылдық күшін іздеу туралы бұйрық алды. Оларды таба алмағандықтан, жедел топ 12 желтоқсанда Пёрл-Харборға оралды. Маханды Самоаға конвойге тағайындады, онда ол 17-ші жедел топқа (оның ішінде "Йорктаун" кемесі, екі крейсер және бес эсминец) қосылды. Жедел топ Маршалл және Гилберт аралдарындағы Джалуит атолы, Мили атолы және Макин атолы (Бутаритари) аралдарына шабуылдар жасады. 1942 жылдың ақпан айының соңында Махан Кантон аралына көшті, ол уақытша жағалауда күзеттік міндеттерге тағайындалды. Сәуірдің басында ол Калифорния штатының Сан-Педро қаласына бағытталған конвоймен бірге теңізде болды. Содан кейін кеме жөндеу үшін Маре аралындағы теңіз кеме жасау шеберханасына солтүстікке қарай жүзіп, 1942 жылдың 18 сәуірінде кемеге жағадан түсті. 1942 жылдың тамызында Махан Пёрл-Харбор маңындағы суларда қайтадан жұмыс істеді. Екі авианосец тобы контр-адмирал Томас К. Кинкейдтің басшылығымен 61-ші жедел топты құрды және егер олар Гуадалканалға қарай жылжыса, жапондықтарға соққы беру үшін Санта-Крус аралдарына баруға бұйрық берілді. Номеяда "Махан" кемесіне уақытша жөндеу жұмыстары жүргізіліп, ол жаңадан ілгек орнату үшін Пёрл-Харборға қайтып барды. Операция 1943 жылдың тамызында Жаңа Гвинеядағы Лэй қаласына шабуыл жасау жоспарымен басталды. Екі апта бұрын "Махан", лейтенант-коммандер Джеймс Т. Смит басшылығымен, және үш американдық эсминец Лэйге жақын жердегі суларды және Саламауа мен Финшхафен арасындағы суларды тазартып, Финшхафендегі жапондық нысандарды бомбалады. Қыркүйек айының басында контр-адмирал Дэниел Е. Барби басқаратын Лэй жедел тобы 8000 австралиялық сарбазбен бірге Милн шығанағынан Лэйге қарай жол тартты. 4 қыркүйек күні кешке қарай әскерлердің қонуы аяқталды. 11 қыркүйекте Саламауа одақтастардың бақылауында болды, ал Лэй 16 қыркүйекте алынды. Махан және басқа да АҚШ эсминдері десантты қамтамасыз етті. Лэйде жеңілген жапондықтар Финшхафенге кері шегінді, оны американдықтар мен австралиялықтар келесі шабуыл үшін таңдады. 21 қыркүйекте Барби басқаратын шабуыл күштері Бунадан шығып, АҚШ эсминдерімен бірге, соның ішінде Маханмен бірге, Лэйде тоқталып, австралиялық жаяу әскер бригадасын жинады. Қосымша АҚШ эсминдері күшке қосылып, конвойды кездесу орнына жетелеп отырды. 22 қыркүйекте, таң атпай тұрып, десант күштері Финшхафен жағасына шабуыл жасады; түске қарай барлық әскерлер жағаға жетті. 1943 жылдың 14 желтоқсанында Барби басқаратын десант күштері Жаңа Гвинеядағы Буна қаласында жиналды, Аравеге десант түсіруге дайындық жүргізілді. Олармен бірге бомбалау тобы болды, ол Махан мен тағы төрт американдық эсминецтен тұрды. 14-ші күні теңізге шыққан күш келесі күні таңертең ерте Аравеге жетіп, Махан мен оның бауырлары басты қону нүктесіндегі жапондық жағалау қорғанысын бомбалады. 5"/38 зеңбіректерден және базукадан атылған зымырандар жапондықтарды кері шегінуге мәжбүр етті, ал таңертең жағажай қауіпсіз болды. 1943 жылы Рождествода Махан Барбидің десант күштерімен бірге Жаңа Британиядағы Глостер мысығының жанында Борген шығанағына барды. Борген шығанағына кіру қауіпті, картаға түсірілмеген сулармен; Махан мен Флюссер арнаны өлшеуге және жолды белгілеуге таңдалды. Олар арнадан өтіп, олардың соңынан екі мина тазартушы кеме буйлар қойды. Күш буйларды бақылап, өткелден өтті. 26-шы күні таңертең теңізшілер қарсылықсыз жағаға десант түсірді. Жапондықтар кешке қарай күшпен шабуыл жасады, бірақ американдықтарды ығыстыра алмады. 1944 жылдың ақпан айының соңында Махан Адмиралтейство аралдарындағы Лос-Негрос аралына десант түсіруді қолдау үшін жетінші флотпен бірге әрекет етті. Десантты қолдау көрсеткен кемелерге ауыр оқ тиді, бірақ әскерлер жағаға жетті. Үш аптадан кейін Лос-Негрос аралындағы жапондық күштер жеңілді. 1944 жылдың басында, Тынық мұхитындағы ұзақ соғыс міндеттерін орындағаннан кейін, тәжірибелі эсминец Калифорнияға жөндеуге жіберілді және Маре аралындағы теңіз кеме жасау шеберханасына қайтадан орналасты. Махан шілде айының басында кемеден шығып, Пёрл-Харборға бағытталды, онда 15 тамызға дейін жаттығуларға қатысты. 20 қазан күні ол Эниветок, Джалуит, Гуам, Сайпан және Улити арқылы Жаңа Гвинеяға оралды, Голландия (Джаяпура) мен Лейте арасында конвойларды сүйемелдеді. 1944 жылдың қараша айының соңында Махан Филиппиндегі Лейтеден теңіз астына қарсы патрульдеуге кірісті. Осылайша, Ормокқа десант түсіру туралы қажетті шешім қабылданды. 1944 жылдың 7 желтоқсанында, жапондықтардың Пёрл-Харборға шабуыл жасаған күнінің үш жылдығында, АҚШ-тың 77-ші жаяу әскер дивизиясы Ормок қаласының оңтүстігіне десант түсірді. Сонымен бірге, Махан Лейте мен Понсон аралы арасындағы арнаны патрульдеді. Жаяу әскердің десанттық шабуылына аз қарсылық көрсетілді, бірақ тоғыз жапондық бомбалаушы және төрт сүйемелдеуші истребитель Маханға шабуыл жасады. "Камикадзе" (1997) кітабында Реймонд Ламонт Браун былай жазды: "Көрерлер бұл 1944 жылғы ең ерекше және қиратушы камикадзе шабуылдарының бірі болды, онда жапондық ұшақтар торпедалық шабуыл тактикасын қолданды, бірақ олар соққыға ұшырағаннан кейін камикадзе шабуылдарына көшті, Маханға құлап түсті". Шабуыл кезінде АҚШ армиясының истребительдері үш жапондық ұшақты түсірді және тағы екі ұшақты зақымдады. Махан төрт ұшақты түсірді, бірақ үш тікелей камикадзе соққысын алды.

Mahan was built by United Dry Docks (successor to the Morse Dry Dock and Repair Company) in Staten Island, New York. Her keel was laid down on 12 June 1934 and she was launched on 15 October 1935, sponsored by Kathleen H. Mahan (the admiral's great granddaughter). The ship was commissioned on 18 September 1936. The ship departed for Caribbean and South American ports within two months of her commission, combining her initial training and shakedown cruise with a goodwill tour. She remained in the Atlantic until July 1937, then headed to the Southern California coast for fleet training before steaming to her new station at Pearl Harbor. Rising tension between Japan and the United States stretched back to 1931 with Japan's invasion of Manchuria in the Mukden Incident. Japan's continued aggression, instigating the Second Sino Japanese War in 1937 and invading French Indochina in 1940—to which the United States and European powers responded with embargoes on iron and oil imports—further heightened the tension. The Japanese thereafter decided to attack the Western powers in Asia, beginning with a surprise attack on the American naval base at Pearl Harbor. When the Japanese struck Pearl Harbor on 7 December 1941, Mahan was at sea with the aircraft carrier Lexington, three cruisers and four destroyers as part of Task Force 12. After news of the attack on Pearl Harbor, the task force commander received orders to terminate the ferry mission and to search for the Japanese strike force. Unable to locate them, the task force returned to Pearl Harbor on 12 December. A convoy assignment took Mahan to Samoa, where she joined Task Force 17 (including the carrier Yorktown, two cruisers and five destroyers). The task force carried out raids on Jaluit Atoll, Mili Atoll and Makin Atoll (Butaritari) in the Marshall Islands and Gilbert Islands. Mahan moved on to Canton Island in late February 1942, temporarily assigned to offshore patrol duty. By early April, she was at sea with a convoy bound for San Pedro, California. The ship then steamed north to the Mare Island Naval Shipyard for overhaul, docking on 18 April 1942. Mahan was back operating in the waters off Pearl Harbor in August 1942. The two carrier groups formed Task Force 61 under the command of Rear Admiral Thomas C. Kinkaid, and was ordered to the Santa Cruz Islands to strike the Japanese if they moved on Guadalcanal. Temporary repairs were made to Mahan at Noumea, and she headed back to Pearl Harbor for a new bow. The operation began in August 1943, with plans to strike Lae, New Guinea. Two weeks earlier, Mahan, under Lieutenant Commander James T. Smith, and three other US destroyers had cleared the Lae approaches and the waters between Salamaua and Finschhafen, bombarding Japanese installations at Finschhafen. In early September the Lae Task Force, under Rear Admiral Daniel E. Barbey, left Milne Bay for Lae with 8,000 Australian troops. By the evening of 4 September, the troop landing was completed. On 11 September Salamaua was under Allied control, and Lae was taken by 16 September. Mahan and other US destroyers had provided cover for the amphibious landings. Defeated at Lae, the Japanese pulled back to Finschhafen, which the Americans and Australians chose as the site of their next offensive. On 21 September an assault force under Barbey left Buna, escorted by US destroyers including Mahan, and stopped at Lae to pick up an Australian infantry brigade. Additional US destroyers were attached to the force, preceding the convoy to the rendezvous point. On 22 September, before daylight, the amphibious force stormed the beach at Finschhafen; by noon, all troops were ashore. On 14 December 1943, the amphibious force led by Barbey mustered at Buna, New Guinea, in preparation for the landing at Arawe, New Britain. With it was a bombardment group, composed of Mahan and four other US destroyers. Setting sail on the 14th, the force dropped anchor off Arawe early the next morning, and Mahan and her sister ships bombarded the Japanese shore defenses at the main landing point. The shelling from the 5"/38 guns and the bazooka fired rockets sent the Japanese into retreat, and by mid morning the beachhead was secured. Christmas 1943 found Mahan steaming with Barbey's amphibious force to Borgen Bay, near Cape Gloucester, New Britain. The entrance to Borgen Bay was risky, with uncharted waters; Mahan and Flusser were picked to sound out the channel and mark the way. They moved through the channel, with two minesweepers laying buoys in their wake. The force shadowed the buoys, and made its way through the passage. On the morning of the 26th, the Marines landed on the beach unopposed. The Japanese struck forcefully later that afternoon, but the Americans would not be dislodged. In late February 1944, Mahan was in action with the Seventh Fleet supporting the troop landing at Los Negros Island in the Admiralty Islands. Although the supporting ships came under heavy fire, the troops made it ashore. Three weeks later, the Japanese force at Los Negros was defeated. In early 1944, after extended wartime duty in the Pacific, the veteran destroyer was ordered to California for overhaul and moored again at the Mare Island Naval Shipyard. Mahan left the yard in early July for Pearl Harbor, participating in exercises there until 15 August. She returned to New Guinea on 20 October via Eniwetok, Jaluit, Guam, Saipan and Ulithi, escorting convoys between Hollandia (Jayapura) and Leyte. By the end of November 1944, Mahan was performing anti submarine patrol off Leyte in the Philippines. Thus, the unavoidable decision was made for an amphibious attack on Ormoc. On the morning of 7 December 1944, three years to the day after the Japanese attack on Pearl Harbor, troops of the US 77th Infantry Division landed south of Ormoc City. At the same time, Mahan was patrolling the channel between Leyte and Ponson Island. The amphibious strike by the infantry met with little opposition, but nine Japanese bombers and four escort fighters converged on Mahan. In Kamikaze (1997), Raymond Lamont Brown wrote: "Observers were to record of this, one of the most unusual and devastating of kamikaze assaults of 1944, that the Japanese aircraft used torpedo launching tactics, but when they had been hit they switched to kamikaze attacks, diving on Mahan". During the assault, US Army fighters downed three Japanese aircraft and damaged two more. Mahan shot down four but took three direct kamikaze hits,

Жарылып, өртеніп, суға батып бара жатқан Маханды командир Э. Г. Кэмпбелл соңғы үміт ретінде құтқару үшін пикеттік желіге бұрды, содан кейін кемені тастап кетуге бұйрық берді. Ламсон және Уоке эсминецтері аман қалғандарды құтқарып алды; бір офицер мен бес сарбаз жоғалып кетті, ал он үш адам ауыр жарақат алды (күйіктер қоса). АҚШ эсминеці Маханды торпедалар мен оқтармен батырды, өйткені оны құтқару мүмкін емес еді. Маханның капитаны кемедегі жағдай кезінде экипаждың өнерін жоғары бағалады. Олардың жауабы тәртіпті және батыл болды деді. Махан Екінші дүниежүзілік соғысы кезіндегі қызметі үшін бес шайқас жұлдызын алды.