Джеймс Ванн (1762-1809) – танымал Cherokee басшысы, америкалық тарихшы. Ол Cherokee халқының мәдени жаңаруын қолдады, білім беруге және шаруашылыққа үлкен үлес қосты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чероки көшбасшысы (1809 ж. қайтыс болды) американдық тарихшы
Cherokee leader (d. 1809)
the American historian
Джеймс Ванн (шамамен 1762-64 – 19 ақпан 1809 ж.) – ықпалды Чероки көшбасшысы, майор Ридж және Чарльз Р. Хикспен бірге триумвират құраған, ол Шығыс Теннесси мен Солтүстік Джорджияның жоғарғы қалаларын ᎤᏪᏘ ᏣᎳᎩ ᎠᏰᎵ (Uwet Tsalag Ayetl немесе Ескі Чероки ұлты) құрамында басқарды. Ол Уали Ванның және үнді саудагері Джозеф Джон Ванның ұлы. Ол анасының руынан туған, (Анигодагеви немесе Жабайы картоп руы, сондай-ақ Соқыр саванна руы деп те аталады). Ванн Ескі Чероки ұлтының жас көшбасшыларының бірі болды, ол өз халқының еуропалық американдықтармен және АҚШ үкіметімен қарым-қатынас жасау үшін өзге мәдениеттерді қабылдауы керек деп ойлады. Ол моравиялықтарды Чероки жерінде миссионерлік мектеп ашуға шақырды және бай плантация иесі және құлдардың иесі болды.
James Vann (c. 1762–64 – February 19, 1809) was an influential Cherokee leader, one of the triumvirate with Major Ridge and Charles R. Hicks, who led the Upper Towns of East Tennessee and North Georgia as part of the ᎤᏪᏘ ᏣᎳᎩ ᎠᏰᎵ (Uwet Tsalag Ayetl or Old Cherokee Nation). He was the son of ᏩᎵ (Wali) Vann and Indian trader Joseph John Vann. He was born into his mother's Clan, ᎠᏂᎪᏓᎨᏫ (Anigodagewi or Wild Potato Clan, also called Blind Savannah Clan). Vann was among the younger leaders of the Old Cherokee Nation who thought its people needed to acculturate to deal with the European Americans and the United States government. He encouraged the Moravians to establish a mission school on Cherokee land, and became a wealthy plantation owner and slave owner.
Ерте өмір және білім
Джеймс Ванн үш баланың ең үлкені болып, көбінесе Оңтүстік Каролинада, Саванна өзеніндегі қайын атасының сауда бекетіне жақын жерде дүниеге келді. 1764 жылға дейін оның отбасы Грузия штатындағы Литтл-Ривердің сағасына көшіп келді. Вахли – Анигатегави немесе Жабайы картоп руынан шыққан чероки әйелінің қызы, кейін «Миссис Роу» деп аталды. Балалар анасының чероки мәдениеті мен руында өсті. Черокилердің мүлік және мұрагерлік басшылық аналық желі бойынша берілетіндіктен, балалар дәстүр бойынша өздерінің мәртебесін аналарының руынан алды. Чероки ұлтында балаларды, әсіресе Джеймсті, әкесіне қарағанда анасының ағалары тәрбиелеуде көбірек рөл атқарды. Ванн балалары екі тілді болғанға ұқсайды, олар әкесінен еуропалық американдық мәдениеттің кейбір элементтерін үйренді. Кейін Вахли Клемент Ваннға (Жозефтің ағасы) үйленді, ол балаларға әке болды. (Көздер Ванннің биологиялық әкесі туралы келіспейді: Небраска университетінің Гари Э. Моултон Клемент Ванн деп санайды. Уильям Х. Ванн кіші, жеке басылған шежіре кітабында, «Ванн әулеттері: чероки тамырлары, Джон Джозеф Ванн мен Джеймс Клемент Ванн I-ден, Солтүстік Каролина, Оңтүстік Каролина, Теннесси, Грузия, шамамен 1750-1989», Джозеф Ванн деп көрсеткен. Вирджиния Ван Перри басқа Джеймс Ваннды таңдайды, ал қазіргі заманғы генеалогия сарапшысы Белинда Пирс Джозеф Джон Ванн әке болған деп есептейді. «Джорджия штатының Чатсворт қаласындағы Ванн үйінің мамандарының пікірінше, Ванннің әкесі белгісіз».)
James Vann was born the oldest of three children, most likely in South Carolina near his father in law's trading post on the Savannah River. By 1764 his family moved to the mouth of Little River, in Georgia. Wah li was the daughter of a Cherokee woman of the Anigategawi or Wild Potato People clan, later referred to as "Mrs. Roe." The children grew up within the Cherokee culture and clan of their mother. As the Cherokee had a matrilineal system of property and hereditary leadership, the children traditionally gained their status in the tribe from their mother's people. Their maternal uncles were more important to the rearing of the children, especially the boy James, within the Cherokee nation than was their father. The Vann children were likely bilingual, learning some European American culture from their father. Wah li later married Clement Vann (brother of Joseph), who acted as a stepfather to the children. (Sources disagree about the identity of Vann's biological father: Gary E. Moulton of the University of Nebraska, suggests Clement Vann. William H. Vann Jr. in his self published genealogy book, Vann Generations with Cherokee Origins from John Joseph Vann & James Clement Vann I of NC, SC, TN, GA ca 1750 1989, identified Joseph Vann. Virginia Vann Perry chooses another James Vann, and Belinda Pierce, a contemporary genealogy expert, thinks Joseph John Vann was the father. "According to the experts at the Vann House in Chatsworth, Georgia, Vann's father is unknown.")
Чероки-америкалық соғыстар
Джеймс Ван туралы әңгіме оның заманындағы зорлық-зомбылықты көрсетеді. Жас кезінде ол Джон Уоттстың 1793 жылы Холстон өзеніндегі отарлаушыларға қарсы шабуылына көмектесті. Олар бастапқыда Оңтүстік-Батыс территориясының (Теннессидің сол кездегі атауы) астанасы болған Уайт Фортына шабуыл жасауды жоспарлаған. Соғыс тобы мақсатына бара жатқанда, Ванн тек ер адамдарды өлтіру керек деп мәлімдеді, ал Doublehead барлық отарлаушыларды өлтіруге шақырған болатын. Көп ұзамай 1000-нан астам чероки және мускогиліктер Каветт станциясы деп аталатын шағын елді мекенге келді. Боп Бендж, жетекші жауынгер, отарлаушылардың берілуін келісті, ешқандай тұтқынға зиян келтірілмейтінін айтты. Бірақ Doublehead-тің тобы мен оның мускоги крик одақтастары Бендж мен басқалардың өтініштеріне қарамастан тұтқындарды өлтіре бастады. Ванн бір кішкентай баланы ұстап, оны өз аттына мінгізіп алды, бірақ Doublehead баланың басын балтамен қиратты. Тағы бір жауынгер тағы бір жас баланы құтқарып, Ваннға тапсырды, ол баланы өзінен кейін атына мінгізді. Кейін ол оны үш мускогиге сақтауға берді; бірнеше күннен кейін мускоги басшысының бірі баланы өлтіріп, бас басын алды. Ванн өмірінің соңына дейін Doublehead-ті "Бала өлтіруші" деп атады. Осы оқиға екі адам арасындағы ұзақ араздыққа себеп болды. Бұл 19 ғасырдың басында Чероки ұлтының Жоғарғы және Төменгі қалалары арасындағы қақтығысты саясатқа ықпал етті.
A story was repeated about James Vann that indicates the violence of his times. As a young man, he helped lead the John Watts' 1793 offensive against the Holston River colonial settlements. They originally planned an attack against White's Fort, then capital of the Southwest Territory (as Tennessee was known). As the war party was traveling to the destination, Vann argued they should kill only men, against Doublehead's call to kill all the settlers. Not long after this, the war party of more than 1,000 Cherokee and Muscogee came upon a small settlement called Cavett's Station. Bob Benge, a leading warrior, negotiated the settlers' surrender, saying no captives would be harmed. But, Doublehead's group and his Muscogee Creek allies attacked and began killing the captives, over the pleas of Benge and the others. Vann managed to grab one small boy and pull him onto his saddle, only to have Doublehead smash the boy's skull with an axe. Another warrior saved another young boy, handing him to Vann, who put the boy behind him on his horse. Later he gave him to three of the Muscogee for safe keeping; a few days later, a Muscogee chief killed and scalped the boy. Vann called Doublehead "Babykiller" for the remainder of his life. The events were the start of a lengthy feud between the two men. This contributed to the confrontational politics between their respective Upper and Lower Towns of the early 19th century Cherokee Nation.
Мансап
Ванн Чероки ұлтының ең бай адамы болды, және сол кезде бүкіл Шығыс АҚШ-тағы ең бай адам болуы мүмкін. АҚШ үкіметі Федералды жолды салып жатқанда, оған қол жеткізу және жер алу үшін жасаған тиімді келіссөздерінің нәтижесінде Ванн 1804 жылы қазіргі Джорджия штатының Чатсворт қаласының жанында, жолға қолайлы орналасқан, кірпіштен салынған екі қабатты Даймонд Хилл сарайын салды. Оның дүкені мен басқа да құрылыстары да болды. Ол Моравия бауырластарының миссионерлік мектебі үшін жер сыйлады, оны Чероки Ұлттық Кеңесіне рұқсат беруге ынталандырды. Оның әкесі бұл жерде бұрын сауда орталығын басқарған. Ван жақын орналасқан Конасауга өзенінен паром ашып, жергілікті тұрғындар мен саяхатшыларды қамтамасыз ету үшін жақын жерде мейрамхана мен дүкен салды. Ол сондай-ақ қазіргі Атланта қаласының жанында, Мускоги (Крик) тайпасының төменгі қалаларына баратын жолда Чаттахучи өзенінен өтетін Ванн паромын иеленді. Кейіннен ол қазіргі Хантсвилл (Алабама штаты) маңында сауда орталығын ашты. Оның 100-ден астам құлы және жүздеген акр жері болды. Ол сонымен қатар қазіргі Теннесси штатының Гамильтон округіндегі Оолтева (Волфтевер) өзенінің сағасында жерге ие болды. Оның Теннессидегі Ванн паромының тоқтаған жері Ванн қалашығының негізі болды. Кейіннен ол округ орталығына айналып, Харрисон деп аталды. Ваннның байлығы туралы әңгіме тарады. АҚШ-тың Чероки тайпасымен байланыс агенті, Ретурн Дж. Мейгс Ср., Чероки агенттігінде (қазіргі Калхун, Теннесси штаты) тұрып, үкіметтің ұлтқа тиесілі жылдық төлемді (шарт бойынша берілген жерлер үшін) Нью-Орлеанға қате жібергенін анықтады. Мейгс көмек сұрау үшін Ваннға жүгінді. Ванн өз қаражатынан жылдық төлемді толығымен төледі және Мейгс бастапқы төлемді алғаннан кейін өтеуін күте алды.
Vann became the richest man in the Cherokee Nation, and possibly in the entire eastern U. S. at the time. As a result of his favorable negotiations for access and land when the US government built the Federal Road, Vann built his Diamond Hill mansion, a two story house constructed of brick in 1804, with access to the road, near present day Chatsworth, Georgia. He also had a store and other facilities there. He donated land for the mission school of the Moravian Brethren, which he had encouraged the Cherokee National Council to permit. His father had earlier run a trading post on that site. Vann created a ferry across the nearby Conasauga River, and built a tavern and store nearby to supply locals and travelers. He also owned Vann's ferry, which crossed the Chattahoochee River near present day Atlanta on the road to the Lower Towns of the Muscogee (Creek). Later he opened up a trading post near present day Huntsville, Alabama. He held more than 100 slaves and hundreds of acres of plantation. He also owned land at the mouth of Ooltewah (Wolftever) Creek in present day Hamilton County, Tennessee. His Vann's Ferry landing in Tennessee was the basis for Vann's Town. Later it became the county seat and was called Harrison. A story was recounted about Vann's wealth. Return J. Meigs Sr., the US Indian agent to the Cherokee living at Cherokee Agency (now Calhoun, Tennessee), found the government had misrouted its annuity payment to the nation (for lands surrendered in treaty) to New Orleans. Meigs turned to Vann for help. Vann paid the annuity in full from his own funds and could wait for Meigs to pay him back after he had received the original annuity.
Саясат
Ұлттық чероки саясатында Ванн Оверхилл қалаларының "жас басшыларын" жетектеді, олар негізінен Төменгі қалалардан шыққан, "ескі басшылар" деп аталатын олигархияға қарсы шықты. Бұл "ескі басшылар" Двойбхедтің басшылығымен жүрді. Төменгі қала басшылары дәстүрлі әдет-ғұрыптарды ұстанды. Ванн мен Чарльз Р. Хикс тартынған Ұлттық Кеңесті Солтүстік Каролина штатының Уинстон-Салем қаласынан келген Біріккен бауырлар (Моравиялықтар) басқаратын мектеп ашуға рұқсат беруге көндірді. Ванн Джорджия штатының Спринг-Плейс қаласындағы үйінің жанында Моравиялық мектепке жер және ғимарат берді. Патрульде жүргенде, Ванн 1809 жылдың 19 ақпанында Буффингтон тавернасында атып өлтірілді. Оның кісі өлтірушісі оған қиянат жасаған адамның туысы немесе Александр Сондерс болуы мүмкін деген пікірлер айтылды.
In national Cherokee politics, Vann led the so called "young chiefs" of the Overhill Towns, who rebelled against the oligarchy of those, primarily from the Lower Towns, referred to as the "old chiefs," who were led by Doublehead. The Lower Town chiefs followed more traditional practices. Vann and Charles R. Hicks persuaded a reluctant National Council to permit the establishment of a school operated by the United Brethren (Moravians) of Winston Salem, North Carolina. Vann furnished the land and building for the Moravian school next to his home at Spring Place, Georgia. While riding patrol, Vann was shot to death at Buffington's Tavern on February 19, 1809. Speculation was that his killer might have been someone related to someone he had wronged, or Alexander Saunders.
Басқа БАҚ-та бейнелеу
Ди Александр Браун Ваннның өмірінен алынған, көркемделіп жазылған романын жазды, ол "Крик Мэридің қаны" (1981) деп аталды.
Dee Alexander Brown wrote a novel based on a fictionalized version of Vann's life, called Creek Mary's Blood (1981).