Университеттер мен колледждердегі академиялық кеңес органдары

Кіріспе

Академиялық сенат, кейде факультет сенаты, академиялық кеңес немесе жай ғана сенат деп аталады, кейбір университеттер мен колледждердегі басқару органы болып табылады. Ол әдетте академиялық мәселелерге жауапты болады және мүшелері негізінен мекеменің академиялық қызметкерлерінен құралады. Университет басқаруының үлгілері унитарлық (бірпалаталық деп те аталады) немесе дуалдық (екіпалаталық деп те аталады) болуы мүмкін. Бірпалаталық модельдерде академиялық сенат сияқты орган немесе көбінесе кеңес/комитет сияқты орган басшылықты жүзеге асыруы мүмкін. Мұндай жағдайда, сенат сияқты орган кеңесші рөлде сақталуы мүмкін, ал басқаруға толық жауапты кеңес/комитет онымен консультация жүргізеді. Екіпалаталық модельдерде көбінесе сенат пен кеңес болады. Олар «дәстүрлі» болуы мүмкін, онда екі органның да бөлек, бірақ маңызды өкілеттері бар – академиялық мәселелерге сенат, ал қаржы және стратегияға кеңес жауапты болады. Немесе «асимметриялық» болуы мүмкін, онда шешім қабылдау процесінде бір орган (әдетте кеңес) басымдыққа ие болады.

Халықаралық айырмашылықтар

Еуропалық жоғары білім беру кеңістігінде (ЕЖББ) кейбір елдерде университеттерді басқару тек сенаттардың құзыретінде болады. 2018 жылы Е. Прувот пен Т. Эстерманның ЕЖББ елдеріндегі жүйелерді талдауында Ирландия, Эстония, Латвия және Польша университеттерінің сенат типті басқару органы бар бірыңғай басқару жүйесіне ие екендігі анықталды. Кейбір ЕЖББ елдерінде сенаттар мүлдем жоқ немесе болған жағдайда, олар нақты өкілеттіксіз, тек кеңес беру функциясын атқарады. Прувот пен Эстерманның зерттеуі бойынша, Бельгия (Фландрия), Исландия, Дания, Швеция, Норвегия және Португалия кеңес негізіндегі бірыңғай модельдерді қолданады. Алайда, Дания, Исландия және Португалия шешім қабылдау құқығы жоқ кеңесші сенаттың болуын міндеттейді, ал Швецияның кейбір ескі университеттері де сенатты сақтап қалған. Сонымен қатар, Нидерландыда кеңес пен сенат емес, екі басқару органы бар екіұшты жүйе қолданылады. Австралия сенаттары АҚШ немесе Англиядағыдай заңмен құрылған органдар сияқты жиі кездеспейді – тек 37%-ы екіпалаталы жүйеде өздерінің басқарушы органы ретінде құрылған, ал қалғандары бірпалаталы басқару жүйесінде университет кеңесінің ішкі комитеттері болып табылады. АҚШ-та сенаттардың шамамен жартысы (48%) заңмен құрылған, ал Англияда екі үшін бір бөлігі (67%) осы мәртебеге ие. Австралияда заңмен құрылған сенаттардың үлесінің төмен болуына, кем дегенде, Англияның 1992 жылдан кейінгі университеттеріндегідей бірпалаталы басқаруды институттарына жүктеген мемлекеттік заңнама ықпал еткен. Бұл ұқсастық Австралиядағы және Англияның 1992 жылдан кейінгі университеттеріндегі сенаттардың өкілеттігінің шектеулілігіне дейін жетеді, нәтижесінде Австралия сенаттары Англиядағы немесе АҚШ-тағы әріптестеріне қарағанда аз ішкі комитеттерге ие. Олар жауапкершілік пен шешім қабылдау процесі үшін қажет. Екіпалаталы басқару жүйелерінде басқаруды екі орган – Сенат және Губернаторлар кеңесі жүзеге асырады. Сенат әдетте академиялық миссияны, стратегияны, білім беру саясатын және бағдарламаларды бақылайды. Губернаторлар кеңесі жалпы стратегиялық бағытты анықтауға және қаржылық және операциялық шешімдерді қадағалауға жауапты. Университеттердің басқару құрылымдары мен басқа мемлекеттік сектор модельдері арасында ұқсастықтар бар, алайда университеттердің басқаруы төрт негізгі аспектіде ерекшеленеді: Канададағы мемлекеттік қаржыландырылатын университеттер басқару құрылымын белгілейтін заңмен құрылады және басқарылады; университеттер заңнамалық және аймақтық контекстте жұмыс істейді; академиялық бостандық; Сенатпен және университет қауымдастығымен кеңескеннен кейін Губернаторлар кеңесі тағайындайтын президенттің рөлі.

Within the European Higher Education Area (EHEA), there are some countries where universities are governed exclusively by senates. Analysis of systems in EHEA countries by E. Pruvot and T. Estermann, published in 2018, found that universities in Ireland, Estonia, Latvia and Poland had unitary governance with a senate type governing body. In some EHEA countries, senates either do not exist or, where they do, they are an advisory body with no real power. Pruvot and Estermann found that Belgium (Flanders), Iceland, Denmark, Sweden, Norway and Portugal all have board based unitary models, although Denmark, Iceland and Portugal mandate the existence of an advisory senate without decision making powers, and some older universities in Sweden have also retained a senate. Additionally, the Netherlands has a dual government system with two boards rather than a board and a senate. Australian senates are less likely to be statutory bodies than those in the US or England, with only 37% being established as governing boards in their own right in a bicameral system and the others instead being sub committees of the university council in a unicameral governance system. In the US, just under half (48%) of senates are statutory bodies, while in England two thirds (67%) have this status. The low percentage of senates that are statutory bodies in Australia has been driven, at least in part, by state legislation imposing unicameral governance similar to that found in England's post 1992 universities on their institutions. This similarity extends to the relatively narrow scope of responsibilities of the senates in Australia and in England's post 1992 universities, which is reflected in Australian senates having fewer sub committees than their counterparts in England or the US. and are required for accountability and the decision making process. In bicameral governance systems there are two governing bodies, the Senate and the Board of Governors. The Senate typically has oversight over the academic mission, strategy, educational policy and programming. The Board of Governors contributes to the overall strategic direction and oversees financial and operational decisions. There are some parallels between university governance structures and other public sector models however university governance differs in four fundamental areas: publicly funded universities in Canada are created and governed by an act of legislation which establishes the governance structure; universities operate within a legislative and regional context; academic freedom; role of president who is appointed by the Board of Governors with consultation with Senate and the university community.

Ұлыбритания

Ұлыбританиядағы академиялық басқару әдетте Шотландияның ежелгі университеттерін қоспағанда, олардың конституциялық құжаттарында жеке университеттер деңгейінде анықталады (төменде қараңыз). Университетке байланысты, тиісті конституциялық құжаттар патшалық жарғы мен ережелер (көбінесе 1992 жылға дейінгі университеттер), ежелгі құқықпен немесе парламент актісі бойынша жасалған ережелер (Оксфорд, Кембридж, Дарем, Лондон, Ньюкасл және Роял Холлоуэй) немесе басқару құралы немесе алғашқы қағидалар (1992 жылдан кейінгі университеттер мен LSE) болуы мүмкін. Бұл өзгерістерді күшіне енуден бұрын, әдетте Таза Кеңес бекітуі керек (қараңыз). Жалпы, конституциялық құжаттарда сенаттың болуы анықталады (сенаты бар университеттерде), бірақ сенаттың өкілеттіктері конституциялық құжаттарда анықталады ма, әлде басқарушы орган қабылдаған қағидаларға қалдырылады ма, ол әрбір мекемеде әртүрлі. Англиядағы барлық жоғары білім беру ұйымдарына Студенттерге арналған кеңсеге тіркелу шарты ретінде қолданылатын "қоғамдық мүддедегі басқару қағидалары" академиялық басқаруды қамтиды, бұл мекемеде академиялық басқаруды қамтамасыз ету үшін сенат, академиялық кеңес немесе оған теңестірілген органның болуын күтеді. Бұл басқарушы органға (кеңеске, сенімгерлер кеңесіне және т.б.) жауапкершілік жүктейді: "Басқарушы орган академиялық басқарудың жеткілікті және тиімді екендігіне көз жеткізеді және оны сенат/академиялық кеңеспен (немесе оған теңестірілген органмен) нақты хаттамалар арқылы растайды". Оксфорд пен Кембридж және ескі шотланд университеттерін қоспағанда, 1992 жылға дейінгі университеттердің көпшілігі екі палаталы "азаматтық" модельді ұстанады, онда жауапкершілік университет кеңесі мен академиялық сенаттың арасында бөлінеді. Алайда, дәстүрлі академиялық сенат, конституциялық құжаттарда анықталған сенаттың өкілеттіктері бойынша дәрежелер беруге жауапты академиялық орган, мысалы, Дарем және Шеффилд, және басқа академиялық органдар, мысалы, UCL академиялық кеңесі, ол "Кеңеске UCL білім беру саясатына әсер ететін барлық академиялық мәселелер мен сұрақтар бойынша кеңес береді" және дәрежелер беруді ұсынады, немесе Вулвергемптонда, академиялық кеңес академиялық стандарттар мен "біліктіліктер беру рәсімдері" үшін жауапты, бірақ дәреже беру өкілеттіктерін жүзеге асыру үшін ресми жауапкершілік губернаторлар кеңесінде. Алайда, кейбір органдар сенат деп аталады, мысалы, Бристоль және Шығыс Англия университетінде, тек өздерінің университетінің конституциялық құжаттары бойынша өздерінің өкілеттігі болудың орнына, өздерінің университетінің кеңесінен өкілеттік алады. XIX ғасырдың басында сенатус академикус пен қала кеңесі арасындағы қай органның дәрежелік ережелерді жасауға өкілеттігі бар екендігі туралы даулар 1826–30 жылдары патша комиссиясына және ақырында 1858 жылғы Университеттер (Шотландия) заңына әкелді, ол университет басқаруын қала кеңесінен алып тастады. Глазгодағы ректордан, факультет деканынан және профессорлардан тұратын сенат та 17 ғасырдың басында пайда болды және университетке дәрежелер мен басқа да ішкі істерді беру үшін жауапты болды. Ол "факультетпен" қатар жұмыс істеді, директордан және он үш ең ескі кафедра иелерінен тұратын комитет, университеттің кірісі мен мүлкін басқаруға ие болды. 1858 жылғы заң бойынша екеуі де senatus academicus құрамына қосылды. 1820-шы жылдар мен 1830-шы жылдардың басында Сент-Дэвид колледжі, Лампетер, Лондон университеті колледжі, Лондон корольдік колледжі және Дарем университеті құрылғанда, академиктер бастапқыда олардың басқаруына қатыспады. Алайда, жағдай ұзаққа созылмады, 1830 жылдары Англияда алғашқы академиялық сенаттар құрылды. 1829 жылы UCL-де анатомия профессорына қарсы нашар оқыту туралы шағымдар (оның ашылғаннан кейін бір жыл өткен соң) оны жұмыстан босатуға әкелді, бұл кеңесте (акционерлер тағайындаған) бөлінуге және колледж профессорларының директорға деген сенімін жоғалтуға әкелді. 1831 жылы директор отставкаға кетті, оның қызметі жойылды, ал 1832 жылы профессорларға көбірек дербестік беру үшін сенат құрылды, бірақ ол бос орындық астында болды. Ол қазір UCL академиялық кеңесі болып табылады және сенаттың өкілдік органы болып табылатын қалыпты заманауи практикадан ерекшеленеді (төменде қараңыз), барлық профессорлар мен басқа академиялық және академиялық емес қызметкерлердің сайланған өкілдерін қамтиды. 2020 жылы академиялық кеңесті кішірек сенатымен ауыстыру ұсыныстары қабылданбады. Дархэмде, 1832 жылы оны құрған акт бойынша университеттің басшылары болған Дарем соборының шешендері 1835 жылы "негізгі ереже" қабылдады, мекеменің қалыпты жұмысын академиялық сенатқа және университеттің мүшелерінің конвокациясына берді. Сенат, бастапқыда ректордан, үш профессордан, екі проктордан және собордың шешендері тағайындаған конвокация мүшесінен тұрды, университеттің қалыпты істерін жүргізді және конвокация бекіте алатын немесе қабылдамайтын ережелерді ұсынды. Алайда, 1909 жылға дейін университет басшылары болған собор сенат пен конвокацияны жоққа шығаруға немесе тәуелсіз әрекет етуге құқықтарын сақтап қалды, олар 19 ғасырдың ішінде төрт рет осылай істеді. 1836 жылғы жарғысымен құрылған Лондон университетінің бұрынғы сенаты, университеттің жалпы басқару органы болды, үкімет тағайындады және академиялық қызметкерлердің өкілдігі болмады – сол кезде университетте академиялық қызметкерлер жоқ, тек емтихан тақтасы болды. 20 ғасырдың бірінші жартысында құрылған университеттерде сенаттарға көбінесе шектеулі өкілеттік берілді, ал кеңестің өкілеттіктерін тексеру шаралары аз болды. Бұған ерекшелік Манчестер болды, ол (1880 жылы Оуэн колледжі ретінде) екі палаталы азаматтық жүйенің бастауы деп танылды. Бұл сенаттың академиялық мәселелер бойынша "жоғары" деп анықталған алғашқы рет болды, ол 1960 жылдары кең таралды. Сенаттардың кеңес алу құқығы 20 ғасыр бойына өсті, 1963 жылы Таза Кеңес шығарған үлгілік жарғы сенаттарға заңнаманы бастауға және кеңес алуға, сондай-ақ қызметкерлерді тағайындауға құқық берді, кеңестерге толық қаржылық мәселелерді бақылауды сақтап қалды. Университет төрағалары комитетінің ең жақсы практика кодексі кеңестердің соңғы жауапкершілікке ие болуын күшейтті, ортақ басқару тұжырымы аз болды. "Жоғары білім нарығының" маңыздылығының артуымен байланысты университеттерде атқарушы биліктің де күшеюі байқалды. Нәтижесінде, көбінесе сирек кездесетін үлкен органдар болып табылатын сенаттар, 1992 жылға дейінгі университеттерде кеңестер мен атқарушы органдарға қарағанда билігін жоғалтты. Алайда, бұл тұрғыда мекемелер арасында үлкен айырмашылықтар бар, кейбір сенаттар әлі де көп билікке ие.

Academic governance in the UK is normally defined at the level of individual universities, in their constitutional documents, except for the ancient universities of Scotland (see below). Depending on the university, the relevant constitutional documents may be a royal charter and statutes (most pre 1992 universities), statutes made either by ancient right or under an act of parliament (Oxford, Cambridge, Durham, London, Newcastle and Royal Holloway), or the instrument of government or articles of association (post 1992 universities and the LSE). Changes to these must normally be confirmed by the Privy Council before going into effect (see ). In general, the constitutional documents define the existence of the senate (in universities that have a senate), but whether the powers of the senate are defined in the constitutional documents or left to ordinances passed by the governing body differs between institutions. The "public interest governance principles" that apply to all higher education providers in England as a condition of registration with the Office for Students include academic governance, with the expectation that the institution will have a senate, academic board or equivalent to provide academic governance to the institution. This imposes the responsibility on the governing body (council, board of trustees, etc.) that: "The governing body receives and tests assurance that academic governance is adequate and effective through explicit protocols with the senate/academic board (or equivalent)". With the exception of Oxford and Cambridge and the ancient Scottish universities, most pre 1992 universities follow a bicameral 'civic' model, with responsibilities split between a university council and an academic senate. A difference may be seen, however, between a traditional academic senate, which is the academic authority responsible for the award of degrees under their powers as the senate defined in the constitutional documents, for example, Durham and Sheffield, and other academic bodies such as the academic board at UCL, which "advises the Council on all academic matters and questions affecting the educational policy of UCL" and which recommends the award of degrees, or at Wolverhampton where the academic board is responsible for academic standards and "procedures for the award of qualifications" but formal responsibility for the exercise of degree awarding powers lies with the board of governors. However, some bodies denominated as senates, such as those at Bristol and the University of East Anglia, only hold delegated authority from their university's council rather than having authority in their own right under the university's constitutional documents. Disputes between the senatus academicus and the town council on the early 19th century over which body had the authority to make degree regulations led to a royal commission in 1826–30 and eventually the 1858 Universities (Scotland) Act, which removed the governance of the university from the town council. The senate at Glasgow, consisting of the rector, dean of faculties and the professors, also emerged in the early 17th century and was responsible for conferring degrees and other matters internal to the university. It operated alongside the 'faculty', a committee consisting of the principal and the holders of the thirteen oldest chairs, which had the management of the revenue and property of the university. Both of these were merged into the senatus academicus under the 1858 act. When St David's College, Lampeter, University College London, King's College London and Durham University were established in the 1820s and early 1830s, academics were not initially involved in their governance. However, the situation did not last, with the first academic senates in England being established in the 1830s. Complaints of poor teaching against the professor of anatomy at UCL in 1829 (only a year after its opening) led to him being sacked, causing splits in the council (appointed by the shareholders) and a loss of confidence in the warden on the part of the college's professors. The warden resigned in 1831 and his office was abolished, and in 1832 the senate was established to give the professors more autonomy, although under a lay chair. It is now the academic board of UCL, and is an exception to the normal modern practice of the senate being a representative body (see below), including all professors as well as elected representatives of other academic and non academic staff. Proposals to replace the academic board with a smaller senate were rejected in 2020. At Durham, the chapter of Durham Cathedral (the governors of the university under the 1832 act that established it) passed a "fundamental statute" in 1835, passing the normal running of the institution over to an academic senate and a convocation of the members of the university. The senate, consisting initially of the warden, the three professors, the two proctors, and a member of convocation nominated by the dean and chapter, ran the ordinary business of the university and proposed regulations that convocation could confirm our reject. However, the chapter, as governors of the university until 1909, retained the power to overrule the senate and convocation or to take independent action, which they did on four occasions in the 19th century. The former senate of the University of London, established by its charter in 1836, was the general governing body of the university, appointed by the government and without any academic staff representation – the university at that time being an examining board that did not have any academic staff. In the universities established in first half of the 20th century, senates were generally only given limited powers while there was little check on the powers of the council. An exception to this was Manchester, which (as Owen's College, in 1880) has been identified as the origin of the bicameral civic system. This was the first time the senate was defined as 'supreme' when it came to academic matters, which would become common in the 1960s. The right of senates to be consulted generally grew over the course of the 20th century, with the model charter issued by the Privy Council in 1963 giving rights to senates to initiate and be consulted on legislation and on staff appointments, while still retaining a list of powers reserved to councils, including full control of financial matters. The Committee of University Chairs' code of best practice also reinforced that councils should have ultimate responsibility, with little concept of shared governance. There has also been a rise in the power of the executive at universities, linked to the increase in the importance of the 'higher education market'. As a result, senates, which tend to be large bodies that meet infrequently, have lost power relative to councils and executives in the pre 1992 universities. However, there are large differences between institutions in this regard, with some senates still retaining a large amount of power.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында академиялық сенат, сондай-ақ факультет сенаты деп аталады, ол университеттің профессорлық-оқытушылар құрамынан тұратын университеттің басқару органы болып табылады. 1980 жылдары АҚШ-тағы университеттер мен колледждердің 60-80 пайызында сенаттың қандай да бір нысаны болған деп есептелді және ол, әдетте, факультеттердің университет басқаруына қатысуының стандартты формасы болып саналады. Академиялық сенат университетке қатысты академиялық саясатты әдетте қабылдайды. Академиялық сенат қабылдаған саясат университет жүйесінің саясатымен, мүшелік мекемесі болып табылатын университеттің, кез келген аккредиттеу органдарымен, мемлекеттік заңдар мен ережелермен, федералды заңдар мен ережелермен және сот жүйелерінің мемлекеттік және федералды деңгейлеріндегі сот шешімдерінен туындаған өзгерістермен шектеледі және олармен үйлесімді болуы керек. Университеттер мен колледждердің көпшілігінде академиялық сенаттың қандай да бір түрі болғанымен, жалпы пікір бойынша бұл ұйымның негізінен рәсімдік рөлі басым. Алайда, кейбір зерттеушілер университет әкімшілігінің орталықтандырылуы мен академиялық сенаттың болуы арасында кері байланыс бар екенін анықтады, бұл академиялық сенаттың академиялық мәселелерде университеттің орталықтандырылмауына ықпал ететін ұйымдық күш ретінде әрекет ететінін көрсетеді. Академиялық сенат белгілі күн тәртібімен мерзімді түрде жиналады. Отырыстарда әдетте Роберттің тәртіп ережелері қолданылады. Сенатта тұрақты және арнайы немесе жұмыс комитеттерінен тұратын комитеттер болады, оларға саясатты қалыптастыру бойынша белгілі бір жауапкершілік жүктеледі. Академиялық сенаттың құрамына университет президенті мен проректоры кіре алады. Басқа лауазымдарды академиялық сенат мүшелері сенаттың мүшелері сайлап тағайындайды. Колледжлердің декандары мен кафедра меңгерушілері академиялық сенаттың құрамына ex officio мүшелер ретінде кіруі мүмкін. Академиялық сенат талқылап, қабылдаған ұсыныстар, ұсынымдар немесе шешімдер соңғы емес және әдетте соңғы бекіту үшін университет президентіне жіберіледі. Заңнамаға немесе жарғыларға және ұсынылған ұсынымдардың түріне байланысты, сенімділер кеңесі, регенттер кеңесі немесе олармен теңестірілген органдар сенат ұсыныстарын бекітуге міндетті болуы мүмкін.

In the United States of America the academic senate, also known as the faculty senate, is a governing body for a university made up of members of the faculty of the university. It was estimated in the 1980s that 60 to 80 per cent of university and college campuses in the US had some form of senate, and it is generally considered to be the standard form by which faculty participate in university governance. The academic senate normally creates university academic policy that applies to the university. The policy created by the academic senate is restricted to and must be congruent with policy by the university system of which the university is a member institution, any accreditation bodies, state laws and regulations, federal laws and regulations, and changes derived from judicial decisions at the state and federal levels of the court systems. While a majority of universities and colleges have some form of an academic senate, the general perception is that the organization has more of a ceremonial role. However some researchers have found a negative correlation between centralization of university administration and the presence of an academic senate indicating that an academic senate acts as an organizational force for the decentralization of a university in the area of academics. The academic senate meets periodically with a published agenda. Meetings normally use Robert's Rules of Order. The senate will have a set of committees, both standing committees and ad hoc or working committees, which are assigned particular areas of responsibility for policy formation. The officers of the academic senate may include the president of the university and the provost of the university. Other officers are academic senate members who are elected to officer posts by the members of the senate. Deans of colleges as well as department chairs may be ex officio members of the academic senate. Motions, recommendations, or actions that are generated by the academic senate through discussion and which are passed by the body are never final and will normally be referred to the president of the university for final approval. Depending on the authorizing legislation or statutes and types of recommendations being made, boards of trustees, boards of regents or the equivalent may have to authorize senate recommendations.