Кіріспе

Канадалық тарихшы (1941–2017)

Джон Уильям Майкл Блис (1941–2017) – канадалық тарихшы және автор. Оның ерте туындылары негізінен бизнес және саяси тарихқа арналған болса да, ол сонымен қатар дәрігерлер Фредерик Бантинг, Уильям Ослер және Харви Кушингтің өмірбаяндық еңбектерін жазды. Блис саяси оқиғалар мен мәселелерге қатысты жиі пікір білдіретін. Ол Канада орденінің офицері болды.

Ерте өмір

Майкл Блис 1941 жылдың 18 қаңтарында Онтарио штатының Лимингтон қаласында дүниеге келді. Ол жақын орналасқан Кингсвилл қаласында өсті. Оның әкесі, Квартус Блис, Кингсвиллдегі дәрігер болды және Майклды медицина саласына баруға ынталандырды. Блисс өзінің өмірбаяндық эссесінде әкесі мас адамның бетін тігіп жатқанын көргенде, оның арманының күйрегенін айтты: text=[T]Бірде жексенбі күні түстен кейін әкеммен ойнап отырған Скраббл ойынымыз полиция қызметкерінің кеңсе есігіне мас адаммен бірге кіріп келуімен тоқталды. Мас адам төбелес салғандықтан және беті қатты жарақаттанғандықтан көмекке келді. Әкем оны тігіп, бетінің ішкі және сыртқы жағын тікті де, мені өзінің хирургиялық шеберлігін көрсетуге шақырды. Қан мен спирттің иісі барлық жерге тарады. Мен өзімнің қол өнеріне деген қызығушылығымның жоқтығын және осы салаға бейім еместігімді түсіндім, бұл менің өмірде істегім келмейтін нәрсе екенін ұқтым. Сөйтіп, дәрігер болу арманымнан бас тартым.

Академиялық сабақтар

Блис 1958 жылы Торонто университетіне түсіп, бакалавр, магистр және философия докторы дәрежелерін алды. 1968 жылы факультетке тағайындалды және 2006 жылы зейнетке шыққанға дейін университет профессорының ең жоғары атағына ие болды. Рамсей Кук жетекшілік еткен докторлық диссертациясы – Канада бизнесінің әлеуметтік тарихы, Ұлттық саясат жылдарында Канададағы кәсіпкерлердің «ой-армандарына» арналған талдау. Ол «Тірі пайда» деген атпен жарық көрді. 1978 жылы сэр Джозеф Флавельдің «Канадалық миллионер» атты маңызды өмірбаянын, ал 1987 жылы Канададағы бизнестің алғашқы тарихын «Солтүстік кәсіпорны» деп жариялады. 1982 жылы «Инсулиннің ашылуы» кітабымен медицина тарихына өтуге бел буды. Осы 1982 жылғы кітап 1988 жылғы канадалық телефильмі «Барлығына жеткілікті даңқ» үшін жүлде алған фильмнің негізі болды. Ол инсулиннің ашкері сэр Фредерик Бантинг және танымал дәрігер сэр Уильям Ослердің өмірбаяндарын жариялады. 2005 жылы американдық нейрохирург Харви Кушингтің өмірбаянын жариялады, ол өзі де Ослердің өмірбаянын жазған еді. Дж. Л. Гранаштейн сияқты, ол артық мамандандырылған әлеуметтік тарихқа сын айтқаны үшін Канада тарихнамасында даулы тұлғаға айналды. Блис газеттерде, журналдарда және теледидарда Канада саясаты туралы жиі пікір білдіреді, сондай-ақ Солтүстік Америка мен Еуропа бойынша кеңінен дәріс оқиды. 2005 жылы National Post газетінде жарияланған бұрынғы студент Джон Турли Эварттың профилінде: «1990 жылдары, оның оқытушысының көмекшісі болып жұмыс істегенімде, кешкі лекцияларына өмірдің әртүрлі салаларынан 300-ге жуық адам – толық уақытты студенттер, бизнесмендер, мемлекеттік қызметкерлер, журналистер жиналатыны жиі кездесетін жағдай еді» деп жазады. Ол Турли Эварттың ұсынысымен National Post газетінде жарық көрген серияның бөлігі ретінде Канаданың «жетекші қоғамдық зиялысы» атанды.

Сыйлықтар мен марапаттар

1998 жылы ол Канада орденінің мүшесі атанды және 2013 жылы офицер шеніне көтерілді. Оның кітаптары түрлі сыйлықтарға ие болды, оның ішінде Американдық медицина тарихы қауымдастығының Уэлч медалі, Канада Корольдік қоғамының Тиррелл медалі, Канада Корольдік қоғамының үш Джейсон Ханна медалі, Канада тарихи қауымдастығының Гарно, Макдональд және Фергюсон сыйлықтары, сондай-ақ Ұлттық бизнес кітап сыйлығы. Оның Ослер туралы кітабы генерал-губернатор сыйлығына үміткер болды. Ол Лондондағы Харви клубының құрметті мүшесі болды – бұл Канададағы ең көне медициналық клуб, және Бантинг, Харви клубының тағы бір құрметті мүшесі, туралы тарихи-биографиялық еңбектері үшін марапатталды. Ол Канаданың Корольдік дәрігерлер және хирургтар колледжінің құрметті мүшесі және Принс-Эдвард аралы университетінің, Макмастер университетінің, Макгилл университетінің, Британдық Колумбия университетінің және Торонто университетінің құрметті ғылыми дәрежесіне ие. 2008 жылы оның студенттері «Майкл Блисстің құрметіне арналған мақалалар: әлеуметтік бейнелеу» атты фестшрифт жариялады. 2016 жылы ол Канаданың Медициналық Даңқы залына енгізілген алғашқы тарихшы болды.

Саяси түсініктеме

Блис ағымдағы оқиғалар туралы жиі пікір білдіріп, түрлі журналдар мен газеттерге, оның ішінде The Globe and Mail-ге мақалалар жазды. Ол Мич-Лейк келісіміне, Шарлоттаун келісіміне және 1999 жылғы НАТО-ның Косовоны бомбалауына қарсы шықты, сондай-ақ Канада монархиясын таратуды қолдады. Ол сонымен қатар Стивен Харпердің 2006 жылы квебектерді ұлт ретінде мойындауына қатысты қадамын қатты сынады.

Өлім

Майкл Блис 2017 жылдың 18 мамырында Онтарио провинциясының Торонто қаласында 76 жасында дүние салды.