Кіріспе
Американдық тарихшы және жазушы Дональд Харман Акенсон (туған 22 мамыр 1941 жылы, Миннеаполис, Миннесота) – американдық тарихшы және жазушы. Өте жемісті еңбек еткен ол кемінде 24 кітаптан тұратын ғылыми монография, 4 бірлескен ғылыми кітап, 6 көркем және тарихи көркем шығарма, сондай-ақ 55 ғылыми мақала жазған. Ол Канада Корольдік қоғамының және Ұлыбритания Корольдік тарихи қоғамының мүшесі. Ол сонымен қатар Мольсон сыйлығының лауреаты, бұл сыйлық Канада мәдениетіне өмір бойына қосқан үлесі үшін беріледі (басқа жеңімпаздары – Маргарет Этвуд, Маршалл Маклюхан және Гленн Гулд). 1984 жылы Гуггенхайм стипендиясын алды, ал 1992 жылы әлемдегі ең ірі беделді ғылыми емес кітап сыйлығы – Граумайер сыйлығын жеңіп алды. Акенсон Йель университетінен «бакалавр» дәрежесін, ал Гарвард университетінен докторлық дәрежесін алған. Қазіргі таңдағыда ол Канаданың Онтарио штатындағы Кингстон қаласындағы Куинс университетінің тарих бойынша ерекше профессор және Даглас профессоры. Сонымен қатар, ол 2006-2010 жылдары Ливерпуль университетінің Ирландия зерттеулер институтында Beamish зерттеу профессоры, ал 1982-2012 жылдары МакГилл-Куинс университеті баспасының аға редакторы болды. Барлығында Акенсон Ирландия тақырыбында, сондай-ақ ирланд білім беру тарихында жиырма төрт кітап жазды, білім беру тәжірибесінің қалай дауды шешуге немесе діни араздықты одан әрі күшейтуге бейім екендігіне ерекше назар аударды. Брайан Титли Акенсонның ирланд білім беруді тарихқа түсірудегі күш-жігері туралы: «Д. Х. Акенсонның назарына түспегенге дейін ирланд білім беру тарихын жазу тоқтап, әуесқойлықпен және ауқымы мен сезімталдығы жағынан шектеулі болды» деп жазды. Содан кейін Акенсон ирланд диаспорасын зерттеуге көшті, қазір ирланд тарихы мен ирланд көші-қоны туралы оннан астам кітап жазғандықтан, ол «ирланд диаспорасы тарихының ең көрнекті ғалымы» деп есептеледі. 1984 және 1985 жылдары ол көптеген ирланд-американдық ғалымдарына «The Irish In Ontario» (1984) және «Being Had: Historians, Evidence, and the Irish in North America» (1985) еңбектерінде (1) Солтүстік Америкадағы ирланд көші-қонының тарихшыларын ирланд көші-қоны туралы жақсы құжатталған канадалық деректерді пайдалануға және (2) тарихшыларды он тоғызыншы ғасырда, әсіресе ирланд протестанттық көші-қонды елемеудің ұзақ тәжірибесі ең жақсы жағдайда ақымақтық қателік, ең нашар жағдайда ғылыми фанатизм екенін мойындауға шақырды. Америкадағы ирланд көші-қонының дәстүрлі ғалымдарының көптеген, тіпті барлығы емес, ең қастерлі болжамдарына күмән келтіргеннен кейін, толыққанды ғылыми соғыс басталды, және Акенсон 1996 жылы «Ирланд диаспорасы: Бастауыш» еңбегімен өз позициясын тағы да дәлелдеуге көндірілді. Осы соңғы еңбегінде, және шындығында барлық кітаптарында Акенсон тікелей айтудан тартынбайды. 1985 жылы «Being Had» басылымы жарық көргеннен бері ол ирланд көші-қонының ең құрметті, бірақ даулы ғалымдарының бірі болып қала береді. 1990 жылы Канаданың әлеуметтік ғылымдар және гуманитарлық ғылымдар ғылыми-зерттеу кеңесі «Онтариодағы ирландтар» (1984) еңбегін «Канададағы соңғы 50 жылдағы әлеуметтік ғылымдар саласындағы ең маңызды жариялымдардың бірі» деп атады.
Donald Harman Akenson (born May 22, 1941, Minneapolis, Minnesota) is an American historian and author. Notably prolific, he has written at least 24 book length, scholarly monographs, 4 jointly authored scholarly books, 6 works of fiction and historical fiction, and 55 scholarly articles. He is a fellow of both the Royal Society of Canada and the Royal Historical Society (UK). He is also a Molson Prize Laureate, awarded for a lifetime contribution to Canadian culture (other winners include Margaret Atwood, Marshall McLuhan, and Glenn Gould). He was awarded a Guggenheim Fellowship in 1984, and in 1992 he won the prestigious Grawemeyer Award, then the richest non fiction book prize in the world. Akenson received his B. A. from Yale University and his doctorate from Harvard University. He is Distinguished University Professor and Douglas Professor of History at Queen's University in Kingston, Ontario, Canada, and was simultaneously Beamish Research Professor at the Institute of Irish Studies, University of Liverpool (2006–10), and senior editor of the McGill Queen's University Press (1982 2012). All together, Akenson has written twenty four books on the subject of Ireland. and on the history of Irish education, with an emphasis on how educational practices either tended to heal or to further engender sectarian strife. Brian Titley wrote of Akenson's efforts in the chronicling of Irish education that "until it attracted the attention of D. H. Akenson, the writing of Irish educational history was moribund, amateurish and narrow in both scope and sympathy." Akenson then moved more exclusively to the study of the Irish diaspora, and now, having written well over a dozen books on Irish history and Irish migration, is considered "the most distinguished scholar of the history of the Irish diaspora." He became known to many Irish American scholars in 1984 and 1985 when in his The Irish In Ontario (1984) and Being Had: Historians, Evidence, and the Irish in North America (1985) he controversially called for (1) historians of Irish immigration in North America to make use of the better documented Canadian data on Irish immigration and (2) historians to recognize that the long practice of ignoring Irish Protestant migration, particularly in the nineteenth century, was at best a foolish mistake and at worst a case of scholarly bigotry. Having called into question many, if not all, of the most dearly clung to assumptions of traditional scholars of Irish immigration in America, an all out scholarly war ensued, and Akenson was persuaded to make his case once again in 1996 with The Irish Diaspora: A Primer. In this latter work, and indeed as in all of his books, Akenson pulls no punches. Since the publication of Being Had in 1985, he has remained one of the most respected but controversial scholars of Irish migration. In 1990 the Social Sciences and Humanities Research Council of Canada named The Irish in Ontario (1984) "one of the most important publications in social science in the past 50 years in Canada,"
Дін тарихы
Акенсон көбінесе ирландтық көші-қонды зерттеуші ғалым ретінде танымал болса да, діни тарих саласындағы марапатталған ғалым. Оның "God's Peoples: Covenant and Land in South Africa, Israel, and Ulster" кітабы "әлемдік тәртіпті жақсартатын идеялар" үшін 1992 жылғы Граумейер сыйлығының иегері атанды. Сол кезде Граумейер сыйлығы әлемдегі ең ірі көркем емес кітап сыйлығы болып саналды. Осы сыйлықтың басқа да көрнекті иегерлері Михаил Горбачев және Аарон Т. Бек (когнитивтік терапияның негізін қалаушы деп есептеледі). Library Journal журналы 1992 жылы "God's Peoples" кітабын АҚШ-та барлық жанрда жарық көрген ең үздік 30 кітаптың қатарына қосты.
Бас редактор
Оқыту және зерттеу жұмысынан өзге, Акенсон 1982 жылдан 2012 жылға дейін Макгилл Квинс университеті баспасының аға редакторы болды. Ол Макгилл Квинс университеті баспасынан шыққан екі ұзақ жылдар бойы жарияланып келген тарих сериясының редакторы немесе оны құрған редактор болды: (1) Макгилл Квинс дін тарихы бойынша зерттеулер, екінші серия (Джордж А. Ровлыктың естелігіне арналған); (2) Макгилл Квинс этникалық тарих бойынша зерттеулер; және дербес (3) Канада ауылдық тарихына қатысты материалдар. Ол McGill Queen's Studies in the History of Religion (Дін тарихы бойынша зерттеулер) сериясының редакторы қызметін қазір де атқарып жүзеді.