1854 жылғы Жапония-АҚШ шартнамасы: Ұлттық оқшаулықтың соңы
Convention of Kanagawa
1854 ж. АҚШ пен Жапония арасындағы Канагава шарты Жапонияның 220 жылдық оқшаулану саясатын аяқтады. Порттар ашылды, елдер арасындағы қарым-қатынас орнады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1854 жылы Жапония мен АҚШ арасындағы келісім
1854 treaty between Japan and the US
Канагава конвенциясы, сондай-ақ Канагава келісімі (Канагава Джояку) немесе Жапония-АҚШ бейбітшілік және достық туралы келісім (Ничибей Вашин Джояку) – 1854 жылдың 31 наурызында АҚШ пен Токугава шогунаты арасында қол қойылған келісім. Күш қолдану қаупімен қол қойылған бұл келісім, Жапонияның 220 жылдық ұлттық оқшаулау саясатының (сакоку) аяқталуын білдірді, ал Шимода және Хакодате порттары американдық кемелерге ашылды. Бұл келісім американдық кемеден адасқандардың қауіпсіздігін қамтамасыз етті және Жапонияда американдық консулдығының орнатылуын бекітті. Осы келісімнен кейін басқа батыс елдерімен дипломатиялық қатынастар орнату бойынша ұқсас келісімдер жасалды.
The Convention of Kanagawa, also known as the Kanagawa Treaty (, Kanagawa Jōyaku) or the Japan–US Treaty of Peace and Amity (, Nichibei Washin Jōyaku), was a treaty signed between the United States and the Tokugawa Shogunate on March 31, 1854. Signed under threat of force, it effectively meant the end of Japan's 220 year old policy of national seclusion (sakoku) by opening the ports of Shimoda and Hakodate to American vessels. It also ensured the safety of American castaways and established the position of an American consul in Japan. The treaty precipitated the signing of similar treaties establishing diplomatic relations with other Western powers.
Жапонияның оқшаулануы
17 ғасырдың басынан бастап Токугава шогунаты елді сыртқы ықпалдардан оқшаулау саясатын ұстанды. Шетелдік сауда тек голландтармен және қытайлармен ғана жүргізіліп, қатаң мемлекеттік монополия аясында Нагасакиде ғана шектелді. Бұл "Pax Tokugawa" кезеңі көбінесе ішкі бейбітшілік, әлеуметтік тұрақтылық, коммерциялық даму және сауаттылықтың кеңеюімен байланысты. Бұл саясаттың екі басты мақсаты болды:
Since the beginning of the 17th century, the Tokugawa Shogunate pursued a policy of isolating the country from outside influences. Foreign trade was maintained only with the Dutch and the Chinese and was conducted exclusively at Nagasaki under a strict government monopoly. This "Pax Tokugawa" period is largely associated with domestic peace, social stability, commercial development, and expanded literacy. This policy had two main objectives:
Христиан дінінің таралуын тоқтату. 17 ғасырдың басында католицизм әлемге тараған еді. Токугава батыс елдерімен сауда жасаудың елдегі тұрақтылықты бұзуы мүмкін деп қауіптенді. Сондықтан, оқшаулау саясаты шетелдіктерді елден қуды және халықаралық саяхаттарға тыйым салды. Жапондықтар сыртқы сауданың және одан туындайтын байлықтың, биліктегі Токугава әулетін құлатуға жететін күшті даймёнің пайда болуына әкелуі мүмкін деп қорқып, әсіресе опиум соғыстары кезінде Қытайда болған оқиғаларды көргеннен кейін.
To suppress the spread of Christianity. By the early 17th century, Catholicism had spread throughout the world. Tokugawa feared that trade with western powers would cause further instability in the nation. Thus, the isolation policy expelled foreigners and did not allow international travel. The Japanese feared that foreign trade and the wealth developed would lead to the rise of a daimyō powerful enough to overthrow the ruling Tokugawa clan, especially after seeing what happened to China during the Opium Wars.
Перри экспедициясы
1853 жылы АҚШ президенті Миллард Филлмор американдық саудаға жапон порттарын ашуға мәжбүрлеу үшін коммодор Мэтью К. Перриді әскери кемелер флотымен жіберді. Президент Филлмордың хаты АҚШ-тың Калифорниядағы алтын сияқты американдық тауарлар үшін экспорттық нарық ашу, АҚШ кемелеріне жапон порттарында отын толықтыру мүмкіндігін беру және Жапония жағалауында кеме апатына ұшыраған американдық теңізшілерді қорғау және адал күтіммен қарау ниетін көрсетті. Америка мен Қытай арасындағы сауданың өсуі, американдық кит аулаушыларының Жапония жағалауындағы суларда болуы және Азиядағы британдықтар мен француздықтардың көмір станцияларын монополиялауы да ықпал етті. Америкалықтар сондай-ақ, тағдырдың көрінісі тұжырымымен және батыс өркениетінің және христиан дінінің артықшылықтарын Азияның артта қалған елдері деп санайтындарға таңуға құштарлық танытты. Жапондықтардың пікірінше, шетелдік әскери кемелермен байланыс күшейе түсуі және батыс әскери технологиясы мен жапондық феодалдық әскерлер арасындағы өзгешелік алаңдаушылықты арттырды. Жапондықтар Дежимадағы голланд саудагерлерінен жиналған ақпарат арқылы әлемдегі оқиғалардан хабардар болды және голландтар Перри сапары туралы ескертті. Бұл әдейі болды, өйткені Перри өзінің күнделігінде былай деп жазды: "Бұл князьдерге мен олардың кету туралы бұйрығын қаншалықты ескеретінімді көрсету үшін, мен бірден бүкіл эскадрильяға жолға шығуға бұйрық бердім, шығынбай, ағысқа қарсы жүзу олардың мақтанышы мен өршілдігіне әсер етеді және Президенттің хатына көбірек мән беруіне себеп болады". Перридің хаты Токугава сёгунатының жоғары деңгейінде үлкен пікірталас тудырды. Сёгун Токугава Иэёси Перри кеткеннен кейін бірнеше күн өткен соң қайтыс болды және оның орнына оның аурулы жас ұлы Токугава Иэсада билікке келді, бұл тиімді басқаруды Әбе Масахиро басқаратын Ақсақалдар кеңесінде (родзю) қалдырды. Әбе Жапонияның әскери күшпен американдық талаптарға қарсы тұруы мүмкін емес деп санады, бірақ мұндай бұрын-соңды болмаған жағдайға байланысты өзінің өкілеттігімен ешқандай әрекет жасауға асықпады. Кез келген шешімді заңдылыққа келтіру үшін Әбе барлық даймиолардан пікір сұрады. Бұл Токугава сёгунатының шешім қабылдау процесіне алғаш рет қоғамдық пікірталасқа жол бергені және сёгунатты әлсіз және шешімсіз көрсетудің күтпеген салдары болды. Сауалнаманың нәтижесі Әбеге нақты жауап бермеді; 61 белгілі жауаптың 19-ы американдық талаптарды қабылдауды қолдады, ал 19-ы оған қарсы болды. Қалғандарының 14-і соғыс болуы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді, 7-сі уақытша жеңілдіктер жасауды ұсынды, ал 2-і қабылданған кез келген шешімге келісетіндерін айтты. Перри 1854 жылдың 11 ақпанында сегіз әскери кемеден тұратын одан да үлкен күшпен қайта оралды және келісімге қол қойылмайынша кетпейтінін мәлімдеді. Перри жағдайды өзгертуге тырысты, төменгі лауазымды шенеуніктерден қашықтап, күш қолдануға есімдерін берді, порты тексерді және келіссөздер жүргізілетін орындарда кездесуден бас тартты. Келіссөздер 8 наурызда басталды және шамамен бір айға созылды. Перри келгенде әр тарап өнерлерін көрсетті. Америкалықтар технологиялық демонстрация жасады, ал жапондықтар сумо күресін көрсетті. Жаңа технология жапондықтарды таң қалдырды, бірақ Перри сумо күресшілеріне қызығушылық танытпады және мұндай өнерді ақымақтық және арсыздық деп санады: "Бұл жиренішті көрсетілім жиырма бес күресшінің жұптарымен, бірінен соң бірі, олардың орасан зор күштерін және жабайы мінездерін көрсеткенше аяқталмады".
In 1853, United States Navy Commodore Matthew C. Perry was sent with a fleet of warships by U. S. President Millard Fillmore to force the opening of Japanese ports to American trade, through the use of gunboat diplomacy if necessary. President Fillmore's letter shows the U. S. sought trade with Japan to open export markets for American goods like gold from California, enable U. S. ships to refuel in Japanese ports, and secure protections and humane treatment for any American sailors shipwrecked on Japan's shores. The growing commerce between America and China, the presence of American whalers in waters offshore Japan, and the increasing monopolization of potential coaling stations by the British and French in Asia were all contributing factors. The Americans were also driven by concepts of manifest destiny and the desire to impose the perceived benefits of western civilization and Christianity on what they perceived as backward Asian nations. From the Japanese perspective, increasing contacts with foreign warships and the increasing disparity between western military technology and the Japanese feudal armies fostered growing concern. The Japanese had been keeping abreast of world events via information gathered from Dutch traders in Dejima and had been forewarned by the Dutch of Perry's voyage. Such refusal was intentional, as Perry wrote in his journal: “To show these princes how little I regarded their order for me to depart, on getting on board I immediately ordered the whole squadron underway, not to leave the bay but to go higher up would produce a decided influence upon the pride and conceit of the government, and cause a more favorable consideration of the President’s letter." Despite years of debate on the isolation policy, Perry's letter created great controversy within the highest levels of the Tokugawa shogunate. The shōgun himself, Tokugawa Ieyoshi, died days after Perry's departure and was succeeded by his sickly young son, Tokugawa Iesada, leaving effective administration in the hands of the Council of Elders (rōjū) led by Abe Masahiro. Abe felt that it was impossible for Japan to resist the American demands by military force and yet was reluctant to take any action on his own authority for such an unprecedented situation. Attempting to legitimize any decision taken, Abe polled all of the daimyō for their opinions. This was the first time that the Tokugawa shogunate had allowed its decision making to be a matter of public debate and had the unforeseen consequence of portraying the shogunate as weak and indecisive. The results of the poll also failed to provide Abe with an answer; of the 61 known responses, 19 were in favour of accepting the American demands and 19 were equally opposed. Of the remainder, 14 gave vague responses expressing concern of possible war, 7 suggested making temporary concessions and 2 advised that they would simply go along with whatever was decided. Perry returned again on February 11, 1854, with an even larger force of eight warships and made it clear that he would not be leaving until a treaty was signed. Perry continued his manipulation of the setting, such as keeping himself aloof from lower ranking officials, implying the use of force, surveying the harbor, and refusing to meet in the designated negotiation sites. Negotiations began on March 8 and proceeded for around one month. Each party shared a performance when Perry arrived. The Americans had a technology demonstration, and the Japanese had a sumo wrestling show. While the new technology awed the Japanese people, Perry was unimpressed by the sumo wrestlers and perceived such performance as foolish and degrading: “This disgusting exhibition did not terminate until the whole twenty five had, successively, in pairs, displayed their immense powers and savage qualities."
Шарттың салдары
Қысқа мерзімде АҚШ келісімге қанағаттанды, өйткені Перри Жапонияның сакоку саясатын бұзу және американдық азаматтарды қорғау, сондай-ақ ақырында сауда келісімін жасау үшін негіз қалау жөніндегі басты мақсатына жетті. Екінші жағынан, жапондықтар осы саудаға күштеп икемделді, көптегендер бұл әлсіздік белгісі деп қарады. Токугава сёгунаты келісімге сёгунның немесе оның родзюларының ешқайсысы қол қоймағанын, сондай-ақ ол кем дегенде әскери қақтығыс мүмкіндігін уақытша болдырмағанын атап көрсетуге болады. Сыртқы тұрғыдан, бұл келісім 1858 жылғы «Харрис келісіміне» әкелді, ол шетелдік жеңілдіктерді, шетелдіктерге экстерриториалдылық құқығын және шетелдік тауарларға минималды импорт салығын белгілеуге мүмкіндік берді. Жапондықтар осы кезеңде Азия мен Батыс арасындағы қатынастарды сипаттаған «теңсіз келісімдер жүйесінен» наразылық білдірді. Канагава келісімінен кейін Ұлыбританиямен (Англо-жапон достық келісімі, 1854 жылғы қазан), Ресеймен (Шимода келісімі, 1855 жылғы 7 ақпан) және Франциямен (Франция мен Жапония арасындағы достық және сауда келісімі, 1858 жылғы 9 қазан) ұқсас келісімдер жасалды. Ішкі саясатта бұл келісімнің кең ауқымды салдары болды. Әскери іс-қимылдарға бұрынғы шектеулерді тоқтату туралы шешім көптеген провинциялардың қайта қарулануына әкеліп, сёгунның беделін одан әрі әлсіретті. Сыртқы саясат жөніндегі пікірталастар және шетелдік державаларға жасалған ыңғайлылыққа халықтың наразылығы соно-джой қозғалысының туындауына және саяси билікті Эдодан Киотодағы Император сарайына қайтаруға ықпал етті. Император Комейдің келісімдерге қарсылығы тобаку (сёгунатты құлату) қозғалысына, сондай-ақ жапон өмірінің барлық саласына әсер еткен Мейджи қайта жаңғыруына қолдау көрсетті. Осы кезеңнен кейін сыртқы сауданың өсуі, жапон әскери күшінің күшеюі және кейіннен жапон экономикасы мен технологиясының дамуы орын алды. Батыстану сол кезде қорғаныс механизмі болды, бірақ Жапония кейіннен Батыс заманауилығы мен жапондық дәстүрлер арасында тепе-теңдік тапты.
In the short term, the U. S. was content with the agreement since Perry had achieved his primary objective of breaking Japan's sakoku policy and setting the grounds for protection of American citizens and an eventual commercial agreement. On the other hand, the Japanese were forced into this trade, and many saw it as a sign of weakness. The Tokugawa shogunate could point out that the treaty was not actually signed by the shogun, or indeed any of his rōjū, and that it had at least temporarily averted the possibility of immediate military confrontation. Externally, the treaty led to the United States Japan Treaty of Amity and Commerce, the "Harris Treaty" of 1858, which allowed the establishment of foreign concessions, extraterritoriality for foreigners, and minimal import taxes for foreign goods. The Japanese chafed under the "unequal treaty system" which characterized Asian and western relations during this period. The Kanagawa treaty was also followed by similar agreements with the United Kingdom (Anglo Japanese Friendship Treaty, October 1854), Russia (Treaty of Shimoda, February 7, 1855), and France (Treaty of Amity and Commerce between France and Japan, October 9, 1858). Internally, the treaty had far reaching consequences. Decisions to suspend previous restrictions on military activities led to re armament by many domains and further weakened the position of the shogun. Debate over foreign policy and popular outrage over perceived appeasement to the foreign powers was a catalyst for the sonnō jōi movement and a shift in political power from Edo back to the Imperial Court in Kyoto. The opposition of Emperor Kōmei to the treaties further lent support to the tōbaku (overthrow the shogunate) movement, and eventually to the Meiji Restoration, which affected all realms of Japanese life. Following this period came an increase in foreign trade, the rise of Japanese military might, and the later rise of Japanese economic and technological advancement. Westernization at the time was a defense mechanism, but Japan has since found a balance between Western modernity and Japanese tradition.