Кіріспе

Сантал көтерілісі (Сонтал көтерілісі немесе Сантал Хуль деп те аталады) – қазіргі Жаркханд және Шығыс Үндістандағы Батыс Бенгалда Ұлыбритания Ост-Индия компаниясына (EIC) және заминдар жүйесіне қарсы Санталдардың көтерілісі. Ол 1855 жылдың 30 маусымында басталды, ал 1855 жылдың 10 қарашасында Ұлыбритания Ост-Индия компаниясы әскери жағдай режимін жариялады, ол 1856 жылдың 3 қаңтарына дейін сақталды. Бұл кезде көтеріліс президенттік әскерлермен толыққандай басып құйрылды. Көтерілісқа Сидху, Канху, Чанд және Бхаирав ағайындылары жетекшілік етті.

Өмірбаян

Санталдардың көтерілісі Үндістандағы Шығыс Үндістан компаниясының (EIC) салық жүйесін, өсімдік берушілік пен заминдари жүйесін жоюға бағытталған наразылық ретінде басталды; бұл оқиға Бенгалия президенттігі деп аталған тайпалық аймақта болды. Бұл, британдық Шығыс Үндістан компаниясы құрған заң жүйесі арқылы жүзеге асырылған отаршылдық үстемдіктің қысымына қарсығы кетеріс еді, оны жергілікті заминдар, полиция және соттар күштеп жүзеге асырды. Санталдар Субарнареха өзені бойындағы Хазарибагтан Мединипурға дейінгі аумақта тұрды және олар негізінен егіншілікпен айналысты. Бұл аймақтар 1770 жылғы Бенгалия ашаршылығынан ауыр зардап шекті. Көптеген Санталдар заңсыз ақша беруден зардап шекті. Оларға аса жоғары пайызбен ақша қарыз берілді. Қарыздарын төлей алмағандықтан, жерлері күштеп тартып алынып, борышпен жұмыс істеуге мәжбүр болды. Бұл Санталдарды делдалдарға қарсы біріктірді, нәтижесінде EIC-ге қарсы көтеріліс пен өздерін-өздері басқару құруға әкелді.

Көтеріліс

1855 жылғы 30 маусымда екі Сантал көтерілісшілері, Сидху және Канху Мурму шамамен 60 000 Санталды жұмылдырып, Британ Ост-Индия компаниясына (EIC) қарсы көтеріліс жариялады. Сидху Мурму көтеріліс кезінде параллель үкімет құру үшін шамамен он мың Санталды жинаған. Оның негізгі мақсаты – өз заңдарын жасау және оларды күштеп орындау арқылы салық жинау еді. Жариялаудан кейін Санталдар қаруға көтерілді. Көптеген ауылдарда заминдарлар, қарыз берушілер және олардың ісқақыры жойылды. Ашық көтеріліс Компания әкімшілігін күтпеген жерден шағып алды. Бастапқыда көтерілісшілерді басу үшін шағын отряд жіберілді, бірақ олар сәтсіздікке ұшырады, бұл көтеріліс рухын одан әрі қоздырды. Құқық тәртібі нашарлағанда Компания әкімшілігі маңызды қадам жасап, жергілікті заминдарлар мен Муршидабад науанының көмегімен көтерілісті басу үшін көптеген әскер жіберді. Британ Ост-Индия компаниясы Сидху мен оның бауыры Канху Мурмуды тұтқындау үшін 10 000 рупи сыйақы жариялады. Осыдан кейін бірнеше шайқастар болды, нәтижесінде Сантал әскерлері көптеген қаза тапты. Санталдың қарапайым қарулары Британ Ост-Индия компаниясы армиясының оқ-дәрілік қаруларына төтеп бере алмады. 7-ші тума жұмыскерлер полкі, 40-шы тума жұмыскерлер полкі және басқа да әскер бөлімдеріне шақыру жасалды. Сидху мен Канху шайқаста қаза тапқаннан кейін көтеріліс аяқталды. Муршидабад науаны ұсынған соғыс пілдері көтеріліс кезінде Сантал үйлерін қирату үшін пайдаланылды. Осы оқиғада 15 000-нан астам адам қаза тауып, ондаған ауылдар қирады және көптеген адамдар көтеріліс кезінде қоныс аударды. Көтеріліс кезінде Сантал көшбасшысы шамамен 60 000 Санталды топтарға біріктіре алды, әр топқа 1500-2000 адамнан жиналды. Көтеріліске кедей тайпалар мен тайпалық емес адамдар, мысалы, Gowala (сүтшілер) және Lohar (ұсталар) ақпарат пен қару-жарақ ұсыну арқылы қолдау көрсетті. Ранабир Самадар Санталдардан басқа, аймақтың басқа да абориген тұрғындары, мысалы, Камар, Багди, Багал және басқалар да көтеріліске қатысқан деді. Мринал Сеннің "Мригая" (1976) фильмі Сантал көтерілісі кезінде өтеді.