Эдвард Лайон Бертон: 19 ғасырдағы ағылшын ойлап табушы және дін қызметкері

Кіріспе

19 ғасырдағы ағылшын өнертапқышы және дін қызметкері Эдвард Лион Бертон ФРАС (20 ақпан 1813, Лондон – 27 қазан 1899) – ағылшын өнертапқышы және дін қызметкері.

Өмір

Ол 1813 жылдың 20 ақпанында Лондондағы Финсбери скверінде дүниеге келді. Петер Бертон мен оның әйелі, Ливерпульдіктің Генри Парктің қызы Элизабет Грин Парктің оныншы баласы болды. Оның әкесі 1685 жылы Нант жарлығы күшін жоюдан кейін қуғын-сүргіннен қашқан гугенот маркиз де Шателлоның жалғыз ұлы, Санкт-Поль ле Бертонның шөбересі еді. Ол Лиссабонда пана тапты, содан кейін Лондонға жол тартты. Питер Бертон әскери мердігер болған, кемелерінің қазасы мен Наполеонның құлауымен соғыстың аяқталуы салдарынан байлығын жоғалтып, салыстырмалы кедейлікке түсті. Бертон Ванстедтегі мектепте оқыды, сосын Уолтемстоудағы Моноу мектебінде білім алды (ол туралы естелік қалдырған, Пондта келтірілген, Сэр Джордж Моноустың мектебі, Уолтемстоу, 1527-1977, 1977 ж. басылған, және https://oldmonovians.com/history/the-first-400-years/1820-1889.html сайтында жарияланған). Ол Ливерпуль мен Дублинде медицинаны оқыды, бірақ 1834 жылы үйленгеннен кейін дәрігер болу ниетінен бас тартып, шамамен алты жыл континентте саяхаттады. Бала кезінен механикаға қызығушылық танытқан ол қайықтарды бұрандалы винтпен қоздыру бойынша тәжірибелер жасады. Бірақ екі қанатты винті бар моделі британдық адмиралтействоға ұсынылғанда ғана сықаққа ұшырады. Сондықтан Бертон патентті аяқтамады, ал бұл идеяны 1838 жылы Франсис Смит сәтті жүзеге асырды. 1841 жылы ол шіркеуге дайындалу үшін Кембридждегі Магдалина колледжіне түсті. Ол "Бертонның логын" ойлап тапты, онда кеме астынан созылған құбырдың ұшынан өтетін судың сору күші сынап бағанасында тіркеледі. 1845 жылы ол діни қызметкер болып тағайындалды, Лимингтонда пасторлық қызметтен кейін Фарехамда тұру мүмкіндігіне ие болды. Мұнда ол логымен тәжірибелер жүргізе алды, оны Саутгемптоннан Джерсиге жүретін пароходтарда сынады, бірақ британдық адмиралтейство оған қолдау көрсетпеді, және ол аяқталмай қалды. Ол теңіздегі қайықтың бейімділігі мен тербелісін көрсететін құралдар жасады, бірақ оны ең көп еске алатын идеясы 1849 жылы "Бертон бүктелетін қайығы" болды. Бұл өнертабыс та адмиралтейство тарапынан жағымсыз бағаланды. Бертон Фарехамдағы тұруын тастап, кейіннен Ромсиде тұруға келісті. 1856 жылы Бертон Саутси қамалының жанында резеңке минометтік сал сынағын жасады, ол жарылып, суға батып, он бесінші оқты атқаннан кейін бір адам суға батып қайтыс болды. "Инженер" журналының 1856 жылғы 18 қаңтардағы санында жарияланған мақаласында былай делінген: "Пастор Бертон өзінің шақыруын жаңылысқан адамның салдарының тағы бір мысалы ретінде көрінеді. Бұл мырза өзінің барлық назарын аударуға және барлық уақытын минометтік сал құрылысына жұмсау үшін қызметінен бас тартады, ол миномет салдың оқ-дәрісінен туындаған дірілге шыдамады. Ол бөлініп, бірден жоғалады. Құдайға шүкір, ол алыс тұрды (қорқып емес, тәжірибеге куә болу үшін), сондықтан зардап шекпеді. Бірақ бір кедейдің жағдайы осылай болмады. Бертон мырзаның минометтік салдар туралы ойланбауы керек деп сенеміз. Бейбітшілік миссионері өз міндетінен бас тартып, соғыс құралдарын жасауға және соғыс кемелерін салуға бар талантын жұмсауына болмайды. Соғыс, ең жақсы жағдайда, қатаң қажеттілігінде қорқынышты балама болып табылады, және оның өлімге әкелетін машинасының дайындығынан дін қызметкерінің қолынан қалмауы тиіс". 1873 жылы Сэмюэл Плимсоллдың ынталандыруымен ол қайтадан бүктелетін қайығын жетілдіруге кірісті. Соңында ол табысқа жетті, және бір жыл ішінде адмиралтействодан 15 000 фунт стерлинг сомасына арналған қайықтарға тапсырыс алды. Кейбіреулерін сэр Джордж Нарес Арктикаға алып кетті, басқаларын Хартумда генерал Гордонға жіберді, ал тағы басқаларын Фредерик Селус Замбезиге алып кетті. Ален Гербо 1923-1929 жылдардағы әлемді айналып өту кезінде оны өзінің 39 футтық "Файркрест" желкенді қайығында қолданды. Ол 1899 жылдың 27 қазанында Ромсидегі шіркеуде қайтыс болды.

He was born in Finsbury Square, London, on 20 February 1813, was the tenth child of Peter Berthon, and his wife, Elizabeth Green Park, daughter of Henry Park of Liverpool, who were married in 1797. His father was great grandson of St. Pol le Berthon, the only son of the Huguenot Marquis de Chatellerault, who escaped the persecutions that followed the revocation of the edict of Nantes in 1685. He found a refuge in Lisbon, whence his son proceeded to London. Peter Berthon was an army contractor, who was reduced from wealth to comparative poverty by the wreck of a number of his ships and the end of the war on the downfall of Napoleon. Berthon was at school in Wanstead and then at the Monoux School Walthamstow (of which he left a memoir (quoted in Pond. Sir George Monoux's school Walthamstow 1527 1977, pub 1977 and quoted at https://oldmonovians. com/history/the first 400 years/1820 1889. html). From there, he studied medicine in Liverpool and Dublin, but after his marriage in 1834 he gave up his intention of becoming a doctor, and travelled for about six years on the continent. Keenly interested from boyhood in mechanical science, he made experiments in the application of the screw propeller for boats. But his model, with a two bladed propeller, was only ridiculed when it was placed before the British admiralty. Berthon therefore did not complete the patent and the idea was left for Francis Smith to bring out more successfully in 1838. In 1841 he entered Magdalene College, Cambridge, in order to study for the Church. There he produced what is usually known as "Berthon's log", in which the suction produced by the water streaming past the end of a pipe projected below a ship is registered on a mercury column above. In 1845, he was ordained, and after holding a curacy at Lymington was given a living at Fareham. Here he was able to carry on experiments with his log, which was tested on the Southampton to Jersey steamboats; but the British admiralty gave him no encouragement, and it remained uncompleted. He then designed some instruments to indicate the trim and rolling of boats at sea; but the idea for which he is chiefly remembered was that of the "Berthon Folding Boat" in 1849. This invention was again adversely reported on by the admiralty. Berthon resigned his living at Fareham, and subsequently accepted the living of Romsey. In 1856, Berthon unsuccessfully trialled an india rubber mortar raft off Southsea Castle, which split open and sank with the loss of one man drowned after firing the fifteenth round. A scathing editorial in 'The Engineer' issue of Friday January 18, 1856, read:

"The Reverend Mr. Berthon offers himself as another example of the consequences of a man mistaking his vocation. This gentleman resigns his incumbency that he may be the better enabled to turn all his attention to, and occupy all his time in, the construction of a mortar raft, which failed altogether to withstand the concussion consequent upon the discharge of the ordnance it was intended to sustain. It parts asunder, and disappears. Fortunately for the inventor, he had kept at a distance (not from fear, but for the purpose of witnessing the practice), and so escaped without hurt. One poor fellow was, however, not so fortunate. We trust Mr. Berthon will think no more of mortar rafts. It ill becomes the minister of peace to renounce his mission, and devote the talent he possesses to the fabrication of war implements and the construction of war craft. War is, at best, in its strictest necessity, an appalling alternative; and from the preparation of its death dealing machinery it seems peculiarly advisable and proper that the clergyman should keep his hands aloof." In 1873, encouraged by Samuel Plimsoll, he again applied himself to perfecting his collapsible boat. Success was at last achieved, and in less than a year he had received orders from the admiralty for boats to the amount of £15,000. Some were taken by Sir George Nares to the Arctic, others were sent to General Gordon at Khartoum, and others again were taken to the Zambezi by Frederick Selous. Alain Gerbault used one as his tender in his famous 1923 1929 solo circumnavigation aboard his 39' sailboat Firecrest. He died at the vicarage, Romsey, on 27 October 1899.