Кіріспе

Желілік оқу – адамдармен және ақпаратпен байланыстарды дамыту мен сақтау, сондай-ақ бір-бірінің оқуына қолдау көрсету мақсатында қарым-қатынас жасау процесі. Осы анықтамадағы басты ұғым – байланыс. Ол қарым-қатынастық көзқарасқа негізделген, онда оқу басқа адамдармен және оқу ресурстарымен байланыста жүзеге асырылады. Желілік оқуды жобалау және іске асыру мақсаты – оқушылар мен олардың жеке қарым-қатынас орталары, білім беру контексттері және цифрлық технологиялар арасындағы байланыстарды дамытуды жеңілдету. Желілік оқу білім беру ұйымдарына функционалдық тиімділікті арттыруға мүмкіндік береді, себебі оқу жоспарын орталықтандырылған түрде қатаң басқаруға болады, ал кәсіптік білім беру саласында жұмыс берушілер мен салық төлеушілердің шығындарын азайтуға болады. Дегенмен, желілік оқу көбінесе институционалды немесе формалды білім беру шеңберінде қарастырылады, осылайша желілік оқудың бейресми немесе жағдаяттық оқуға берген пайдасы туралы білу мүмкіндігі жоғалады.

Тарих

Желілік және желілік оқыту теорияларының тамыры 19 ғасырға дейін жетеді, сол кезде сарапшылар теміржол және телеграф сияқты желілік инфрақұрылымның әлеуметтік салдары туралы ойлар қозғаған. Ал желілік оқытудың қазіргі түрі 1970 жылдарда Иван Ильичтің "Deschooling Society" кітабымен және 2000 жылдар басындағы, көбінесе Интернет пен әлеуметтік желілерден шабыт алған жаңа тұжырымдамалармен байланысты.

1980 жылдар

1980 жылдардың соңында доктор Чарльз А. Финдли АҚШ-тың шығыс жағалауындағы Digital Equipment Corporation компаниясында Ынтымақтастық желілік оқыту жобасын басқарды. Финдлидің жобасы трендтерді талдады және ынтымақтастық оқыту орталарының прототиптерін жасады, бұл олардың Ынтымақтастық желілік оқыту (CNL) және Ынтымақтастық оқу еңбегі (CLW) деп аталатын одан әрі зерттеулері мен дамуының негізіне айналды.

1990 жылдар

Интернет ақпарат пен коммуникацияға қол жеткізудің маңызды құралы ретінде дамығаннан бері желілік оқыту практикасы оны пайдалануға бейімделген. Интернеттің бастапқы кезеңінде оны желілік оқыту үшін пайдалану мүмкіндігі төмен өткізу қабілетімен шектелген еді, және адамдар мен олар сілтеме жасайтын мәтіндік ресурстар арасындағы жазбаша және мәтінге негізделген өзара әрекеттесуге басымдық берілді. Гипермәтіннің онлайн нысандағы ерекше қасиеттері мойындалса да, өзара әрекеттесудің бұл мәтіндік формасы таныс академиялық орта болды. 1991 жылы Жан Лав пен Этьен Венгер «Жағдайлық оқыту: заңды перифериялық қатысу» атты еңбегін жариялады, онда олар бейресми оқытудың кең ауқымындағы және тәжірибелік қауымдастықтардағы желілік оқытудың көптеген мысалдарын келтірді. 1990 жылдардың соңғы жартысында білім беру мекемелері ашық, интерактивті, жағдайлық және желілік оқыту көзқарастарын ығыстырып, контент пен практиканы меншік білім беру жүйелері (мысалы, Blackboard Inc, WebCT) және IBM Lotus Notes/Learning Space және Quick Place сияқты ынтымақтастық жұмыс құралдары арқылы дамытуға немесе енгізуге бейімделді, көбінесе «электрондық оқыту» тұжырымдамаларын ұстанды. Бұл жүйелер студенттерге қол жеткізуді шектеуге және білім беру мекемелерінің әкімшілік қажеттіліктері үшін оларды басқаруға мүмкіндік берді. 1998 жылдан бері халықаралық желілік оқыту конференциясы екі жылда бір рет өткізіліп келеді. 2002 жылдан бергі барлық конференциялардың материалдары конференцияның веб-сайтында қолжетімді. Ұлыбританиядағы Ланкастер университетінің зерттеу тобы CSALT, желілік оқыту конференциясы сериясымен және бірнеше жинақтармен байланысты, желілік оқытуды «ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану арқылы байланысты дамыту: бір оқушы мен басқа оқушы арасында, оқушылар мен оқытушылар арасында; оқу қауымдастығы мен оның оқу ресурстары арасында» деп анықтады. Алайда, бұл анықтама терминдің тарихи қолданылуын ескермейтін сияқты, онда есептеудің маңыздылығы шамалы болған.

2000 жылдар

2000 жылы Джон Сили Браун мен Пол Дугид «Мағлұматтың әлеуметтік өмірі» атты еңбегін жариялады және Практика желілері (NoP) тұжырымдамасын енгізді, бұл практикамен айналысатын адамдардың шамасында ақпарат алмасуды қолдайтын бейресми және пайда болатын әлеуметтік желі. Жан Лав пен Этьен Венгердің практикалық қауымдастықтар (ҚҚ) жөніндегі жұмысына сүйене отырып, Сили Браун мен Дугид желінің қауымдастықтан айырмашылығын, мүшелер арасындағы қарым-қатынастардың қауымдастықтарға қарағанда көбірек бейресми және еркін екенін атап өтті. ҚҚ көбінесе мықты жеке қарым-қатынастармен жергілікті болып, топтың бірлігін қамтамасыз етсе, NoP-тер жаһандық сипатқа ие, қарым-қатынастар мықты да, әлсіз те болуы мүмкін. Salmon (2001) «Оқу оқу қауымдастықтары мен өзара іс-қимылдың негізінде құрылады, уақыт пен кеңістік шегінен тысқары қолжетімділікті кеңейтеді, бірақ тиімділік пен қолжетімділікті арттыру мүмкіндігін ұсынады. Әрбір адамды желідегі түйін ретінде қарастырыңыз!» 2004 жылдан бастап желілік оқу идеясы қайта жандана бастады, бұл әлеуметтік медианың пайда болуымен және Yochai Benkler-дің 2006 жылғы «Желінің байлығы» кітабында сипатталған ашық код тұжырымдамаларымен сәйкес келді. 2005 жылы Джордж Сименс «Халықаралық оқыту технологиясы және қашықтықтан оқыту журналында» «Коннективизм: Цифрлық дәуірдегі оқыту теориясы» атты мақаласын жариялады, онда ол жаңа оқыту теориясының қажеттілігін дәлелдеді, ол желілік білімді құру және оқу процесінің мәнін түсіндіретін болды. 2011 жылы «Ашық және қашықтықтан оқытудағы зерттеулердің халықаралық шолуы» коннективизмге арналған алғашқы рецензияланған ғылыми мақалалар жинағын жариялады. Бұл арнайы нөмірді Джордж Сименс (Атабаска университеті) және Грейне Коноле (Ашық университет, Ұлыбритания) редакциялады. 2007 жылы Старк Мейерринг, Дюин және Палветциан әлемнің әртүрлі бөліктерінен келген студенттерді байланыстыруға арналған Жаһандық желілік оқу орталары (ЖЖОО) туралы алғаш рет сипаттады. ЖЖОО студенттердің топтары арасындағы және ішіндегі диалог пен ынтымақтастықты жеңілдетуге, жаһандық жұмыс және азаматтыққа қатысты түсінікті және құзыреттілікті дамытуға бағытталған. ЖЖОО-ның түрлері сан алуан.

Ашық және желілік зерттеулер

Кейбір зерттеушілер ынтымақтастық орнату және бір-бірінің зерттеулерін қолдау үшін желілік оқыту әдістерін пайдаланды. Wikiversity-дің философия докторына арналған беті, PhD атағын бейресми жолмен алуға қызығушылық танытқан шағын топты қолдайды. Олар осы практиканы OpenPhD немесе Ашық және желілік PhD деп атайды.

Өндірістік оқыту желілерінің архитектурасы

Сидней университетінің CoCo зерттеу орталығының ғалымдары әлемнің әртүрлі аймандарынан оқыту желілерін әзірлеушілермен және ұйымдастырушылармен бірлесіп, желілік оқыту мысалдарының жан-жақты талдауын жүргізіп жатыр. Олардың жұмысы оқыту желілерінің архитектурасына бағытталған, мақсаты – табысты оқыту желілеріне үлес қосатын тапсырмалардың, құралдардың және адамдардың үйлесімділігін анықтау. Осы жұмыстың кейбір қорытындылары "The architecture of productive learning networks" еңбегінде жарияланды, сонымен қатар ол желілік оқыту тарихына арналған тарауды да қамтиды.

Орынды оқыту

Кейбіреулер формалды білім беру ортасында желілік оқытуды зерттеу желілік оқытудың көп бөлігін, тіпті барлық құндылығын жоғалтады деп санайды. Оның орнына Фокс жағдаяттық оқыту мен актерлер желісі теориясын зерттеу үшін тиімдірек тәсіл деп ұсынады.