Гарольд Иннис: Канадалық экономист және коммуникация теориясының негізін қалаушысы

Кіріспе

Канадалық ғалым (1894–1952)

Харольд Адамс Иннис (5 қараша 1894 – 8 қараша 1952) – Канаданың Торонто университетінде саяси экономика профессоры және медиа, коммуникация теориясы және Канаданың экономикалық тарихы саласындағы маңызды еңбектердің авторы. Ол Канаданың мәдениеті, саяси тарихы және экономикасы тері, балық, ағаш, бидай, кен байлықтары және көмір сияқты бірқатар «негізгі өнімдердің» игеруі мен экспорты арқылы анықталғанын айтатын «негізгі өнімдер теориясының» дамуына үлес қосты. Бұл теория 1930-1960 жылдар аралығында Канаданың экономикалық тарихында үстемдік құрды және қазір де Канаданың саяси-экономикалық дәстүрінің маңызды бөлігі болып табылады. Иннистің коммуникация туралы жазбалары мәдениет пен өркениеттің дамуында медианың атқаратын рөлін зерттейді. Мысалы, ол ауызша және жазбаша коммуникация формаларының тепе-теңдігінің б.з.д. 5 ғасырындағы грек өркениетінің гүлденуіне ықпал еткенін айтты. Алайда, ол Батыс өркениетінің қазіргі таңда «қазіргі уақытқа баса назар аударуға» және «мәдени қызмет үшін қажетті тұрақтылық элементтерін үздіксіз, жүйелі және аяусыз жоюға» ұйтқы болған, жарнамаға негізделген, қуатты медиалардың қауіп төндіріп отырғанын ескертті. Эрик А. Хавлокпен арадағы зияткерлік байланысы Торонто мектебінің коммуникация теориясының негізін қалады, бұл мектептің болашақ мүшелері Маршалл Маклюэн мен Эдмунд Сноу Карпентерге шабыт көзі болды. Иннис әлеуметтік ғылымдарды ерекше канадтық көзқараспен қарастыратын зерттеулердің негізін салды. Торонто университетінің саяси экономика факультетінің меңгерушісі ретінде ол Канаданың тарихы мен мәдениетімен таныс емес британдық немесе американдық профессорларға университеттердің арқа сүйеуін азайту үшін канадалық ғалымдардың құрамын дамытуға жұмыс істеді. Ол Канадалық ғылыми зерттеулерді қаржыландыру көздерін құруда сәттілікке жетті. 1947 жылдан кейін суық соғыс күшейген сайын, Иннис АҚШ-қа деген қарсылығы күшейді. Ол Канаданың оңтүстік көршісіне тәуелді колонияға айналып бара жатқанын бірнеше рет ескертті. «Біз шын мәнінде өміріміз үшін күресіп жатырмыз», - деп ескертті ол, әсіресе «американдық жарнаманың зиянды әсеріне» назар аударды. «Біз тек американдық империализмнің барлық тартымды түрлеріне қарсы стратегиялық тұсталарға тұрақты шаралар қолдану арқылы ғана аман қала аламыз». Оның көзқарастары Дональд Крейтон сияқты жас ғалымдарға әсер етті. Иннис сондай-ақ университеттерді саяси және экономикалық қысымнан қорғауға тырысты. Ол тәуелсіз университеттердің сыншыл ойлау орталықтары ретінде Батыс өркениетінің сақталуы үшін маңызды деп санайтын. Оның зияткерлік шәкірті және университет әріптесі Маршалл Маклюэн Иннистің ерте қайтысын адамзаттың түсінігі үшін зор шығын деп есептеді. Маклюэн былай деп жазды: «Мен өзімнің «Гутенберг галактикасы» атты кітабымды Иннистің жазу мен баспаның психикалық және әлеуметтік салдарлары туралы байқауларына жасалған түсіндірме ретінде қарастыруға қуаныштымын».

Harold Adams Innis (November 5, 1894 – November 8, 1952) was a Canadian professor of political economy at the University of Toronto and the author of seminal works on media, communication theory, and Canadian economic history. He helped develop the staples thesis, which holds that Canada's culture, political history, and economy have been decisively influenced by the exploitation and export of a series of "staples" such as fur, fish, lumber, wheat, mined metals, and coal. The staple thesis dominated economic history in Canada from the 1930s to 1960s, and continues to be a fundamental part of the Canadian political economic tradition. Innis's writings on communication explore the role of media in shaping the culture and development of civilizations. He argued, for example, that a balance between oral and written forms of communication contributed to the flourishing of Greek civilization in the 5th century BC. He warned, however, that Western civilization is now imperiled by powerful, advertising driven media obsessed by "present mindedness" and the "continuous, systematic, ruthless destruction of elements of permanence essential to cultural activity." His intellectual bond with Eric A. Havelock formed the foundations of the Toronto School of communication theory, which provided a source of inspiration for future members of the school Marshall McLuhan and Edmund Snow Carpenter. Innis laid the basis for scholarship that looked at the social sciences from a distinctly Canadian point of view. As the head of the University of Toronto's political economy department, he worked to build up a cadre of Canadian scholars so that universities would not continue to rely as heavily on British or American trained professors unfamiliar with Canada's history and culture. He was successful in establishing sources of financing for Canadian scholarly research. As the Cold War grew hotter after 1947, Innis grew increasingly hostile to the United States. He warned repeatedly that Canada was becoming a subservient colony to its much more powerful southern neighbor. "We are indeed fighting for our lives", he warned, pointing especially to the "pernicious influence of American advertising We can only survive by taking persistent action at strategic points against American imperialism in all its attractive guises." His views influenced some younger scholars, including Donald Creighton. Innis also tried to defend universities from political and economic pressures. He believed that independent universities, as centres of critical thought, were essential to the survival of Western civilization. His intellectual disciple and university colleague, Marshall McLuhan, lamented Innis's premature death as a disastrous loss for human understanding. McLuhan wrote: "I am pleased to think of my own book The Gutenberg Galaxy as a footnote to the observations of Innis on the subject of the psychic and social consequences, first of writing then of printing."

Ерте өмір

Иннис 1894 жылғы 5 қарашада Онтарионың оңтүстік-батысындағы Оксфорд округіне қарасты Оттервилл қауымының жанындағы шағын мал және сүт шаруашылығында дүниеге келді. Бала кезінде ол шаруа өмірінің ырғағы мен әдеттерін жақсы көріп, өзінің ауылдық тегін ешқашан ұмытқан жоқ. Оның анасы Мэри Адамс Иннис оны Геральд деп атады, күйеуі Уильяммен бірге ұстанған қатаң евангелистік баптист дінінде қызмет ететін пастор болады деп үміттенді. Сол кезде баптист шіркеуі ауыл өмірінің маңызды бөлігі болды. Ол оқшауланған отбасыларға бірлестік сезімін сыйлап, жеке тұлғаның құндылықтары мен тәуелсіздігін нығайтты. Оның алыс-жақын жерлердегі қауымдарын орталықтандырылған бюрократиялық билік басқармады. Иннис өмірінің соңында агностик болды, бірақ дінге деген қызығушылығын жоғалтпады. Оның досы және өмірбаянының авторы Дональд Крейттонның айтуынша, Иннистің мінезі шіркеуде қалыптасты:
Құндылықтардың қатаң сезімі және бір мақсатқа деген адалдық сезімі, ол кейінірек өмірінде өте тән болды, кем дегенде, ішінара, Оттервиллдегі баптист шіркеуінің әшекейсіз қабырғаларында ынтамен және сұрақсыз берілген нұсқаулардан туындады. Иннис Оттервиллдегі бір бөлмелі мектепке және қауымдастықтың жоғары мектебіне қатысты. Ол Онтарионың Вудсток қаласына 32 шақырым қашықтықта поездмен сапар шегіп, баптисттер басқаратын колледжде орта білімін аяқтады. Ол мемлекеттік мектеп мұғалімі болуды жоспарлап, мұғалімдерді даярлау курстарына емтихан тапсырды, бірақ Онтарио мұғалімдер колледжінде өзін асырау үшін қажетті ақша табу үшін бір жыл демалуға шешім қабылдады. Сондықтан 18 жасында ол Оттервиллдегі бір бөлмелі мектепке оралып, жергілікті мектеп кеңесі толық білікті мұғалімді жұмысқа алғанша бір семестр бойы сабақ берді. Бұл тәжірибе оған кішкентай ауылдық мектепте мұғалім болудың өзіне қолайсыз екенін түсінуге көмектесті.

Университет оқулары

1913 жылдың қазан айында Иннис Макмастер университетінде (кейін Торонтода) оқуға түсті. Макмастер оған табиғи таңдау болды, себебі ол баптист университеті еді және Вудсток колледжінде білім алған көптеген студенттер сонда оқитын. Макмастердің гуманитарлық ғылымдар профессоры сыншыл ойлау мен пікірсайысты ынталандырды. Инниске университеттің жалғыз философия кафедрасының профессоры ерекше әсер етті. Тен Брук Иннис өмірінің соңына дейін ойланатын эссе тақырыбын қойды: "Неліктен біз назар аударатын нәрселерге назар аударамыз?". Макмастердегі соңғы бакалавриат курсынан бұрын Иннис жазғы демалысын Альберта штатының Вермильон қаласының жанындағы Лэндонвилл шекаралық шаруа қожалықтарындағы "Солтүстік Жұлдыз" мектебінде сабақ берумен өткізді. Бұл тәжірибе оған Канаданың кеңдігін сезінуге мүмкіндік берді. Сондай-ақ ол батыстың жоғары пайыздық ставкалары мен қымбат көлік тасымалына қатысты шағымдарын білді. Бакалавриаттың соңғы жылында Иннис тарих және экономикаға ден қойды. Ол тарих сабақтарын оқыған У.С. Уоллестің тарихты экономикалық тұрғыдан түсіндіру – жалғыз мүмкін жол емес, бірақ ең терең түсінік беретіні туралы айтқан сөзін есінде сақтады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс қызметі

Макмастерді бітіргеннен кейін Иннис өзінің христиандық қағидалары оны Канада экспедициялық корпусына қосылуға шақырды деп сезінді. 1916 жылдың күзінде ол Бірінші дүниежүзілік соғыста күресу үшін Францияға жіберілді. «Пара, бит және егеуқұйрықтармен» толы траншеялық соғыс оған зор әсер етті. Иннистің артиллерия байланысшысы ретіндегі қызметі оған майдан желісіндегі өмірді (және өлімді) тікелей сезінуге мүмкіндік берді, ол Вими биігіне жасалған канадалықтардың сәтті шабуылына қатысты. Байланысшылар немесе нысана көрушілер әрбір артиллериялық снарядтың қайда түскенін бақылап, келесі снарядтар нысанаға дәлірек тиюі үшін мақсатты түзетулерді жіберді. 1917 жылдың 7 шілдесінде Иннис оң жамбасына ауыр сынықтар тиді, оның салдарынан Англияда сегіз ай бойы ауруханада емделді. Иннистің соғысы аяқталды. Оның өмірбаясын жазған Джон Уотсон физикалық жараның жазылуына жеті жыл кеткенін, ал психологиялық зақым өмір бойы сақталғанын айтады. Иннис әскери қызметінің нәтижесінде қайталама депрессия мен жүйке шаршағына ұшырады. Уотсон сонымен қатар Ұлы соғыстың Иннистің интеллектуалдық көзқарасына әсер еткенін атап өтеді. Бұл оның канадалық ұлтшылдығын күшейтті, технологияның, соның ішінде соғысты «сатуға» тиімді пайдаланған коммуникация құралдарының зиянды әсерлері туралы ойын анықтады және оны алғаш рет баптист дініне күмән келтірді.

Макмастер мен Чикаго

Гарольд Иннис 1918 жылдың сәуір айында Макмастердегі өнер магистрі дәрежесін аяқтады. Оның «Қайтып келген әскер» атты диссертациясы «жауынгерлерге соғыстың салдарынан еңсеруге көмектесетін жағдай жасау үшін ғана емес, сонымен қатар ұлттық қайта құруды ілгерілету үшін қажетті мемлекеттік саясат шараларын егжей-тегжейлі сипаттады». Иннис жоғары білімін Чикаго университетінде алды және 1920 жылдың тамызында Канадалық Тынық мұхиты темір жолының тарихына арналған диссертациясы үшін докторлық диплом алды. Чикагодағы екі жылы оның келешек жұмысына зор әсер етті. Оның экономикаға деген қызығушылығы артып, кәсіби экономист болуға бел буды. Чикаго университетінің экономика факультеті сол кезде кең таралған абстрактілі және жалпылама неоклассикалық теорияларды сынап, экономикалық саясаттың жалпы ережелері нақты жағдайларды зерттеу нәтижесінде туындауы керек деп сақты. Иннис университеттің екі көрнекті коммуникация ғалымы – Джордж Герберт Мид пен Роберт Э. Паркке әсер етті. Ол осы атақты профессорлардың лекцияларына қатыспаса да, олардың коммуникация туралы идеяларын қабылдады. Джеймс В. Керидің айтуынша, Мид пен Парк «коммуникацияны мәдениеттің пайда болуы, уақыт өте келе сақталуы және институттарға ұялауының толық процесі ретінде сипаттады». Чикагода оқып жүргенде Иннис философия мен экономика саласындағы терең білімін пайдаланып, қазіргі ой-пікір мен мәдениетті қатаң сынаған иконокласт ойшыл Торстейн Вебленнің идеяларымен танысты. Веблен Чикагодан бірнеше жыл бұрын кеткенімен, оның идеялары әлі де күшті сезілді. Бірнеше жыл өткен соң Веблен туралы эссесінде Иннис оны «стандартталған, өзгермейтін экономикаға» қарсы күрес жүргізгені үшін мақтады. Иннис Чикагода алғаш рет университетте сабақ берді, онда бірнеше кіріспе экономика курстарын оқыды. Оның студенттерінің бірі Мэри Куэйл болды, ол 1921 жылдың мамырында оған тұрмысқа шықты, ол кезде ол 26-да, ал ол 22-де болды. Олардың төрт баласы болды: Дональд (1924), Мэри (1927), Хью (1930) және Энн (1933). Мэри Куэйл Иннис өзі де белгілі экономист және жазушы болды. Оның «Канаданың экономикалық тарихы» атты кітабы 1935 жылы жарық көрді. Оның «Радугаға тұр» романы 1943 жылы жарық көрді. Оның басқа кітаптарына «Миссис Симконың күнделігі» (1965), «Ашық рух: Канадалық әйелдер және олардың дәуірі» (1966) және «Жылдарды ашыңыз» (1949) кіреді, бұл Жас әйелдер христиан қауымдастығының тарихы.

Harold Innis completed a Master of Arts degree at McMaster, graduating in April 1918. His thesis, called The Returned Soldier, "was a detailed description of the public policy measures that were necessary, not only to provide a supportive milieu to help veterans get over the effects of the war, but also to move on with national reconstruction." Innis did his postgraduate work at the University of Chicago and was awarded his PhD, with a dissertation on the history of Canadian Pacific Railway, in August 1920. His two years at Chicago had a profound influence on his later work. His interest in economics deepened and he decided to become a professional economist. The economics faculty at Chicago questioned abstract and universalist neoclassical theories, then in vogue, arguing that general rules for economic policy should be derived from specific case studies. Innis was influenced by the university's two eminent communications scholars, George Herbert Mead and Robert E. Park. Although he did not attend any of those famous professors' classes, Innis did absorb their idea that communication involved much more than the transmission of information. James W. Carey writes that Mead and Park "characterized communication as the entire process whereby a culture is brought into existence, maintained in time, and sedimented into institutions." While at Chicago, Innis was exposed to the ideas of Thorstein Veblen, the iconoclastic thinker who drew on his deep knowledge of philosophy and economics to write scathing critiques of contemporary thought and culture. Veblen had left Chicago years before, but his ideas were still strongly felt there. Years later, in an essay on Veblen, Innis praised him for waging war against "standardized static economics." Innis got his first taste of university teaching at Chicago, where he delivered several introductory economics courses. One of his students was Mary Quayle, the woman he would marry in May 1921 when he was 26 and she 22. Together they had four children, Donald (1924), Mary (1927), Hugh (1930), and Anne (1933). Mary Quayle Innis was herself a notable economist and writer. Her book, An Economic History of Canada, was published in 1935. Her novel, Stand on a Rainbow appeared in 1943. Her other books include Mrs. Simcoe's Diary (1965), The Clear Spirit: Canadian Women and Their Times (1966) and Unfold the Years (1949), a history of the Young Women's Christian Association.

КРК тарихы

Гарольд Иннис Канадалық Тынық мұхиты темір жолы (CPR) тарихы туралы докторлық диссертациясын жазды. 1885 жылы Канаданың алғашқы трансконтиненталдық темір жолының салынысы аяқталуы Канада тарихындағы шешуші сәт болды. Иннистің диссертациясы, кейін 1923 жылы кітап ретінде жарық көрген, темір жолдың экономикалық тарихшының көзқарасынан маңыздылығын құжаттауға жасалған алғашқы тырастың бірі болып саналады. Ол өз аргументтерін негіздеу үшін көп көлемді статистиканы пайдаланады. Иннис қиын және қымбат құрылыс жобасының Канаданың батысын американдықтардың аннексиялау қаупінен сақтау ниетімен жүзеге асырылғанын айтады. Иннис «Канадалық Тынық мұхиты темір жолының тарихы – ең алдымен Солтүстік Америка құрлығының солтүстік жартысына батыс өркениетінің таралу тарихы» деген пікір білдіреді. Роберт Бейб атап көрсеткендей, темір жол индустрияландыруға, көмір мен құрылыс материалдарын өндіріс орындарына тасымалдауға мүмкіндік берді. Бұл сонымен қатар еуропалық өркениеттің таралуына үлес қосқан коммуникация құралы болды. Бейбтің сөзіне қарағанда, Иннис үшін CPR жабдықтары «түпкілікті халықтардың өмір салтын түгелдей бұзып, ақырында құлатқан, энергияны көп қажет ететін, жылдам қозғалатын, қуатты, капиталға тәуелді ‘сигнал’ ретінде олардың ортасына түсірілді». Коммуникация зерттеушісі Артур Крокер Иннистің Канадалық Тынық мұхиты темір жолына жасаған зерттеуі «технологияның канадалықтар үшін сыртқы нәрсе емес, керісінше, канадалықтардың өмір сүруінің қажетті шарты және ұзақ мерзімді салдары» екенін көрсетуге жасаған алғашқы әрекеті болғанын айтады. Бұл сонымен қатар Иннистің экономикалық және саяси билікті жүзеге асыруға өмір бойы бойын арнаған қызығушылығын көрсетті. Мысалы, оның CPR тарихы батыстың экономикалық саясатқа, атап айтқанда, жоғары тасымалдау тарифтеріне және жаңадан құрылған канадалық өндірушілерді қорғау мақсатындағы импорттық тарифтерге наразылығын баяндаумен аяқталады. Батыс өкілдері Ұлттық саясаттың далалық фермерлердің ақшасын шығыс бизнес тобының қалтасына құйғанын айтып шағымданды. «Батыс Канада», - деп жазды Иннис, «канадалық ұлттық еңбекке төледі және одан әрі төлей беруі керек. Шығыс Канаданың құмарлығы басылуға ешқандай белгі бермейді».

Harold Innis wrote his PhD thesis on the history of the Canadian Pacific Railway (CPR). The completion of Canada's first transcontinental railway in 1885 had been a defining moment in Canadian history. Innis's thesis, eventually published as a book in 1923, can be seen as an early attempt to document the railway's significance from an economic historian's point of view. It uses voluminous statistics to underpin its arguments. Innis maintains that the difficult and expensive construction project was sustained by fears of American annexation of the Canadian West. Innis argues that "the history of the Canadian Pacific Railroad is primarily the history of the spread of Western civilization over the northern half of the North American continent." As Robert Babe notes, the railway brought industrialization, transporting coal and building supplies to manufacturing sites. It was also a kind of communications medium that contributed to the spread of European civilization. Babe writes that, for Innis, the CPR's equipment "comprised a massive, energy consuming, fast moving, powerful, capital intensive 'sign' dropped into the very midst of indigenous peoples, whose entire way of life was disrupted, and eventually shattered as a result. Communications scholar Arthur Kroker argues that Innis's study of the Canadian Pacific Railway was only the first in which he attempted to demonstrate that "technology is not something external to Canadian being; but on the contrary, is the necessary condition and lasting consequence of Canadian existence." It also reflected Innis's lifelong interest in the exercise of economic and political power. His CPR history ends, for example, with a recounting of Western grievances against economic policies, such as high freight rates and the steep import tariffs designed to protect fledgling Canadian manufacturers. Westerners complained that the National Policy funnelled money from Prairie farmers into the pockets of the Eastern business establishment. "Western Canada," Innis wrote, "has paid for the development of Canadian nationality, and it would appear that it must continue to pay. The acquisitiveness of Eastern Canada shows little sign of abatement."

Степлздің тезисі

Гарольд Иннис канадалық экономикалық ойлау мектебінің, "баспаптар теориясы" деп танылатын, басқарушысы саналады. Бұл теория бойынша, Канаданың мәдениеті, саяси тарихы және экономикасы тері, балық, ағаш, бидай, кендер, және қазба отындар сияқты бірқатар "баспаптарды" пайдалану және экспорттау арқылы шешімді түрде қалыптасқан. Осылайша, Иннис 1924 жылдың жазынан бастап, досымен бірге 5 метрлік матамен жабылған 18 футтық (5 метрлік) каноэмен Бейбітшілік өзенінен Атхабаска көліне дейін жүздеген шақырым саяхаттады, содан кейін Құл өзенімен Ұлы Құл көліне дейін өтті. Олар Канаданың ең ұзын өзені – Маккензиден Солтүстік Мұзды мұхитқа дейін шағын "Хадсон Бэй Компаниясының" буксирімен саяхатын аяқтады. Саяхаттары барысында Иннис тері зерттеулерін ағаш, қағаз және целлюлоза, минералдар, астық және балық сияқты басқа баспап өнімдері туралы ақпарат жинау арқылы толықтырды. Ол соншалықты көп саяхаттады ki, 1940 жылдардың басына қарай Батыс Арктика мен Гудзон шығанағының шығыс жағынан басқа Канаданың барлық аймақтарын аралап шықты. Иннис қайда барса да, оның әдістері бірдей болды: ол баспап өнімдерін өндірумен байланысты адамдармен сұхбаттасып, олардың әңгімелерін тыңдады.

Канададағы тері саудасы

Харольд Иннистің империялар мен отарлар арасындағы қарым-қатынасқа деген қызығушылығы "Канададағы тері саудасы: Канаданың экономикалық тарихына кіріспе" (1930) атты классикалық зерттеуінде қалыптасты. Кітапта 16 ғасырдың басынан 1920 жылдарға дейін болған бобёр терісі саудасы баяндалады. Дәстүрлі тарихтардағыдай, Канаданың жабайы даласын зерттеген "батыл" еуропалық саяхатшыларға емес, Иннис география, технология және экономикалық күштердің өзара әрекеттесуі тері саудасын және Канаданың саяси және экономикалық тағдырын қалай қалыптастырғанын көрсетеді. Ол Канаданың шекарасын тері саудасы анықтағанын, ал елдің "географияға қарсы емес, географияның нәтижесінде пайда болғанын" айтады. Осы тұжырымға сәйкес, Иннис атап айтқанда, Сент-Лоуренс өзені аңғарындағы еуропалықтардың қоныстануы жергілікті халықтардың экономикалық және әлеуметтік үлгілерін қабылдағанын, бұл еуропалықтар келгенге дейін және кейін де Канаданың тарихи және мәдени байланысын сақтағанын көрсетеді. Көптеген тарихшылар Канада тарихының еуропалықтардың келуімен басталғанын санаса, Иннис алғашқы халықтардың мәдени және экономикалық үлесін ерекше атап көрсетеді. "Біз әлі түсінбедік", - деп жазады ол, "үндістер мен олардың мәдениеті Канада институттарының өсуіне негіз болды". Иннистің Канаданың саяси, экономикалық және әлеуметтік институттарының дамуына қатысты көзқарасы неоинституционализмнің алғашқы түрі болды, ол америкалық және еуропалық әріптестерінен бұрын Канаданың саяси ғылым дәстүрінің бір бөлігіне айналды. "Канададағы тері саудасы" кітабы Канаданың экономикалық тарихын бір негізгі өнімнің екіншісіне қалай жол бергенін – мысалы, теріден ағашқа, содан кейін бидай мен минералдарға дейін зерттеу арқылы түсінуге болады деп қорытындылайды. Негізгі өнімге тәуелділік Канаданы өнеркәсіптік дамыған елдерге экономикалық жағынан тәуелді етті, ал бір өнімнен екіншісіне ауысулар елдің экономикалық өмірінде үнемі бұзылыстар тудырды. "Канададағы тері саудасы" үш топтың арасындағы мәдени өзара әрекеттесуді де сипаттайды: бобёр шапқыларын сән-салтанат заттары ретінде қараған сәнді қалалардағы еуропалықтар; бобёр терісін өз елінен қажетті өндірілген тауарларға ақы төлеу үшін экспорттауға болатын негізгі өнім ретінде қараған еуропалық отарлаушылар және металл қазан, пышақ, мылтық және арақ сияқты өнеркәсіптік тауарларға терілерін айырбастаған алғашқы халықтар. Иннис алғашқы халықтардың тері саудасының дамуындағы орталық рөлін көрсетеді. Олардың аң аулаудың шеберлік тәсілдері, аумақты білу және қарға аяқ киімдері, шлейфтер мен қайықтар сияқты жетілген құралдары болмаса, тері саудасы мүмкін болмас еді. Алайда, еуропалық технологияларға тәуелділік алғашқы халықтар қоғамын құртты. Иннис былай деп жазады: "Жаңа технология өзгерістерді осыншалықты жылдам әкелді, соғыс пен аурулар салдарынан халықтың жаппай жойылуына әкелді". Тарихшы Карл Бергер Иннис алғашқы халықтар мәдениетін тері саудасын талдаудың ортасына қойып, "еуропалық капитализмнің ықпалымен жергілікті қоғамның ыдырауын жеткілікті түрде түсіндірген алғашқы адам болды" дейді.

Harold Innis's interest in the relationship between empires and colonies was developed in his classic study, The Fur Trade in Canada: An Introduction to Canadian Economic History (1930). The book chronicles the trade in beaver fur from the early 16th century to the 1920s. Instead of focusing on the "heroic" European adventurers who explored the Canadian wilderness as conventional histories had done, Innis documents how the interplay of geography, technology and economic forces shaped both the fur trade and Canada's political and economic destiny. He argues that the fur trade largely determined Canada's boundaries, and he comes to the conclusion that the country "emerged not in spite of geography but because of it." In line with that observation, Innis notably proposes that European settlement of the Saint Lawrence River Valley followed the economic and social patterns of indigenous peoples, making for a Canadian historical and cultural continuity that predates and postdates European settlement. Unlike many historians who see Canadian history as beginning with the arrival of Europeans, Innis emphasizes the cultural and economic contributions of First Nations peoples. "We have not yet realized," he writes, "that the Indian and his culture was fundamental to the growth of Canadian institutions." The Innisian perspective on the development of Canadian political, economic and social institutions was an early form of neo institutionalism, which became an accepted part of the Canadian political science tradition well before American and European counterparts. The Fur Trade in Canada concludes by arguing that Canadian economic history can best be understood by examining how one staple product gave way to another—furs to timber, for example, and the later importance of wheat and minerals. Reliance on staples made Canada economically dependent on more industrially advanced countries and the "cyclonic" shifts from one staple to another caused frequent disruptions in the country's economic life. The Fur Trade in Canada also describes the cultural interactions among three groups of people: the Europeans in fashionable metropolitan centres who regarded beaver hats as luxury items; the European colonial settlers who saw beaver fur as a staple that could be exported to pay for essential manufactured goods from the home country, and First Nations peoples who traded furs for industrial goods such as metal pots, knives, guns and liquor. Innis describes the central role First Nations peoples played in the development of the fur trade. Without their skilled hunting techniques, knowledge of the territory and advanced tools such as snowshoes, toboggans and birch bark canoes, the fur trade would not have existed. However, dependence on European technologies disrupted First Nations societies. "The new technology with its radical innovations," Innis writes, "brought about such a rapid shift in the prevailing Indian culture as to lead to wholesale destruction of the peoples concerned by warfare and disease." Historian Carl Berger argues that by placing First Nations culture at the centre of his analysis of the fur trade, Innis "was the first to explain adequately the disintegration of native society under the thrust of European capitalism."

Балық аулау

Оның тері саудасы туралы кітабы жарық көргеннен кейін, Иннис Солтүстік Американың шығыс жағалауында ғасырлар бойы ауланған треска балығын зерттеуге көшті. Нәтижесінде 1940 жылы, тері саудасы туралы зерттеуінен 10 жыл өткен соң, "Треска балық шаруашылығы: Халықаралық экономика тарихы" жарық көрді. Иннис 500 жылдан астам уақытқа созылған, мол табиғи ресурстарды игеруде бәсекелесетін империялардың толыққанды тарихын баяндайды. Оның тері саудасы туралы зерттеуі континенттің ішкі аймағына, өзара байланысқан өзендері мен көлдеріне бағытталған болса, "Треска балық шаруашылығы" әлемдік сауда мен империяға сырттан қарап, бір маңызды өнімнің императорлық орталықтарға және Ньюфаундленд, Нова-Скотия және Жаңа Англия сияқты шеткі колонияларға қатысты алыс әсерін көрсетеді.

Байланыс теориясы

Иннистің өзара байланысты көлдер мен өзендердің Канада дамуына және Еуропа империясына тигізген әсерін зерттеуі, оның көлік жүйелері мен коммуникация арасындағы күрделі экономикалық және мәдени қатынастарға деген қызығушылығын оялды. 1940 жылдары Иннис Канада экономикасы үшін маңызды сала – целлюлоза-қағаз өнеркәсібін зерттеуге кірісті. Бұл зерттеу оның негізгі өнімдерге қатысты жұмысынан коммуникацияны зерттеуге қосымша көпір құрды. Биограф Пол Хейердің айтуынша, Иннис «қағаз өнеркәсібінен кейін газеттер мен журналистика, кітаптар мен жарнаманы зерттеді. Яғни, ол табиғи ресурстарға негізделген өнеркәсіпті қарастырудан бастап, ақпарат, және соңында білім – тауар ретінде айналымға түсетін, құнды және оны бақылайтындарға күш беретін мәдени өнеркәсіпке көшті». Иннистің коммуникацияны зерттеуге қосқан маңызды үлесі – уақыт пен кеңістік өлшемдерін түрлі медиаға қолдану болды. Ол медианы уақытқа және кеңістікке байланысты типтерге бөлді. Уақытты сақтайтын медиалар берік болып, саз немесе тас тақталарды қамтиды. Кеністікті сақтайтын медиалар көбінесе уақытша болып, радио, теледидар және көп таралымды газеттер сияқты заманауи медианы қамтиды. Иннис ежелгі империялардың өрлеуі мен құлдырауын зерттеуді коммуникациялық медианың әсерін анықтаудың бір жолы ретінде қарастырды. Ол империяның өсуіне себеп болған медианы, оның табысты кезеңдерінде оны қолдаған медианы, содан кейін империяның құлдырауын жеделдеткен коммуникациялық өзгерістерді қарастырды. Ол медианың уақытқа немесе кеңістікке қатысты 'бейімділігі' империяны сақтау үшін қажетті күрделі өзара қарым-қатынастарға әсер ететінін көрсетуге тырысты. Өзара қарым-қатынастар империяны құру және сақтау үшін қажетті білім (және идеялар) мен оны кеңейту және қорғау үшін қажетті күш (немесе билік) арасындағы серіктестікті қамтиды. Иннис үшін білім мен билік арасындағы өзара әрекеттесу империяны түсінудің маңызды факторы болды. Иннис сөз және жазу арасындағы тепе-теңдік Платон заманында ежелгі Грецияның гүлденуіне әсер еткенін дәлелдеді. Иннис тілдің уақытқа бейімделген ортасы мен жазудың кеңістікке бейімделген ортасы арасындағы тепе-теңдік ақырында бұзылғанын, өйткені ауызша дәстүр жазудың үстемдігіне жол бергенін айтты. Содан кейін империяның эстафетасы Грекиядан Римге өтті. Иннистің империялардың өрлеуі мен құлдырауына байланысты коммуникацияның әсерін талдауы, батыс өркениетінің өзіне тән терең дағдарысқа тап болып отырғанын ескертті. Көп таралымды газеттер сияқты қуатты коммуникациялық медианың дамуы уақыт, сабақтастық және білім есебінен кеңістік пен биліктің пайдасына тепе-теңдікті шешуші түрде өзгертті. Иннис мәдени тіршілік үшін қажетті тепе-теңдік «механикаландырылған» коммуникациялық медиалардың ұзақ қашықтыққа ақпаратты жылдам жеткізу үшін пайдаланылуымен бұзылғанын көрді. Жаңа медиа өткен немесе болашақ туралы алаңдаушылықты жойып, «қазіргі уақытта ойлауға» итермеледі. Иннис былай деп жазды: blockquote Газет пен журналдарда көрінетін механикаландырудың күшті ықпалы, байланыс монополиясының құрылуына әкелді. Олардың бекітілген позициялары мәдени қызмет үшін қажетті тұрақты элементтерді үздіксіз, жүйелі және аяусыз жоюды қамтиды. Иннис коммуникация теориясына қатысты кейінгі еңбектерінің маңыздылығы мен бірегейлігі үшін бағаланғанымен, оның сыншылары да болды. Әсіресе, «Империя және коммуникация» еңбегіндегі фрагментарлық және мозаикалық жазу стилі екіұшты, агрессивті сызықтық емес және талдау деңгейлері арасында байланыс жоқ деп сынға алынды. Биографтар бұл стиль Иннистің мансабының соңында ауруының салдары болуы мүмкін деп болжайды.

Innis's study of the effects of interconnected lakes and rivers on Canadian development and European empire sparked his interest in the complex economic and cultural relationships between transportation systems and communications. During the 1940s, Innis also began studying pulp and paper, an industry of central importance to the Canadian economy. The research provided an additional crossover point from his work on staple products to his communications studies. Biographer Paul Heyer writes that Innis "followed pulp and paper through its subsequent stages: newspapers and journalism, books and advertising. In other words, from looking at a natural resource based industry he turned his attention to a cultural industry in which information, and ultimately knowledge, was a commodity that circulated, had value, and empowered those who controlled it." One of Innis's primary contributions to communications studies was to apply the dimensions of time and space to various media. He divided media into time binding and space binding types. Time binding media are durable and include clay or stone tablets. Space binding media are more ephemeral and include modern media such as radio, television, and mass circulation newspapers. Innis examined the rise and fall of ancient empires as a way of tracing the effects of communications media. He looked at media that led to the growth of an empire; those that sustained it during its periods of success, and then, the communications changes that hastened an empire's collapse. He tried to show that media 'biases' toward time or space affected the complex interrelationships needed to sustain an empire. The interrelationships included the partnership between the knowledge (and ideas) necessary to create and maintain an empire and the power (or force) required to expand and defend it. For Innis, the interplay between knowledge and power was always a crucial factor in understanding empire. Innis argued that a balance between the spoken word and writing contributed to the flourishing of Ancient Greece in the time of Plato. The balance between the time biased medium of speech and the space biased medium of writing was eventually upset, Innis argued, as the oral tradition gave way to the dominance of writing. The torch of empire then passed from Greece to Rome. Innis's analysis of the effects of communications on the rise and fall of empires led him to warn grimly that Western civilization was now facing its own profound crisis. The development of powerful communications media such as mass circulation newspapers had shifted the balance decisively in favour of space and power, over time, continuity and knowledge. The balance required for cultural survival had been upset by what Innis saw as "mechanized" communications media used to transmit information quickly over long distances. The new media had contributed to an obsession with "present mindedness", wiping out concerns about past or future. Innis wrote,
blockquote|The overwhelming pressure of mechanization evident in the newspaper and the magazine, has led to the creation of vast monopolies of communication. Their entrenched positions involve a continuous, systematic, ruthless destruction of elements of permanence essential to cultural activity. Although Innis remains appreciated and respected for the grand and unique nature of his later efforts regarding communications theories, he was not without critics. Particularly, the fragmentary and mosaic writing style exemplified in Empire and Communications has been criticized as ambiguous, aggressively nonlinear, and lacking connections between levels of analysis. Biographers have suggested that the style may have been a result of Innis's illness late in his career.

1930 жылдардағы ықпалы

Балық шаруашылығы туралы еңбегінен басқа, Иннис 1930 жылдары минералдар мен бидай сияқты басқа негізгі өнімдер туралы, сондай-ақ Ұлы депрессия кезінде Канаданың үлкен экономикалық проблемалары туралы кеңінен жазды. 1932 және 1933 жылдың жазында ол депрессияның әсерін өз көзімен көру үшін батысқа сапар шекті. Келесі жылы "Канада экономикасы және депрессия" атты мақаласында Иннис "халықаралық алауыздықтың ең кішкентай толқынына бейім ел" жағдайының қиындықтарын атап өтті, бірақ аймақтық айырмашылықтар тиімді шешімдерді табуды қиындатты. Ол бір жағынан бидай экспортына тәуелді, бірақ қатты құрғақшылыққа ұшыраған далалық экономиканы, ал екінші жағынан Канаданың өсіп келе жатқан қалаларының саяси күші артып, негізгі тауарлар саудасына тікелей тәуелділіктен қорғалғандығын сипаттады. Нәтижесінде саяси қақтығыс және федералды-провинциялық қатынастардың бұзылуы болды. "Бізде бұл жағдайға қарсы болашақ саясатты негізге алатын маңызды ақпарат жоқ", - деп ескертті Иннис, өйткені "Канададағы әлеуметтік ғылымдардың әлсіз орны". Иннистің қоғамдық зиялы ретінде беделі тұрақты түрде өсіп жатты және 1934 жылы Премьер-министр Ангус Льюис Макдональд оны Жаңа Шотландияның экономикалық проблемаларын зерттеуге арналған Корольдік комиссияда қызмет етуге шақырды. Келесі жылы ол "The Canadian Journal of Economics and Political Science" журналын құруға көмектесті. 1936 жылы Торонто университетінің толық профессоры болып тағайындалды, ал бір жылдан кейін университетінің саяси экономика кафедрасының меңгерушісі болды. 1938 жылы Инис Канаданың Саяси ғылымдар қауымдастығының президенті болып тағайындалды. Оның "Баға жүйесінің енуші күші" атты тұсаукесер сөзі тыңдаушыларды таңғалдырған болуы керек, өйткені ол ғасырлар бойы экономикалық тарихты бір тақырыптан екіншісіне дейін шарықтап, ақшалай дамуды сауда мен қоныстану үлгілерімен байланыстырды. Бұл баяндама жаңа технологиялардың заманауи көмір мен темірден өнеркәсіптік қуаттың жаңа көздеріне, электр энергиясына, мұнай мен болатқа көшуге бағытталған заманауи ауысуымен аяқталатын бұзылу әсерін көрсетуге бағытталған. Иннис сонымен қатар газеттердің кең таралуының коммерциялық әсерін көрсетуге тырысты, бұл газет қағаздарын өндірудің кеңейтілуімен мүмкін болды, және жаңа радионың "тарифтермен салынған қабырғаларды айналып өту және басқа байланыс құралдарына жиі тыйым салынған шекаралардан өту қаупі бар". Инис екі медианың да тұтыну тауарларына сұранысты ынталандырып, ұлтшылдықты насихаттағанын айтты. Иннис сондай-ақ 1936-1945 жылдар аралығында 25 ғылыми томдық шығармалар шығарған халықаралық жобаның негізгі қатысушысы болды. Бұл "Канада мен АҚШ қарым-қатынасы" деп аталатын серия, оны Халықаралық бейбітшілік үшін Карнеги қорының директоры Джеймс Т. Шотвелл басқарды. Иннис канаддық ғалымдар қосқан кітаптардың тұсаукесерлерін редакциялап, жазып берді. Оның балық аулау туралы зерттеулері де осы серияның бір бөлігі болып табылады. Шотвеллмен бірге жұмыс істеген Иннис Канаданың академиялық зерттеулерін одан әрі жалғастыру үшін Карнеги ақшасына қол жеткізуге мүмкіндік алды. Джон Уотсон айтқандай, "жоба өте аз уақытта зерттеулерге қаражат табудың бірнеше көздерінің бірі болды".

Aside from his work on The Cod Fisheries, Innis wrote extensively in the 1930s about other staple products such as minerals and wheat as well as Canada's immense economic problems in the Great Depression. During the summers of 1932 and 1933, he travelled to the West to see the effects of the Depression for himself. The next year, in an essay entitled, The Canadian Economy and the Depression, Innis outlined the plight of "a country susceptible to the slightest ground swell of international disturbance" but beset by regional differences that made it difficult to devise effective solutions. He described a prairie economy dependent on the export of wheat but afflicted by severe drought, on the one hand, and the increased political power of Canada's growing cities, sheltered from direct reliance on the staples trade, on the other. The result was political conflict and a breakdown in federal–provincial relations. "We lack vital information on which to base prospective policies to meet this situation," Innis warned, because of "the weak position of the social sciences in Canada." Innis's reputation as a public intellectual was growing steadily and, in 1934, Premier Angus Lewis Macdonald invited him to serve on a Royal Commission to examine Nova Scotia's economic problems. The next year, he helped establish The Canadian Journal of Economics and Political Science. In 1936, he was appointed a full University of Toronto professor and a year later, became the head of the university's Department of Political Economy. Innis was appointed president of the Canadian Political Science Association in 1938. His inaugural address, The Penetrative Powers of the Price System, must have baffled his listeners as he ranged over centuries of economic history jumping abruptly from one topic to the next linking monetary developments to patterns of trade and settlement. The address was an ambitious attempt to show the disruptive effects of new technologies culminating in the modern shift from an industrial system based on coal and iron to the newest sources of industrial power, electricity, oil, and steel. Innis also tried to show the commercial effects of mass circulation newspapers, made possible by expanded newsprint production, and of the new medium of radio, which "threatens to circumvent the walls imposed by tariffs and to reach across boundaries frequently denied to other media of communication." Both media, Innis argued, stimulated the demand for consumer goods and both promoted nationalism. Innis was also a central participant in an international project that produced 25 scholarly volumes between 1936 and 1945. It was a series called The Relations of Canada and the United States overseen by James T. Shotwell, director of the Carnegie Endowment for International Peace. Innis edited and wrote prefaces for the volumes contributed by Canadian scholars. His own study of the cod fisheries also appeared as part of the series. His work with Shotwell enabled Innis to gain access to Carnegie money to further Canadian academic research. As John Watson points out, "the project offered one of the few sources of research funds in rather lean times."

Саясат және Ұлы депрессия

"Қырықыншы жылдар" дәуірі, жаппай жұмыссыздық, кедейлік және үмітсіздікпен бірге, жаңа канадтық саяси қозғалыстарды тудырды. Мысалы, Альбертада 1935 жылы радио уағызшысы Уильям "Библия Билл" Аберхарт өзінің популистік Социалдық несие партиясын жеңіске жеткізді. Үш жыл бұрын Альберта штатының Калгари қаласында әлеуметтік реформаторлар жаңа саяси партия – Кооперативтік Комонвелл федерациясын (CCF) құрды. Ол демократиялық социализмді және негізгі салалардың мемлекеттік меншігі бар аралас экономиканы жақтады. Торонто университетіндегі Иннистің әріптесі Франк Андерхилл CCF-тің құрылтайшы мүшесі болды. Иннис пен Андерхилл екеуі де университеттегі "Канададағы екі ірі [саяси] партияның саясатына наразы" және "прогрессивті пікірдің анық қағидаларын қалыптастыруға" бағытталған топтың мүшелері болды. 1931 жылы Иннис "Канададағы экономикалық жағдай" тақырыбында топқа баяндама жасады, бірақ кейін партиялық саясатқа қатысудан бас тартты, Андерхилл сияқты жақтастарды "әуесқой уағызшылар" деп сынады. Иннис ғалымдардың белсенді саясатта орын жоқ екенін және олардың алдымен қоғамдық проблемаларды зерттеуге, содан кейін сындық ойға негізделген білімді өндіруге арналуы керек деп мәлімдеді. Ол университетті, оның диалогқа, ашық ойлауға және күмәнділікке баса назар аударуымен, мұндай ойлау мен зерттеуді дамыта алатын институт ретінде қарастырды. "Университет мемлекет құрайтын әртүрлі институттардың ықпалынан мүмкіндігінше арылған ортаны қамтамасыз ете алады, сондықтан оның зиялылары басқа көзқарастарды іздеуді және зерттеуді жалғастыра алады", – деп жазды ол. Батыс фермерлері мен қаладағы жұмыссыз жұмысшылардың жағдайына көңіл бөлсе де, Иннис социализмді қабылдамады. Сол жаққа бейім әріптесі Эрик Хавелок көп жылдардан кейін Иннистің басқа жерден әкелінген саяси "шешімдерге", әсіресе таптық күреске баса назар аударатын марксистік талдауларға сенімсіздігін түсіндірді. Ол сондай-ақ Канаданың Ұлыбританиямен байланысы әлсіреген сайын, елдің өзінің ерекше жағдайларына негізделген өз идеяларын дамытудың орнына, американдық идеялардың ықпалына түсуінен қаушады. Хавелок былай қосты: Оны өз заманындағы радикалды консерватор деп атаған – бұл күрделі сананың жаман сипаттамасы емес, айқын көретін, сақ, мүмкін түбінде пессимистік көзқарасы бар, біз "прогрессивті" деп атайтын ойшылдар ұстаным алуда аз қиындық сезінген; жылдам саясат немесе бағдарлама құру үшін күрделі теңдеудегі бір немесе екі элементті таңдауға ешқашан қанағаттанбаған; факторлардың барлық жиынтығын қабылдауға және олардың жиі қайшы келетін әсерлерін түсінуге жететін интеллектке ие.

The era of the "Dirty Thirties" with its mass unemployment, poverty and despair gave rise to new Canadian political movements. In Alberta, for example, the radio evangelist William "Bible Bill" Aberhart led his populist Social Credit party to victory in 1935. Three years earlier in Calgary, Alberta, social reformers had founded a new political party, the Co operative Commonwealth Federation (CCF). It advocated democratic socialism and a mixed economy with public ownership of key industries. Frank Underhill, one of Innis's colleagues at the University of Toronto was a founding member of the CCF. Innis and Underhill had both been members of an earlier group at the university that declared itself "dissatisfied with the policies of the two major [political] parties in Canada" and that aimed at "forming a definite body of progressive opinion." In 1931, Innis presented a paper to the group on "Economic Conditions in Canada", but he later recoiled from participating in party politics, denouncing partisans like Underhill as "hot gospellers." Innis maintained that scholars had no place in active politics and that they should instead devote themselves, first to research on public problems, and then to the production of knowledge based on critical thought. He saw the university, with its emphasis on dialogue, open mindedness and skepticism, as an institution that could foster such thinking and research. "The university could provide an environment," he wrote, "as free as possible from the biases of the various institutions that form the state, so that its intellectuals could continue to seek out and explore other perspectives." Although sympathetic to the plight of western farmers and urban, unemployed workers, Innis did not embrace socialism. Eric Havelock, a left leaning colleague explained many years later that Innis distrusted political "solutions" imported from elsewhere, especially those based on Marxist analysis with its emphasis on class conflict. He worried, too, that as Canada's ties with Britain weakened, the country would fall under the spell of American ideas instead of developing its own based on Canada's unique circumstances. Havelock added:
He has been called the radical conservative of his day — not a bad designation of a complex mind, clear sighted, cautious, perhaps at bottom pessimistic in areas where thinkers we would label 'progressive' felt less difficulty in taking a stand; never content to select only one or two elements in a complicated equation in order to build a quick order policy or program; far ranging enough in intellect to take in the whole sum of the factors, and comprehend their often contradictory effects.

Карьерасының соңына таман және өлімі

1940 жылдары Гарольд Иннис академиялық және канадалық қоғамда ықпалының шарына жетті. 1941 жылы ол американдық Экономикалық тарих қауымдастығы мен оның «Экономикалық тарих» журналын құруға көмектесті. Кейін ол қауымдастықтың екінші президенті болды. Иннис академиялық зерттеулерді қаржыландырудың екі маңызды көзін құруда басты рөл атқарды: Канаданың әлеуметтік ғылымдар жөніндегі ғылыми-зерттеу кеңесі (1940) және Канаданың гуманитарлық ғылымдар жөніндегі ғылыми-зерттеу кеңесі (1944). 1944 жылы Нью-Брансуик университеті Инниске құрметті диплом берді, сондай-ақ оның бітірген оқу орны – Макмастер университеті де берді. Университет Лаваль, Манитоба университеті және Глазго университеті де 1947–1948 жылдары құрметті дәреже тағайындады. 1945 жылы Иннис Совет Одағында шамамен бір ай болды, онда ол елдің Ғылым академиясының құрылғанына 220 жыл толуына арналған мерекелік шараларға қатысуға шақырылған еді. Кейіннен «Ресей туралы ойлар» атты мақаласында кеңестік «өндіруші» экономикасы мен Батыстың «тұтынушы» көзқарасының айырмашылықтары туралы ойлармен бөлісті: тұтыну тауарларына баса назар аударатын экономика жарнамаға үлкен тәуелді және оқырмандар мен тыңдаушылардың максималды санына жетуге бағытталған коммуникация индустриясымен сипатталады; өндіруші тауарларына баса назар аударатын экономика мемлекеттік қолдауға тәуелді коммуникация индустриясымен сипатталады. Осы қарама-қайшылықтың нәтижесінде Ресей мен Батыста ортақ пікір қалыптастыру қиынға соғады. Иннистің Мәскеу мен Ленинградқа жасаған сапары АҚШ пен Кеңес Одағы арасындағы бәсекелестік салдарынан Суық соғыстың басталуынан бұрын болды. Иннис халықаралық шиеленістің күшеюіне өкініш білдірді. Ол Кеңес Одағын американдық коммерцияға, жеке тұлғаға және үнемі өзгеріске баса назар аударуға қарсы тұрақты күш ретінде қарастырды. Иннис үшін Ресей – батыс дәстүріндегі қоғам, ал бөтен өркениет емес. Ол ядролық қарулану жарысын жек көріп, оны білімге қарсы күштің жеңісі деп санады, бұл ортағасырлық инквизицияның заманауи түрі. «Орта ғасырларда еретиктерді өртеді, ал қазіргі заманда оларды атом бомбасымен қорқытады», – деп жазды ол. 1946 жылы Иннис Канада Корольдік қоғамының президенті болып сайланды, ол елдегі ғалымдар мен зиялылардың ең беделді ұйымы еді. Сол жылы ол Манитобаның ересектер білімі жөніндегі корольдік комиссиясында жұмыс істеді және «Заманауи мемлекеттегі саяси экономика» атты жинақты жариялады, онда оның негізгі зерттеулері мен коммуникация саласындағы жаңа жұмыстары жинақталған. 1947 жылы Иннис Торонто университетінің аспирантура деканы болып тағайындалды. 1948 жылы ол Лондон және Ноттингем университеттерінде лекция оқыды. Сол жылы ол Америка философиялық қоғамының халықаралық мүшесі болып сайланды. Сондай-ақ ол Оксфордтағы беделді Бейт лекцияларын оқыды, кейіннен олар «Империя және коммуникациялар» кітабында жарияланды. 1949 жылы Иннис федералды үкіметтің Көлік жөніндегі корольдік комиссиясының комиссары болып тағайындалды, бұл лауазымда оның денсаулығы нашарлаған кезде көп саяхаттауына тура келді. Оның мансабының соңғы он жылы, ол коммуникациялық зерттеулерімен айналысқан кез, Иннис үшін қиын болды. Оның экономиста әріптестері жаңа жұмыстың негізгі теориядағы ізашарлық зерттеулерімен қалай байланысты екенін түсіне алмағандықтан, ол академиялық оқшаулыққа ұшырады. Биограф Джон Уотсон «Коммуникациялық жұмыстарға оң жауаптың толық болмауы, оның шаршауы мен депрессиясына әсер етті» деп жазады. Иннис 1952 жылдың 8 қарашасында 58 жасқа толғаннан кейін бірнеше күн өткен соң простата қатерлі ісігінен қайтыс болды. Оның құрметіне Торонто университетінде Иннис колледжі мен Макмастер университетінде Иннис кітапханасы аталды. Оның ерте қайтысынан кейін, Иннистің маңызы бірнеше академиялық пәндердегі ғалымдар оның жазбаларын пайдалана отырып, одан әрі дамыды. Маршалл Поның екі қосалқы теорияны ұсынатын жалпы медиа теориясы Иннистен шабыттанды. Дуглас К. Норт Иннистің экономикалық дамудың «артық өнімді сату» теориясын кеңейтіп, оны АҚШ-тағы және дамытылмаған елдердің аймақтық дамуына қолданды. Сонымен қатар, Джеймс У. Кери Иннисті «коммуникацияның екі моделі туралы түсінігіндегі анықтамалық нүкте» ретінде қабылдады.

In the 1940s, Harold Innis reached the height of his influence in both academic circles and Canadian society. In 1941, he helped establish the American based Economic History Association and its Journal of Economic History. He later became the association's second president. Innis played a central role in founding two important sources for the funding of academic research: the Canadian Social Science Research Council (1940) and the Humanities Research Council of Canada (1944). In 1944, the University of New Brunswick awarded Innis an honorary degree, as did his alma mater, McMaster University. Université Laval, the University of Manitoba and the University of Glasgow would also confer honorary degrees in 1947–48. In 1945, Innis spent nearly a month in the Soviet Union where he had been invited to attend the 220th anniversary celebrations marking the founding of the country's Academy of Sciences. Later, in his essay Reflections on Russia, he mused about the differences between the Soviet "producer" economy and the West's "consumer" ethos:
[A]n economy which emphasizes consumer's goods is characterized by communication industries largely dependent on advertising and by constant efforts to reach the largest number of readers or listeners; an economy emphasizing producer's goods is characterized by communications industries largely dependent on government support. As a result of this contrast, a common public opinion in Russia and the West is hard to achieve. Innis's trip to Moscow and Leningrad came shortly before US–Soviet rivalry led to the hostility of the Cold War. Innis lamented the rise in international tensions. He saw the Soviet Union as a stabilizing counterbalance to the American emphasis on commercialism, the individual and constant change. For Innis, Russia was a society within the Western tradition, not an alien civilization. He abhorred the nuclear arms race and saw it as the triumph of force over knowledge, a modern form of the medieval Inquisition. "The Middle Ages burned its heretics," he wrote, "and the modern age threatens them with atom bombs." In 1946, Innis was elected president of the Royal Society of Canada, the country's senior body of scientists and scholars. The same year, he served on the Manitoba Royal Commission on Adult Education and published Political Economy in the Modern State, a collection of his speeches and essays that reflected both his staples research and his new work in communications. In 1947, Innis was appointed the University of Toronto's dean of graduate studies. In 1948, he delivered lectures at the University of London and Nottingham University. He was elected an International Member of the American Philosophical Society that same year. He also gave the prestigious Beit lectures at Oxford, later published in his book Empire and Communications. In 1949, Innis was appointed as a commissioner on the federal government's Royal Commission on Transportation, a position that involved extensive travel at a time when his health was starting to fail. The last decade of his career, during which he worked on his communications studies, was an unhappy time for Innis. He was academically isolated because his colleagues in economics could not fathom how the new work related to his pioneering research in staples theory. Biographer John Watson writes that "the almost complete lack of positive response to the communications works, contributed to his sense of overwork and depression." Innis died of prostate cancer on November 8, 1952, a few days after his 58th birthday. In commemoration, Innis College at the University of Toronto and Innis Library at McMaster University were named in his honour. Following his premature death, Innis' significance increasingly deepened as scholars in several academic disciplines continued to build upon his writings. Marshall Poe's general media theory that proposes two sub theories were inspired by Innis. Douglas C. North expanded on Innis' "vent for surplus" theory of economic development by applying it to regional development in the United States and underdeveloped countries. In addition, James W. Carey adopted Innis as a "reference point in his conception of two models of communication."

Иннис пен Маклюэн

Маршалл Маклюэн Торонто университетінде Инниспен бірге жұмыс істеген. Жас ағылшын профессоры Маклюэн Иннистің «Механикалық әйел» кітабын төртінші курс экономика пәнінің оқу тізіміне енгізгенін білгенде қуанған. Маклюэн Иннистің идеясын дамытты, коммуникация құралдарының әсерін зерттегенде технологиялық форма мазмұннан гөрі маңыздырақ екенін айтты. Биограф Пол Хейердің сөзіне қарағанда, Иннистің нақты бір коммуникация құралының «жағдайын» Маклюэннің «орта – бұл хабар» деген әйгілі сөзінің «көзге түспейтін алдағысы» деп қарастыруға болады. Мысалы, Иннис кітаптар мен газеттер сияқты баспа құралдарының кеңістік пен секулярлық билікке бағынуға «жағдайланғанын», ал тас немесе саз тақташалар сияқты ою-өрнектелген құралдардың уақыт пен метафизикалық немесе діни білімнің сабақтастығына «жағдайланғанын» көрсетуге тырысты. Маклюэн ортаның «сезімдік жағдайын» деп аталатын нәрсеге назар аударды, мысалы, кітаптар мен газеттер көздің рационалдылығына, ал радио – құлақтың иррационалдылығына сәуке келді. Иннистік және Маклюэндық тәсілдердегі айырмашылықтарды марқұм Джеймс У. Кери былай түйіндеді:
Маклюэн де, Иннис те коммуникация технологиясының маңыздылығын мойындайды; олардың арасындағы ерекшелік – осы технологиядан туындайтын әсерлердің басты түрлерінде. Иннис коммуникация технологиясының негізінен әлеуметтік ұйым мен мәдениетке әсер ететінін көрсе, Маклюэн оның басты әсерін сезімдік ұйым мен ойлауға жатқызады. Маклюэн қабылдау мен ойлау туралы көп айтады, бірақ институттар туралы аз айтады; Иннис институттар туралы көп айтады, ал қабылдау мен ойлау туралы аз айтады. Биограф Джон Уотсон Иннистің жұмысының терең саяси болғанын, ал Маклюэн жұмысының саяси емес екенін атап өтті. Ол «Иннис жұмысының кілті – медианың сезімдік жағдайы емес, білімді механикаландыру. Бұл да Иннистің Маклюэнге қатысты ұстанымын саясаттастырудың себебі» деп жазады. Уотсонның пікірінше, Иннис әртүрлі медиа ұқсас әсерлер тудыра алады. «Иннис үшін АҚШ-тың сары баспасөзі мен нацистік үгітшілердің бірдей жағымсыз әсері болды: олар адамдарды ойлайтын жаратылыстардан командалық тізбектегі қарапайым автоматтарға дейін төмендетті». Уотсонның пікірінше, Маклюэн медианы сезімдік жағдайы бойынша бөліп қараса, Иннис белгілі бір тарихи жағдайларда «билік пен білімнің диалектикасы» деген өзара байланыстың басқа жиынтығын зерттеді. Уотсон үшін Иннистің жұмысы Маклюэн жұмысынан гөрі икемді және детерминистік емес. Ғалымдар мен оқытушылар ретінде Иннис пен Маклюэннің де ұқсас дилеммалары болды, өйткені екеуі де кітап мәдениетінің тұрақты көзқарастар мен ойдың біртектілігін тудыруға бейім екенін дәлелдеді; бірақ екеуі де көптеген кітаптар жазды. 1964 жылы «Коммуникацияның жағдайы» кітабының қайта басылымына кіріспе сөзінде Маклюэн Иннистің «өз түсініктерін бір-бірімен байланысты емес және пропорционалды емес сөйлемдер мен афоризмдердің мозаикалық құрылымына» біріктіру әдісіне таң қалды. Маклюэннің пікірінше, бұл Иннистің тығыз мәтінін оқуды қиындатса да («тұтынушының таңдауына сәйкес келмейтін түсініктердің жиынтығы»), Иннис әдісі «жазбаша сөйлеудің орнына әңгіме немесе диалогтың табиғи түріне» жақын. Ең бастысы, ол «жасырын білім» емес, «танымдық түсінік» пен «үлгілерді тану» әдісін ұсынды. «Әрбір сөз тіркесі ұзақ ойлануға және зерттеуге шақыратын жазушымен кездесу қаншалықты қызықты болды», - деп қосты Маклюэн. Маклюэннің өзінің кітаптарында афоризмдерге, сөз ойындарына, келеке-шүкірлерге, «пробтарға» және таңғажайып қатар қойылған байқаулар да мозаикалық техниканы қолданады. Иннистің саяси экономика, медиа және қоғам туралы теориялары өте өзекті болып қала береді: ол сын медиа теориясы мен коммуникацияларға терең ықпал етті және Маклюэнмен бірлесіп, әлеуметтік және тарихи өзгерістердің негізгі агенттері ретінде коммуникациялық технологиялардың қызметі туралы Канаданың жаңашыл көзқарастарын ұсынды. Олардың еңбектері қоғамдағы өзгерістер мен трансформациялардың басты бөлігі болып табылатын тарих теориясын алға тартты.

Marshall McLuhan was a colleague of Innis's at the University of Toronto. As a young English professor, McLuhan was flattered when he learned that Innis had put his book The Mechanical Bride on the reading list of the fourth year economics course. McLuhan built on Innis's idea that in studying the effects of communications media, technological form mattered more than content. Biographer Paul Heyer writes that Innis's concept of the "bias" of a particular medium of communication can be seen as a "less flamboyant precursor to McLuhan's legendary phrase 'the medium is the message.'" Innis, for example, tried to show how printed media such as books or newspapers were "biased" toward control over space and secular power, while engraved media such as stone or clay tablets were "biased" in favour of continuity in time and metaphysical or religious knowledge. McLuhan focused on what may be called a medium's "sensory bias" arguing, for example, that books and newspapers appealed to the rationality of the eye, while radio played to the irrationality of the ear. The differences in the Innisian and McLuhanesque approaches were summarized by the late James W. Carey:
Both McLuhan and Innis assume the centrality of communication technology; where they differ is in the principal kinds of effects they see deriving from this technology. Whereas Innis sees communication technology principally affecting social organization and culture, McLuhan sees its principal effect on sensory organization and thought. McLuhan has much to say about perception and thought but little to say about institutions; Innis says much about institutions and little about perception and thought. Biographer John Watson notes that Innis's work was profoundly political while McLuhan's was not. He writes that "the mechanization of knowledge, not the relative sensual bias of media, is the key to Innis's work. That also underlies the politicization of Innis's position vis a vis that of McLuhan." Watson adds that Innis believed very different media could produce similar effects. "For Innis, the yellow press of the United States and the Nazi loudspeaker had the same form of negative effect: they reduced men from thinking beings to mere automatons in a chain of command." Watson argues that while McLuhan separated media according to their sensory bias, Innis examined a different set of interrelationships, the "dialectic of power and knowledge" in specific historical circumstances. For Watson, Innis's work is therefore more flexible and less deterministic than McLuhan's. As scholars and teachers, Innis and McLuhan shared a similar dilemma since both argued that book culture tended to produce fixed points of view and homogeneity of thought; yet both produced many books. In his introduction to the 1964 reprint of The Bias of Communication, McLuhan marvelled at Innis's technique of juxtaposing "his insights in a mosaic structure of seemingly unrelated and disproportioned sentences and aphorisms." McLuhan argued that although that made reading Innis's dense prose difficult ("a pattern of insights that are not packaged for the consumer palate"), Innis's method approximated "the natural form of conversation or dialogue rather than of written discourse." Best of all, it yielded "insight" and "pattern recognition" rather than the "classified knowledge" so overvalued by print trained scholars. "How exciting it was to encounter a writer whose every phrase invited prolonged meditation and exploration," McLuhan added. McLuhan's own books with their reliance on aphorisms, puns, quips, "probes" and oddly juxtaposed observations also employ that mosaic technique. Innis's theories of political economy, media and society remain highly relevant: he had a profound influence on critical media theory and communications and, in conjunction with McLuhan, offered groundbreaking Canadian perspectives on the function of communication technologies as key agents in social and historical change. Together, their works advanced a theory of history in which communication is central to social change and transformation.

Таңдалған шығармалар

1923 жылы. Канадалық Тынық мұхит темір жолының тарихы. Қайта қаралған басылым (1971). Торонто: Торонто университетінің баспасы. 1930 жыл. Канададағы тері саудасы: Канада экономикалық тарихына кіріспе. Қайта қаралған басылым (1956). Торонто: Торонто университетінің баспасы. 1930 жыл. Питер Понд, тері саудагері және авантюрист. Торонто: Ирвин және Гордон. 1940 жыл. Балық шаруашылығы: Халықаралық экономика тарихы. Торонто: Райерсон баспасы. 1946 жыл. Қазіргі мемлекеттегі саяси экономика. Торонто: Райерсон баспасы. 1948 жыл. Симеон Перкинстің күнделігі: 1766–1780 жж. Торонто: Шамплен қоғамы. [редактор] 1950 жыл. Империя және коммуникация. Оксфорд: Кларендон баспасы. 1951 жыл. Коммуникацияның субъективтілігі. Торонто: Торонто университетінің баспасы. 1952 жыл. Мәдениет стратегиясы. Торонто: Торонто университетінің баспасы. 1952 жыл. Уақыт ұғымының өзгеруі. Торонто: Торонто университетінің баспасы. 1956 жыл. Мэри К. Иннис редакциялаған «Канада экономикалық тарихы бойынша эсселер». Торонто: Торонто университетінің баспасы. 1980 жыл. Уильям Кристиан редакциялаған «Гарольд Адамс Иннистің идеялар жинағы». Торонто: Торонто университетінің баспасы.