Кіріспе

Британдық саудагер

Ричард Кокс (1565–1624) 1613 жылдан 1623 жылға дейін Жапонияның Хирадо қаласындағы Британдық Шығыс Үндістан компаниясының сауда бекетіне жетекшілік етті, оның құрылуынан бастап банкроттық салдарынан жабылғанға дейін.

Францияда өмір сүру

Ол 1565 жылдың 20 қаңтарында Стаффордширдегі Сейгфордтағы Әулие Чад шіркеуінде крещениеден өтті. Ол Роберт Кокс пен оның әйелі Хеленнің жеті баласының бесіншісі еді, Роберт Кокс – Stallbrookтен шыққан еркін шаруа. Ол Лондонға шәкірт болып барып, Киімшілер компаниясының мүшесі болды. Содан кейін Оңтүстік Францияның Байон қаласына көшіп кетті. 1605 жылы сэр Томас Уилсон оны тыңшы ретінде жұмысқа алды, ол Испанияға жол тартқан ағылшын католиктерінің қозғалысын қадағалады. Португалиялық алаяққа көп ақшасын жоғалтқаннан кейін, ол ағылшын кредиторларына төлей алмай, ұятпен елге оралды. Оның елдегі беделі құлдырады және ол Жапонияда жаңа өмір бастау үшін Англияны тастап кетті.

Жапониядағы өмір

Кокс 1611 жылы Англиядан шыққан және 1613 жылғы 12 маусымда Хирадоға келген Джон Сарис басқарған алғашқы ағылшын экспедициясының құрамында Жапонияға саяхат жасады. Кокс 1613 жылғы 26 қарашада Сарис Англияға аттанғанға дейін Хирадодағы Шығыс Үндістан компаниясының бас факторы болып тағайындалды. Сауда бекетінің сақталған құжаттары (хаттар, есептер және күнделіктер) – бұл алғашқы заманауи Жапонияны батыстың діни көзқарасынан көрсететін бірегей деректердің көзі. Жапонияда болған кезінде ол сауда бекетінің тарихы, сол кездегі Жапонияның жағдайы және Жапониядағы ағылшын саудагерлерінің қызметі туралы егжей-тегжейлі күнделік жазды. Олардың арасында ағылшын теңізшісі және самурай, Токугава Иэясудың адал қызметшісі Уильям Адамс та болды. Кокс Адамсқа жақын болды, 1620 жылы қайтыс болғаннан кейін оның көптеген бағалы мүліктерін мұраға алды, содан кейін Адамстың балалары деп есептелген екі балаға қаржылық көмек көрсетті. 1622 жылдың көктемінде Компанияның Қорғаныс кеңесінің президенті Ричард Фурсланд Хирадодағы ағылшын саудагерлерінің әукесін тойлауы және әйелдерге құмарлығы туралы хабар алғаннан кейін Кокске Батавияға қайтуға бұйрық берді. Кокс бұл бұйрықты орындамады, бірақ Фурсланд 1623 жылдың жазында Джозеф Кокрамды Компанияның есептерін тексеру үшін Хирадоға жіберді. Кокрам есептерде үлкен кемшіліктерді анықтады, бұл Фурсландты Хирадодағы зауытты жабуға мәжбүр етті. Кокс және басқа ағылшын саудагерлері 1623 жылғы Рождество қарсаңында "Буль" кемесімен Жапониядан кетіп қалды.

Теңізде қайтыс болғандар

1623 жылы сауда бекеті жабылғаннан кейін Батавиядағы Шығыс Үндістан компаниясы Коксты Англияға оның басқарудағы кемшіліктері үшін қылмыскер ретінде жазалануға лайық па екенін анықтау үшін жіберді. Кокс «Анн Рояль» кемесімен Англияға аттанды, бірақ 1624 жылдың 27 наурызында Оңтүстік Үнді мұхитында қайтыс болып, теңізге жерленді.