Кіріспе

Саңырауқұлақтың түрі

Speciesbox
| image = Blue Stilton Penicillium.jpg
| image caption = Blue Stilton ірімшігі, Penicillium roqueforti өндіретін көк-жасыл желілерді көрсетеді
| genus = Penicillium
| species = roqueforti
| authority = Thom (1906)
| synonyms ref = P. roqueforti геномының толық тізбегі 2014 жылы жарияланды. Бұл түрдің тағы бір ерекше морфологиялық белгісі – оның фиальдидтердегі ерекше щетка тәрізді пішіндегі жіксіз спораларды өндіруі. P. roqueforti-де жыныстық даму сатысының болуына дәлелдер табылды, бұл функционалды жұптасу типінің гендері мен мейоз процесіне қатысатын маңызды гендердің болуына негізделген. 2014 жылы зерттеушілер P. roqueforti-де жыныстық құрылымдардың – аскогония, клистотеция және аскоспоралардың өсуін қоздырғанын хабарлады. Әлемнің әртүрлі аймақтарынан оқшауланған көптеген штаммдардың генетикалық талдауы мен салыстыруы оның генетикалық түрлерге бай екенін көрсетті. Bleu de Bresse, Bleu du Vercors Sassenage, Brebiblu, Cabrales, Cambozola (Blue Brie), Cashel Blue, Даниялық көк ірімшік, швед Ädelost, сиыр сүтінен жасалған поляк Rokpol, Fourme d'Ambert, Fourme de Montbrison, Lanark Blue, Shropshire Blue және Stilton, сондай-ақ Bleu d'Auvergne және Gorgonzola-ның кейбір түрлері. (Басқа көк ірімшіктер, соның ішінде Bleu de Gex және Rochebaron, Penicillium glaucum қолданады.) P. roqueforti майға араластырылып, ауамен қанықтырылғанда, ферменттермен өңделген ірімшіктің бір түрі – концентрленген көк ірімшік дәмін шығарады. Кокос майы сияқты басқа май қышқылдарының көздерін пайдалану арқылы да осыған ұқсас дәмдеуіш жасауға болады. Микроорганизм штаммдары антибиотиктер, дәмдеуіштер және хош иістер ретінде қолданылатын қосылыстарды өндіру үшін де пайдаланылады, бұл қолданыс АҚШ-тың Уытты заттарды бақылау заңымен реттелмейді. Оның құрылымы хитинді.

Екіншілік метаболиттер

Көптеген штаммдар белгілі бір өсу жағдайларында зиянды екіншілік метаболиттер (алкалоидтар және басқа микотоксиндер) өндіре алатындығына мол дәлелдер бар. Аристолохен – P. roqueforti өндіретін сесквитерпеноидты қосылыс, және ол саңырауқұлақ көп мөлшерде өндіретін PR токсинінің алғы құрамы болып саналады. PR токсині, ластанған астықтарды жеуден туындаған микотоксикоз жағдайларына қатысты. Дегенмен, PR токсині ірімшікте тұрақсыз және аз улы PR-иминге ыдырайды. P. roqueforti-дің andrastins A–D деп аталатын екіншілік метаболиттері көк ірімшікте табылады. Андрастиндер көп дәріге төзімді қатерлі жасушалардан қатерлі ісікке қарсы препараттардың шығарылуына қатысатын белоктарды тежейді. P. roqueforti сонымен қатар рокефортин С нейротоксинін де өндіреді. Алайда, одан жасалған ірімшіктегі рокефортин С деңгейі әдетте уытты әсер ету үшін тым төмен болады. Бұл организм протеаздар мен арнайы химиялық заттарды, мысалы метилкетондарды, соның ішінде 2-гептанонды өндіру үшін де қолданылуы мүмкін.