Кіріспе

Музыка тікелей бейнематериалдың дыбырақабатынан жазылған.

Саундтрек альбомы – белгілі бір көркем фильмнің немесе телешоудың дыбырақабатынан тікелей жазылған музыканы қамтитын кез келген альбом. Коммерциялық түрде жарық көрген алғашқы осындай альбом 1938 жылы Уолт Диснейдің "Ақ қарлы қыз және жеті кәрізші" фильмінің дыбырақабаты болды. Фильмнің оркестрлік музыкасының алғашқы саундтрек альбомы – 1942 жылы Александр Корданың "Радъярд Киплингтің Орман кітабы" фильмі үшін Миклош Роза жазған музыка.

Шолу

Фильм шыққанда немесе телесериал эфирге шыққан кезде саундтрек түріндегі альбом жиі жарық көреді. Саундтректе әдетте аспаптық музыка немесе фильмнің музыкалық қосымшасы болады. Бірақ ол сахнадағы кейіпкерлер орындаған әндерді (немесе БАҚ-тағы әннің танымал әртісі қайта жазған нұсқасын), маңызды сахналарда қасақана немесе кездейсоқ фонограмма ретінде қолданылған әндерді, титрлерде естілген әндерді, немесе жарнамалық мақсаттан басқа фильмге қатысы жоқ әндерді де қамтуы мүмкін. Үй бейнесі 1980 жылдары кең таралғанға дейін көптеген саундтрек альбомдары диалог үзінділерін де қамтитын, себебі бұл фильмді телеарналарда немесе кинотеатрларда қайта көрсетуден басқа, бастапқы шығарылымынан кейін қайта бағалаудың сирек мүмкіндіктерінің бірі болатын. Саундтректер әдетте ірі жазба компанияларынан шығарылады (әсіресе музыкалық орындаушы шығарғандай), ал әндер мен саундтректердің өзі музыкалық тізімдерге еніп, музыкалық наградаларды жеңіп алуы мүмкін. Дәстүр бойынша саундтрек жазбасында фильмде нақты пайда болмаған, бірақ одан шабыттанған кез келген музыка болуы мүмкін; ал фильмнің түпнұсқа композиторларының музыкасы ғана саундтрекке енгізіледі. Қазіргі уақытта саундтректер әдеттен тыс болуы мүмкін (әсіресе танымал мәдениет франшизаларында), жақында жарық көрген немесе бұрын жарияланбаған түпнұсқа поп музыкалық жинақтарды қамтуы мүмкін (олардың кейбіреулері басқа франшизаның атымен шыққандықтан өте танымал болады), сондай-ақ танымал немесе жаңа әртістерді жарнамалау үшін қолданылады. Бұл саундтректерде фильмде/телесериалда мүлдем естілмеген музыка болады, ал кез келген көркемдік немесе мәтіндік байланыс кездейсоқ болады. Дегенмен, фильмнің жанрына байланысты танымал әндердің саундтрегі белгілі бір үлгіге ие болады: жеңіл романтикалық фильмде оңай тыңдалатын махаббат әндері, ал қараңғы триллерде – хард-рок немесе қалалық музыка болуы мүмкін. 1908 жылы Камиль Сен-Санс алғашқы рет киноға түсірілу үшін арнайы музыка жазды (L'assassinat du duc de Guise), ал фильмдерде қолданылған әндердің жазбаларын шығару 1930 жылдары кең таралды. Генри Манчини, «Питер Ганн» саундтрегі үшін «Эмми» сыйлығы мен екі «Грэмми» сыйлығын жеңіп алған, саундтректен шыққан әнмен кең таралған хитке ие болған алғашқы композитор болды. 1970 жылдарға дейін саундтректер (кейбір ерекшеліктерден басқа) мюзиклдерге қосымша болды және актерлер орындаған вокалдық және аспаптық (сондай-ақ вокалдық әндердің аспаптық нұсқалары) музыкалық жинақтарды қамтыды. Немесе басқа әншінің әндерін қайта орындау. 1970 жылдан кейін саундтректер көбірек әртүрлілікке ие бола бастады, ал музыка тұтынушылары фильм немесе теледидар саундтрегін күтетін болды. Көптеген хит әндер фильмдер мен теледидар саундтректерінде жарық көрді. Қазіргі уақытта «саундтрек» терминінің қолданысы азайды. Ол көбінесе осы медиада қолданылатын аспаптық фонограмманы білдіреді. Фильм немесе телесериалдағы танымал әндер «саундтрек» бөлігі емес, керісінше, титрлерде ерекше аталады. Жарнамаларда немесе дүкендердегі тізімдерде саундтрек альбомдарын түпнұсқа актерлік құрамның альбомдарымен шатастыру жиі кездеседі. Бұл мюзиклдің түпнұсқа сахналық актерлерімен жасалған альбомдар, және актерлер оны тікелей эфирде немесе студияда жаздырады, фильм саундтрегінен көшірмеген. Кейбір жағдайларда дыбыстық альбомға жазылған диалог енгізілуі мүмкін. Бұл екі түрге бөлінеді: фильмнен алынған аудио үзінділер (мысалы, Pulp Fiction және Apollo 13 альбомдарында қолданылады) немесе фильм кейіпкерлерін басқа оқиғаларға қатыстыратын радиодрамалар (мысалы: FLCL-ден «Пираттар патшасы»). 1939 жылғы «Оз сиқыршысы» фильмінің 1956 жылы фильмнің алғашқы телеарнасымен бірге шығарылған ерекше алғашқы саундтрек альбомы фильмнің қысқартылған нұсқасы болды, альбомдағы диалог тыңдаушыға сюжетті оңай түсінуге мүмкіндік берді, 1968 жылғы «Ромео мен Джульеттаның» алғашқы саундтрек альбомы, сондай-ақ «Шикірейді бауырмалау» (1967 жылғы нұсқасы), Кромвелл және Кішкентай Үлкен Адамның саундтрек альбомдары. Паттонның жағдайында альбомның басым бөлігі фильмнің музыкалық қосымшасынан тұрады, ал ашылу және қорытынды жолдарда Джордж С. Скоттың фильмнен алынған ашылу және жабылу сөздері бар. 1972 жылғы «Sleuth» детективтік фильмінің өте ерекше саундтрек альбомы тизер ретінде жасалған, Лоуренс Оливье мен Майкл Кейннің дауыстары алғашқы үш минут бойы естілді, содан кейін диалог күрт тоқтатылды және фильмнің музыкалық қосымшасы басымдық алды, тыңдаушыларды «қандай жұмбақ екенін білу үшін фильмді көруге мәжбүр етті». Сирек жағдайларда фильмнің толық саундтрегі – диалог, музыка, дыбыс эффектілері және т.б. – жарық көрді. Соның бірі – 1977 жылғы Рэнкин Басс фильмінің «The Hobbit» 3 LP жинағы. Бұл фильм теледидар үшін жасалғандықтан, ол LP форматына жақсы сәйкес келді: әр LP жағын аяқтау үшін жарнамалық үзілістер пайдаланылды, осылайша қосымша өңдеулерге жол берілмеді. Тағы бір мысал – жоғарыда аталған Дзеффериллидің «Ромео мен Джульеттасы» – фильм өте танымал болғандықтан, фильмнің бастапқы шығарылымынан екі жыл өткен соң толық саундтрек альбомы жарық көрді. Тағы бір мысал – Лоуренс Оливьедің «Ричард III» фильмі, саундтрегі 1955 жылы RCA Victor компаниясынан 3 LP альбом ретінде шығарылды.

Қосымша жолдар

Кейде фильмге енбеген тректер альбомға қосылады, әсіресе саундтрек CD-де шығарылғанда, LP-ден өзгеше. Олардың кейбіреулері "оуттейктер" (фильмде қолдану үшін жазылған, бірақ түпкілікті монтажда кесіліп қалған әндер немесе аспаптық музыка) болуы мүмкін, немесе олар трейлерлерде пайдаланылған, бірақ фильмнің өзінде қолданылмаған. Мысалы, "Саут Парк: Ұлғайтылған, Ұзартылған және Кесілмеген" саундтрегі. Тағы екі белгілі мысал – Роджерс пен Хаммерштейннің "Карусель" және "Патша мен мен" саундтрек альбомдары, олардың екеуінде де аяқталған фильмде естілмеген екі немесе одан да көп ән бар.

Саундтректер альбомы

Жыл Альбом Артистер Миллиондағы сатылым 1992 The Bodyguard Уитни Хьюстон & Various 50 1977 Saturday Night Fever Bee Gees & Various 40 1987 Dirty Dancing Various 32 1997 Титаник: Фильмнен музыка Джеймс Хорнер & Various 30 1978 Grease: Фильмнен түпнұсқа саундтрек Various 28 1965 Музыканың үні Various 20 1990 Aashiqui Надим Шраван 20 1995 Dilwale Dulhania Le Jayenge Джатин Лалит 20 1984 Пурпурлы жаңбыр Принс & The Revolution 20 1983 Flashdance: Фильмнен түпнұсқа саундтрек Various 20 1995 Бомбей А. Р. Рахман 15 1994 Арыстан патша Ханс Циммер & Various 15

Ең жақсы аудио альбомдар

Рангы Жыл Саундтрек Орындаушылар Ағыстар (миллиард) Дереккөздер1 2015 Furious 7 ("Кере кездесеміз") Wiz Khalifa, Charlie Puth 4.9 22018 A Star Is Born Леди Гага, Брэдли Купер 4.3 3 2017 The Greatest Showman Хью Джекман, Киала Сетл, Зак Эфрон, Зендая, Әртүрлі 4 4 2013 Frozen ("Let It Go") Роберт Лопес, Кристен Андерсон Лопес, Идина Менцел, Кристен Белл 5 2016 Moana Лин Мануэль Миранда, Марк Манчина, Опетия Фоа'и, Аули'и Кравалхо, Алессия Кара 6 Suicide Squad Skrillex, Rick Ross, Lil Wayne, Wiz Khalifa, Әртүрлі 2.5 7 2015 Fifty Shades of Grey Элли Гулдинг, The Weeknd 2.4 8 2016 Trolls ("Can't Stop the Feeling!") Джастин Тимберлейк 9 2017 Tiger Zinda Hai Vishal–Shekhar, Irshad Kamil, Atif Aslam, Vishal Dadlani, Neha Bhasin, Әртүрлі 1.6 10 2018 Bohemian Rhapsody ("Bohemian Rhapsody") Queen 1.6