Кіріспе

Шаньтунгозавр (мағынасы «Шаньдун кесірткесі») – Қытайдың Шаньдун түбегіндегі Уангши тобының соңғы кредалық кезеңінде табылған өте ірі сауролофин хадрозаврид динозаврлар туысы. Қазірге дейін Шантунозавр – әлемдегі ең ірі хадрозавридтердің бірі, оның ұзындығы шамамен және дене салмағы болжамдалады. Шантунозаврдың стратиграфиялық аралығы Сингэцзюан формациясының жоғарғы қабатынан Хонгтуя формациясының ортасына дейін, орта және соңғы Кампан дәуіріне жатады.

Ашу тарихы

Алғаш рет 1973 жылы сипатталған Шантунозавр бес толық емес қаңқадан белгілі. Қытай ғалымы Синь Сюй және оның әріптестері Шантунозаврдың Эдмонтозаврмен көптеген ерекше белгілерін ортақ екенін, сондай-ақ Шаньдун провинциясында жаңадан табылған материалдарға сүйене отырып, Солтүстік Америка мен Азия арасындағы Эдмонтозавр-Шантунозавр кладының түйінін құрайтынын көрсетеді. Қытайдың Шандун провинциясында бірнеше жеке тұлғаның қалдықтары, оның ішінде бас сүйектері, аяқ-қол сүйектері және омыртқалары табылған. Бұл үлгілер 2007 жылы жаңа Zhuchengosaurus maximus туысына және түріне жатқызылды.

Сипаттама

Шантунозавр гиганты – белгілі ең ірі орнитосхиандардың бірі. Тіптің үлгілік бас сүйегі ұзын, ал бастапқыда Жученгозавр максимус деп аталған, басқа бір жиналған қаңқасы ұзындығы бойынша өлшенген. Ең ірі жеке тұлғалардың салмағы дейін жете алатын. 2012 жылы Батлер мен Барретт оның ең ұзын ұзындығын дейін бағалаған. 2016 жылы Грегори С. Пол бұрынғы зерттеулер осы динозаврдың мөлшерін жоғары бағалап, ұзындығын және дене массасын дейін төмендеткенін, бірақ бұл динозаврды әлі де ең үлкен хадрозавр етіп сақтайтынын айтты. Барлық хадрозаврлар сияқты, оның мүсілі тіссіз болған, бірақ оның жауы шамамен 1500 кішкентай шайнау тісімен толы болған. Оның мұрын тесіктеріне жақын үлкен тесік, дауыс шығару үшін ісірілетін жұмсақ тері қақпағымен жабылуы мүмкін.

Жіктеу

Xing және оның әріптестерінің Hadrosauroidea-ның жақындағы максималды сақтыққа негізделген филогенетикалық талдаулары Edmontosaurus және Shantungosaurus арасындағы тұрақты туысқандық қарым-қатынасты анықтады. Шантунозавр – Цжученг аймағынан табылған және жарамды деп есептелетін жалғыз хадрозаврид. Зюченгозавр және Хуаксиязавр, екеуі де осы аймақтан белгілі, талдаулар нәтижесінде Шантунозаврдың кіші атаулары (кіші синонимдері) ретінде қарастырылды. Осы үш таксон арасындағы барлық нақты морфологиялық ерекшеліктер түр ішіндегі өзгергіштікке (онтогенетикалық және полиморфтық өзгергіштікке) және шөгінділерден кейінгі деформацияға байланысты болуы мүмкін.