Жапонияның Эдо кезеңінің соңғы жылдары: өзгерістер мен күрестер дәуірі

Кіріспе

1853–1867 жылдар – Жапониядағы Едо дәуірінің соңғы жылдары, Токугава сёгунатының аяқталуы. 1853 және 1867 жылдар аралығында шетелдік дипломатиялық және әскери қысымның нәтижесінде Жапония сакоку деп аталатын оқшауланған сыртқы саясатын тоқтатты және феодалдық Токугава сёгунатынан Мейдзи үкіметінің заманауи империясына айналды. Осы кезеңдегі басты идеологиялық-саяси айырмашылық – Шиши (ұйым) деп аталатын императорлық ұлтшылдар мен сёгунат күштері арасындағы тартыс болды, оның құрамында элиталық шинсенгуми семсершілері де болды. Бұл екі топ ең белгілі күштер болғанымен, көптеген басқа да фракциялар бакумацудың қаосын жеке билікке қол жеткізу үшін пайдалануға тырысты. Сонымен қатар, наразылықтың тағы екі маңызды қозғаушы күші болды: біріншісі – тозама даймио (немесе сыртқы феодалдар) тарапынан наразылықтың күшеюі, екіншісі – Мэтью С. Перри келгеннен кейін Батысқа қарсы сезімнің артуы. Біріншісі 1600 жылы Секигахара шайқасында Токугава күштеріне қарсы күрескен феодалдарға қатысты, олар шайқастан кейін сёгунаттағы барлық ықпалды лауазымдардан толығымен шеттетілді. Екіншісі «сонно джой» – «Императорды құрметте, шетелдіктерді қу» деген ұранмен білдірілді. Бакумацу кезеңінің шешуші нүктесі – Бошин соғысы және Тоба-Фушими шайқасы, онда сёгунат күштері жеңіліске ұшырады.

Шетелдік державалармен тартыстар

Шетелдік кемелермен туындаған шиеленістер Жапонияны 19-ғасырдың басынан бастап қорғаныс шараларына итермеледі. Батыс кемелері Қытаймен сауда және кит аулауға байланысты Жапония төңірегіндегі қатысуын күшейтті. Олар Жапонияны жабдықтау базасына айналдыруға немесе кемінде кеме апаттарына тап болғандарға көмек көрсету орнына айналдыруға үміттенеді. 1808 жылы Корольдік Әскери-теңіз күштерінің «HMS Phaeton» фрегаты Нагасаки портындағы порт басшысынан жабдық талап еткен оқиға Токугава үкіметін дүрліктірді, ол порттарды одан да қатаң күзетуге бұйрық берді. 1825 жылы шогунат «Шетелдік кемелерді қуу туралы жарлықты» (шетелдіктерді кез келген бағамен қуу жарлығы) шығарды, ол шетелдіктермен кез келген байланысты тыйым салды; ол 1842 жылға дейін күшінде болды. Осы аралықта Жапония «рангаку» («Батыс зерттеулері») арқылы шетелдік ғылымдарды оқып үйренуге тырысты. Жапонияның батыстықтарды қууға бағытталған бұйрықтарды орындау қабілетін арттыру үшін, Нагасакидегі Такасима Шухан сияқтылар Дежимадағы голландтар арқылы далалық зеңбіректер, минометтер және мылтықтар сияқты қару-жарақтар алуға қол жеткізді. Бұл аймақтар батыс қаруларын жасауды да зерттеді. 1852 жылға қарай Сацума және Сага мылтықтарға қажетті темірді өндіру үшін ревербациялық пештерге ие болды. Бірінші және екінші опиум соғыстарында Цинь Қытайының жеңіліске ұшырауынан кейін көптеген жапон шенеуніктері өздерінің дәстүрлі әдістері батыс державаларына қарсы тұра алмайтынын түсінді. Батыс державаларымен тең құқықта сөйлесу үшін 1841 жылы Такасима Шухан Токугава үкіметіне батыс қаруларын зерттеді және көрсетті. Эгава конфуциандық пен буддизмді шеттен әкелгендей, пайдалы батыс техникаларын әкелудің де мәні бар екенін айтты. Алайда, 1839 жылдан кейін дәстүршілдер үстемдік құрды. Батыс ғылымдарын оқыған студенттер мемлекетке опасыздық жасады (Банша но гоку) деп айыпталды, үй қамауына алынды (Такасима Шухан), ритуалдық өзіне-өзі қол жұмсауға мәжбүр болды (Ватанабе Казан, Такано Чоэй) немесе тіпті Сакума Шозанның жағдайындағыдай, өлтірілді.

Перри экспедициясы (1853-54)

1853 жылдың шілдесінде Эдо шығанағында (Токио шығанағы) коммодор Мэтью К. Перридің төрт кемелік эскадрильясы пайда болғанда, шогунат дүрбелеңге түсті. Коммодор Перри жапондықтармен келіссөздері сәтсіз аяқталған жағдайда, жаушылыққа толық дайын болды және жапондықтар келіссөздерге келіспесе, атумен қорқытты. Ол оларға екі ақ туды беріп, өз флотынан бомбалауды тоқтату және бас беруді қаласа, сол туларды көтеруді айтты. Перри өзінің қару-жарағын көрсету үшін кемелеріне порттың маңындағы бірнеше ғимараттарға шабуыл жасауға бұйрық берді. Перридің кемелері жаңа Пайшанс снарядты зеңбіректермен жабдықталған, олар жоғары жылдамдықпен жарылғыш снарядтарды жіберіп, ғимараттарды қиратуға қабілетті болды.

Жапонияның жауабы

Перри экспедициясына және шетелдік әскери кемелердің Жапонияның аумақтық суларына жиі кіруіне жауап ретінде, Токугава сёгунатының тапсырысы бойынша Сацума домені бірнеше заманауи желкенді фрегаттар, оның ішінде «Шохеи Мару» және «Асахи Мару» жапондық соғыс кемелерін салды. «Шохеи Мару» 1853-1854 жылдары қазіргі Кагосима префектурасындағы Сакуражимада голланд сызбасына сәйкес салынды. Сонымен қатар, Эдоны американдық шабуылдан қорғау мақсатында Токио шығанағындағы Одайбада бекіністер салынды. Көп ұзамай, заманауи зеңбіректерді жасау үшін өнеркәсіптік даму да басталды. Эгава Хидетатсу Нираямада зеңбіректерді құю үшін қайта қыздыру пеші құрды.

Жер сілкіністері

1854-1855 жылдары Ансейдің үлкен жер сілкінісі деп аталатын, екі жылдан да аз мерзім ішінде 120 ірі және ұсақ дірілдер тіркелді, оның ішінде 1854 жылғы 23 желтоқсанда Токай өңірінде болған 8,4 магнитудалы жер сілкінісі, келесі күні 1854 жылғы 8,4 магнитудалы Нанкай жер сілкінісі және 1855 жылғы 11 қарашада қазіргі Токио қаласына соққы берген 6,9 магнитудалы Эдо жер сілкінісі болды. Идзу түбегіндегі Шимода қаласы Токай жер сілкінісінен және одан кейінгі цунамиден зардап шекті. Порт АҚШ консулдығының болашақ орны деп жарияланғандықтан, кейбір адамдар бұл табиғи апаттарды құдайлардың наразылығының белгісі деп түсіндірді. Көптеген жапондықтар жер сілкінісін алып балықтың (Намазу) қимылымен байланыстырғандықтан, Намазу бейнеленген Укиё-э гравюралары сол кезде өте танымал болды.

Жапон экономикасының құлдырауы

Жапонның сыртқы саудасы (1860–1865, мексикалық доллармен)
1860 1865
Экспорт 4,7 миллион 17 миллион
Импорт 1,66 миллион 15 миллион

Жапонияның бақылаусыз сыртқы саудаға ашылуы зор экономикалық тұрақсыздыққа алып келді. Бірі өркендесе, енді бірі банкротқа ұшырады. Жұмыссыздық пен инфляция өсті. Сонымен қатар, ірі ашаршылықтар азық-түліктің бағасын күрт қымбаттатты. Шетелдіктер мен жапондықтар арасында жанжалдар болды. Токугава монетасы негізіндегі Жапонияның ақша жүйесі де күйреп, құлдырады. Дәстүр бойынша, Жапонияда алтын мен күміс арасындағы бағам 1:5 болса, халықаралық бағамдар шамамен 1:15 болды. Бұл шетелдіктердің көп мөлшерде алтын сатып алуына әкеп соқты, нәтижесінде жапон билігі валютасын девальвациялауға мәжбүр болды. Шетелдіктер күмісін «токендік» күміс жапон монеталарына айырбастауға асығып, оларды қайтадан алтынға сату арқылы 200% пайда тапқандықтан, Жапониядан үлкен алтын ағыны болды. 1860 жылы шамамен 4 миллион рио, яғни 70 тонна алтын Жапониядан шығып кетті. Бұл Жапонияның алтын стандарты жүйесін толығымен жойды және оны халықаралық бағамдармен салмаққа негізделген жүйеге қайта оралуға мәжбүр етті. Бакуфу дағдарысқа жауап ретінде, шетелдік алтын-күміс бағамын теңестіру үшін монеталарының алтын құрамын үштен екіге төмендетті. 1861 жылдың 14 қаңтарында америкалық миссияның хатшысы Генри Хейскенге шабуыл жасалып, қаныққандықтан өлтірілді. Шетелдіктер Йокогама мен Канагаваға көптеп келгені самурайлармен келіспеушіліктерге себеп болды. Шетелдіктерге және олармен байланыс жасағандарға қарсы зорлық-зомбылық күшейді. Көп ұзамай шетелдіктер мен олармен ынтымақтасқан жапондықтардың өлімі орын алды. 1859 жылдың 26 тамызында Йокогама көшелерінде орыс теңізшісі кесіліп өлтірілді.

Қатаң шарттардың қайта қаралуына бағытталған алғашқы күш-жігер

Бакуфу сауда шартыларын қайта қарау үшін шетелге бірнеше миссия жіберді. Бірақ бұл күш-жігері көбінесе нәтижесіз болды. 1860 жылы Канрин Мару және USS Powhattan кемелерімен Жапонияның АҚШ-қа елшілігі жіберілді. 1862 жылы Еуропаға жапон елшілігі алғаш рет жіберілді. 1863 жылдың желтоқсанында Еуропаға екінші жапон елшілігі жіберілді, оның мақсаты – Жапонияның бұрынғы шет елдермен сауданы тоқтату саясатын қайта орнату үшін еуропалық елдердің қолдауын алу, әсіресе Йокогама портына шет елдердің кіруін тоқтату болды. Елшілік толық сәтсіздікке ұшырады, себебі еуропалық державалар оның талаптарын қабылдаудан ешқандай пайда көре алмады.

Шетелдік әскери интервенциялар

Америкалық ықпал, бастапқыда үлкен маңызға ие болған, 1861 жылдан кейін Америка Азамат соғысының (1861–1865) басталуына байланысты, АҚШ-тың барлық ресурстарын монополиялағандықтан, әлсіреген. Бұл ықпал британдық, голландтық және француздық ықпалмен алмастырылды. Бакуфуға қарсылық көрсеткен екі жетекші тұлға Сацума (қазіргі Кагосима префектурасы) және Чошу (қазіргі Ямагучи префектурасы) провинцияларынан шықты, бұл Эдо кезеңіндегі ең күшті тозама анти-шогунат домендерінің екеуі болды. Сацуманың әскери жетекшілері Саиго Такамори мен Окубо Тошимичи, Сакамото Рёманың күш-жігері арқасында Чошудан Кацура Когоромен біріктірілді. Біріншісі Ричардсонды өлтіруге, екіншісі Шимоносекидегі шетелдік кемелерге шабуыл жасауға тікелей қатысқандықтан және бакуфу оларды басып тастай алмайтынын мәлімдегендіктен, одақтас күштер тікелей әскери экспедициялар ұйымдастыруға шешім қабылдады. 1863 жылдың 16 шілдесінде, министр Пруйннің санкциясымен, Пемброкке жасалған шабуылға жылдам жауап ретінде, капитан Макдугал басқаратын АҚШ фрегаты "Уайоминг" теңізге кіріп, АҚШ жасаған, бірақ нашар жабдықталған флотқа жалғыз қолмен шабуыл жасады. Шамамен екі сағат бойы, кері шегінуге дейін Макдугал бір жапондық кемені батырып, қалған екеуіне ауыр зақым келтірді, соның салдарынан қырық жапондық қаза тапты, ал "Вайоминг" 14 экипаж мүшесінің қаза табуына немесе жаралануына әкелді. Макдугалдың әрекетінен екі апта өткен соң, француз десанттық күші, "Танкред" және "Дюплек" есімді екі әскери кеме және капитан Бенжамин Жорес басқаратын 250 саяхатшы Шимоносекиге кіріп, кішкентай қаланы және кем дегенде бір артиллериялық бекіністі жойды. 1863 жылдың тамызында Намамуги оқиғасы мен ағылшын саудагері Ричардсонның өлтірілуіне жауап ретінде Кагосима бомбалау оқиғасы болды. Корольдік теңіз күштері Кагосиманы бомбалады және бірнеше кемені батырды. Бірақ Сацума кейін келіссөздер жүргізіп, 25 000 фунт төледі, бірақ Ричардсонды өлтіргендерді жібермеді, ал оның орнына Ұлыбританиядан Сацумаға бу кемелерін жеткізу туралы келісім алды. Бұл қақтығыс Сацума мен Ұлыбритания арасындағы жақын қарым-қатынастың бастауы болды, олар Бошин соғысында маңызды одақтастарға айналды. Бастапқыда Сацума провинциясы Жапонияның ашылуы мен жаңғыруын қолдады. Намамуги оқиғасы өкінішті болғанымен, ол Сацума саясатының ерекшелігі емес деп есептелді, керісінше, шетелге қарсы соно джой сезімінің мысалы ретінде қарастырылды, бұл батыстың күш көрсетуін ақтау үшін пайдаланылды. Ұлыбритания, Франция, Нидерланды және АҚШ теңіз күштері Шимоносекиді бомбалау арқылы жапондықтардың азаматтарға қарсы зорлық-зомбылық әрекеттеріне қарулы жауап беруді жоспарлады. 1864 жылдың қыркүйегінде одақтастардың араласуы болды, төрт елдің теңіз күштері біріктіріліп, Шимоносекиде орналасқан Чошу доменінің күшті даймио Мори Такачикаға қарсы күш көрсетті. Бұл қақтығыс Америка үшін қолайсыз жағдайға түсірді, себебі 1864 жылы ел ішкі азамат соғысымен күресіп жатқан еді. Жапониядағы императорлық қозғалысқа қарсы осы жетістіктерден кейін, шогунат 1864 жылдың соңында белгілі бір деңгейдегі үстемдігін қайта орната алды. Санкин котай саясаты қайта жаңғыртылды, ал 1863–64 жылдардағы көтерілістердің қалдықтары, сондай-ақ Шиши қозғалысы бүкіл елде қатыгездікпен басылды. Шетелдік державалардың әскери араласуы Жапонияның одақтастарға қарсы әскери бәсекеге қабілетсіз екенін көрсетті. Осылайша, соно джой қозғалысы бастапқы күшінен айырылды. Бакуфуның құрылымдық әлсіздігі мәселе болып қала берді, содан кейін оппозицияның күші бір билік астындағы күшті үкімет құруға бағытталды.

American influence, which had been of high importance in the beginning, waned after 1861 due to the advent of the American Civil War (1861–1865) that monopolized all available U. S. resources. This influence would be replaced by that of the British, the Dutch and the French. The two ringleaders of the opposition to the bakufu were from the Satsuma (present day Kagoshima prefecture) and Chōshū (present day Yamaguchi prefecture) provinces, two of the strongest tozama anti shogunate domains in Edo period Japan. Satsuma military leaders Saigō Takamori and Okubo Toshimichi were brought together with Katsura Kogoro of Chōshū, notably through the efforts of Sakamoto Ryōma. As the former happened to be directly involved in the murder of Richardson, and the latter in the attacks on foreign shipping in Shimonoseki, and as the bakufu declared itself unable to placate them, Allied forces decided to mount direct military expeditions. In the morning of July 16, 1863, under sanction by Minister Pruyn, in an apparent swift response to the attack on the Pembroke, the U. S. frigate USS Wyoming under Captain McDougal sailed into the strait and single handedly engaged the U. S. built but poorly manned fleet. For almost two hours before withdrawing, McDougal sank one Japanese vessel and severely damaged the other two, along with some forty Japanese casualties, while the Wyoming suffered extensive damage with fourteen crew dead or wounded. On the heels of McDougal's engagement, two weeks later a French landing force of two warships, the Tancrède and the Dupleix, and 250 men under Captain Benjamin Jaurès swept into Shimonoseki and destroyed a small town, together with at least one artillery emplacement. In August 1863, the Bombardment of Kagoshima took place, in retaliation for the Namamugi incident and the murder of the English trader Richardson. The Royal Navy bombarded Kagoshima and sunk several ships. Satsuma however later negotiated and paid 25,000 pounds, but did not remit Richardson's killers, and in exchange obtained an agreement by Great Britain to supply steam warships to Satsuma. The conflict actually became the starting point of a close relationship between Satsuma and Great Britain, which became major allies in the ensuing Boshin War. From the start, the Satsuma Province had generally been in favour of the opening and modernization of Japan. Although the Namamugi Incident was seen as unfortunate, it was taken not to be characteristic of Satsuma's policy, and was instead branded as an example of anti foreign sonnō jōi sentiment, as a justification to a strong Western show of force. Naval forces from Great Britain, France, the Netherlands and the United States, planned an armed reaction against Japanese acts of violence against the citizens with the Bombardment of Shimonoseki. The Allied intervention occurred in September 1864, combining the naval forces of the four nations, against the powerful daimyō Mōri Takachika of the Chōshū Domain based in Shimonoseki, Japan. This conflict proved inopportune for America, which in 1864, was already torn by its own civil war. Following these successes against the imperial movement in Japan, the shogunate was able to reassert a certain level of primacy at the end of 1864. The traditional policy of sankin kōtai was reinstated, and remnants of the rebellions of 1863–64 as well as the Shishi movement were brutally suppressed throughout the land. The military interventions by foreign powers also proved that Japan was no military match against the Allies. The sonnō jōi movement thus lost its initial impetus. The structural weaknesses of the Bakufu however remained an issue, and the focus of opposition would then shift to creating a strong government under a single authority.

Мито көтерілісі

1864 жылғы 2 мамырда Мито көтерілісі соно джой қозғалысы атынан шогунат үкіметіне қарсы басталды. Шогунат көтерілісті басу үшін әскер жіберді, ол 1865 жылғы 14 қаңтарда көтерілісшілердің қарсыласуын тоқтатумен аяқталды.

Бірінші Чошу экспедициясы

1864 жылғы 20 тамыздағы Кинмон оқиғасында Чошу доменінің әскерлері Сонно Жои мақсатын іске асыру үшін Киото мен Император сарайын бақылауға алуға тырысты. Бұл Токугава үкіметінің жазалау экспедициясына, Бірінші Чошу экспедициясына әкелді.

Хиёго теңіз экспедициясы

Бакуфу шетелдік мемлекеттердің Шимоносекидегі араласуы үшін талап еткен 3 000 000 долларлық өтемақыны төлеуге шамасы келмегендіктен, шетелдік елдер императордың Харрис шартын ратификациялауы, кедендік тарифтерді біркелкі 5%-ға дейін төмендетуі және Хиого (қазіргі Кобе) мен Осака порттарын шетелдік саудаға ашу шартымен соманы азайтуға келісті. Өз талаптарын күшейту үшін 1865 жылғы қарашада Хиого портына төрт британдық, бір голландтық және үш француздық соғыс кемесінен тұратын эскадрилья жіберілді. Шетелдік күштер тарапынан күш көрсетулер жасалды, нәтижесінде император шарларға қарсы толық қарсылығын өзгертуге келісіп, шогонға шетелдік державалармен келіссөздер жүргізуге ресми рұқсат берді. Тарифтерді қайта қарау туралы келісім 1866 жылғы маусымда қол қойылды. Бұл қақтығыстар Жапонияның Батыс елдерімен тікелей қақтығысқа түсудің шешім емес екенін түсінуге жеткізді. Бакуфу модернизациялау жұмыстарын жалғастырғанда, Батыс даймолары (әсіресе Сацума және Чошудан) да Жапонияны күшейту және императорлық билік астында заңды үкімет құру үшін қарқынды модернизациялауды жалғастырды.

Екінші Чошу экспедициясы

Шогунат 1866 жылдың маусым айынан бастап Чошюға қарсы екінші жазалау экспедициясын ұйымдастырды, бірақ Чошюдың көбірек жаңа технологиялармен қаруланған және жақсы ұйымдастырылған әскерлері шогунатты жеңді. Жаңа сёгун Токугава Ёсинобу бұрынғы сёгунның қайтысының себебімен байланысты уақытша атысты тоқтату туралы келісімге келді, алайда шогунаттың беделі күрт төмендеді. Осы жеңіліс Бакуфуны модернизацияға қатысты шешуші қадамдар жасауға итермеледі.

Жаңғырту

Бакуфуның соңғы жылдары, бакумацу кезеңінде, бакуфу өзінің үстемдігін қайта орнату үшін қатаң шаралар қолданды, бірақ жаңғыру және шетелдік державалармен байланысы оны бүкіл елде батысқа қарсы сезімнің нысанасына айналдырды. Теңізші студенттер бірнеше жыл бойы Батыс теңіз мектептерінде оқыды, бұл шетелде білім алған болашақ көшбасшылар дәстүрін қалыптастырды, мысалы, адмирал Эномото Такеаки. Француз теңіз инженері Леонс Верни Йокосука және Нагасаки сияқты теңіз арсеналдарын салуға шақырылды. 1868 жылы Токугава сёгунатының аяқталуымен сёгунның жапон флотында флагмандық кемесі Каё Марудың төңірегінде сегіз батыс үлгісіндегі бу кемесі болды, олар Бошин соғысы кезінде адмирал Эномотоның басшылығымен императорлық күштерге қарсы қолданылды. Бакуфу армиясын жаңғыртуға көмектесу үшін Жапонияға француз әскери миссиясы жіберілді. Жапония 1867 жылғы Парижде өткен Әлемдік көрмеге делегация жіберіп, қатысты. Токугава Йосинобу (жақын арада Кеики деп аталды) 1866 жылдың ортасында Токугава Иэмочидің күтпеген қайтысынан кейін Токугава әулетінің басшысы және сёгун болды. 1867 жылы император Комей қайтыс болып, оның орнына екінші ұлы Муцухито император Мэйдзи ретінде таққа отырды. Токугава Йосинобу шогунның көшбасшылық рөлін сақтай отырып, императордың басшылығымен үкіметті қайта ұйымдастыруға тырысты, бұл жүйе кобу гаттаи деп аталды. Сацума және Чошу даймёларының күшінің артуынан қорқып, басқа даймёлар шогунның саяси билігін императорға және бұрынғы Токугава сёгуны төрағалық ететін даймёлар кеңесіне қайтаруды талап етті. Сацума және Чошу бастаған әскери қимылдардың қатеріне байланысты Йосинобу өзінің бұрынғы билігінен ерікті түрде бас тартты.

Бошин соғысы

Кейки күшейіп келе жатқан қақтығыстан уақытша қашып шыққаннан кейін, шогунға қарсы күштер ронин топтарын пайдаланып, Эдо қаласының көшелерінде кең ауқымды тәртіпсіздіктерді тудырды. Сацума және Чошу күштері Киотоға күшпен кірді, императорлық сарайға шогунатты толық жою туралы жарлық шығаруға қысым жасады. Даймёлардың кеңесінен кейін, императорлық сарай мұндай жарлық шығарып, 1867 жылдың соңында шогунаттың билігін жойды. Алайда, Сацума, Чошу және басқа хан басшылары, сондай-ақ радикалды сарайлықтар бүлік көтеріп, императорлық сарайды басып алып, 1868 жылдың 3 қаңтарында өздерінің билікті қайта орнатуын жариялады. Кейки бұл жоспарға формалды түрде келісіп, шогун лауазымынан кетіп, сол уақытта императорлық сарайдан Осакаға көшті. Шогунат билігіне жасалма мойынұсыну арқылы билікті консолидациялаудан қорқып, дау Токугава және оның одақтас домендері мен Сацума, Тоса және Чошу күштері арасындағы Фушими және Тобадағы әскери қақтығысқа дейін жалғасты. Соғыс шогунға қарсы күштердің пайдасына бұрылғаннан кейін, Кейки Осакадан Эдоға көшті, бұл Токугаваның билігіне және 250 жылдан астам уақыт бойы Жапонияны басқарған шогунатқа соққы болды. Бошин соғысынан (1868–1869) кейін бакуфу жойылып, Кейки қарапайым даймёлардың деңгейіне төмендетілді. 1868 жыл бойына Солтүстікте қарсылық жалғасты, ал адмирал Эномото Такеаки басқаратын бакуфу теңіз күштері Хоккайдода тағы алты ай бойы қарсылық көрсетіп, қысқа ғұмырлы Эзо Республикасын құрды. Бұл қарсылық 1869 жылдың мамыр айында Хакодате шайқасында бір айлық шайқастан кейін аяқталды.