Кіріспе

Ұшақтардың соқтығысуын болдырмайтын авиациялық жүйе Ұшақтардың соқтығысуын болдырмайтын әуедегі жүйе (ACAS, әдетте ay kas деп айтылады) ұшақтарды соқтығысу қаупі бар басқа ұшақтардың бар екендігі туралы ескертуде жердегі жабдықтар мен әуе қозғалысын басқарудан тәуелсіз жұмыс істейді. Егер соқтығысу қаупі жақын болса, жүйе соқтығысу қаупін азайтатын маневрді ұсынады. ACAS стандарттары мен ұсынылатын тәжірибелері негізінен Халықаралық азаматтық авиация туралы конвенцияның 10-қосымшасының IV томында анықталады. Бүгінгі күні әскери және жалпы авиацияға қолданылатын технологияның көп бөлігі 1980 жылдардан бері NASA және басқа серіктестердің дамуында болды. ACAS және ASAS (әуедегі бөлінуді қамтамасыз ету жүйесі) арасындағы айырмашылықтар жиі байқалады. ACAS металлдың металлға соқтығысуын болдырмауға арналған қысқа қашықтықтағы жүйелерді сипаттау үшін қолданылады. АSAS-ке қарағанда ұшақтардың арасында стандартты арақашықтық орнату үшін қолданылатын ұзын қашықтыққа ұшатын жүйелерді сипаттау үшін қолданылады (горизонталь және 1000 фут (305 м) вертикаль).

Қолданылу

2022 жылдан бастап ICAO белгілеген ACAS II стандарттарына сәйкес келетін жалғыз іске асырулар Garmin, Rockwell Collins, Honeywell және ACSS (Aviation Communication & Surveillance Systems; L 3 Communications және Thales Avionics компаниясы) шығарған TCAS II (Қозғалыс соқтығысуын болдырмау жүйесі) 7.0 және 7.1 нұсқалары болып табылады. техникалық талаптарды қатаңдатумен анықталды. AIS P (ACAS) - бұл транспондерлік кемшіліктерді түзететін (транспондер барлық радарлар мен TCAS-қа жауап береді), содан кейін құпиялылықты арттырумен автоматты тәуелсіз қадағалауды қосатын модификация. AIS P протоколы жоғары тығыздықтағы трафикте қанығу мәселесінен зардап шекпейді, ӘҚБ (Әуе қозғалысын басқару) радиолокациялық жүйесіне немесе TCAS-қа кедергі келтірмейді және халықаралық мақұлданған S режиміндегі деректер пакеттерінің стандартына сәйкес келеді. Ол мүше елдердің ICAO-ға өтініш білдірген мақұлдауы ретінде тапсыруын күтуде.

Қалған соқтығысудан сақтандыру жүйелері

Қазіргі заманғы ұшақтар басқа ұшақтармен, кедергілермен немесе жермен кездейсоқ жанасуды болдырмау үшін бірнеше типті соқтығысудан аулақ болу жүйелерін қолдана алады.

Ұшақтардың соқтығысуын болдырмау

Кейбір жүйелер басқа ұшақтармен және ұшақсыз ұшу аппараттарымен соқтығысуды болдырмау үшін жасалған. Ұлыбританияның CAA оларды "электрондық көрініс" деп атайды. Әуедегі радар басқа ұшақтардың салыстырмалы орналасуын анықтай алады және екінші дүниежүзілік соғыстан бастап әскери қолданыста болды, ол түнгі ұшақтарға (де-Хавиланд Москито және Мессершмитт Bf 110 сияқты) бомбалаушыларды табуға көмектесу үшін енгізілді. Үлкен азаматтық ұшақтарда ауа райына байланысты радар бар, ал сезімтал соқтығысуға қарсы радар әскери емес ұшақтарда сирек кездеседі. ACAS-тың іске асырылуы болып табылатын Жол қозғалысы соқтығысуын болдырмау жүйесі (TCAS) басқа ұшақтардың транспондерлерін белсенді түрде сұрап алады және қауіп төнген жағдайда соқтығысуды болдырмау тактикасы туралы олармен келіседі. TCAS жүйелері салыстырмалы түрде қымбат және тек үлкен ұшақтарда пайда болады. Олар тек қана жұмыс істейтін, биіктік туралы хабарлайтын транспондері бар басқа ұшақтармен соқтығысуды болдырмауда тиімді. Портативті соқтығысудан аулақ болу жүйесі (PCAS) - жалпы авиация үшін жасалған TCAS-тің арзан, пассивті нұсқасы. PCAS жүйелері басқа ұшақтардың транспондерлерін белсенді түрде сұхбат етпейді, бірақ басқа сұхбаттардың жауаптарын пассивті тыңдайды. PCAS-қа TCAS-қа ұқсас шектеулер қолданылады, бірақ PCAS-қа жұмсалатын шығындар әлдеқайда аз. FLARM - шағын көлемді, аз қуатты құрылғы (көбінесе планерлерде немесе басқа да жеңіл ұшақтарда қолданылады), ол өзінің орналасуы мен жылдамдық векторын (қосылған GPS-пен алынған) лицензиясыз ISM жолағындағы радио хабарларын таратады. Сонымен қатар, ол сол стандартқа негізделген басқа құрылғыларды тыңдайды. Ақылды қозғалыс болжау алгоритмдері қысқа мерзімді қақтығыстарды болжайды және ұшқышқа акустикалық және визуалды құралдармен ескертеді. FLARM құрамында жоғары дәлдігі бар WAAS 16 арналы GPS қабылдағышы және интеграцияланған төмен қуатты радио қабылдағыш бар. Статикалық кедергілер FLARM деректер базасына енгізілген. Егер әуе кемесінде FLARM қосымша құрылғысы болмаса, ескерту берілмейді.

Жер бетіндегі соқтығысуды болдырмау

Жерге жақындықты ескерту жүйесі (GPWS) немесе жерге қарсы соқтығысуды ескерту жүйесі (GCWS), жерге жақындықты немесе әдеттегідей төмендеу жылдамдықтарын анықтау үшін радарлық биіктік өлшегішті пайдаланады. GPWS азаматтық авиация мен жалпы авиацияның ұшақтарында жиі кездеседі. Террариалды ескерту және ескерту жүйесі (TAWS) - әуе кемесінің қазіргі ұшу жолы оны GPWS (желкен аспанды басқару жүйесі) анықтамайтын таулар немесе биік мұнаралар сияқты кедергілерге ұшырамайтынын болжау үшін, GPS сияқты навигациялық жүйеден алынған позициялық ақпаратпен бірге, жердің цифрлық картасын пайдаланады. Технологияның ең жақсы үлгілерінің бірі - 2014 жылы АҚШ Әскери-әуе күштері F-16 флотына орнатылған Автоматты жердегі соқтығысудан аулақ болу жүйесі (Auto GCAS) және ПАРС (Pilot Activated Recovery System) жүйесі. Синтетикалық көру ұшқыштарға сыртқы ортаның компьютерлік симуляциясын төмен немесе ешқандай көріну жағдайларында пайдалану үшін ұсынады. Ескертулерді беру үшін қолданылатын ақпарат көбінесе GPS, INS немесе гироскопиялық сенсорлардан алынады.