Кіріспе

Бейбітшілік зерттеулері орталығы Норвегияның Тромсё университетінде бейбітшілік және қақтығыстар зерттеулері бойынша ғылыми-зерттеу және үйлестіру жобасы ретінде бастау алды. Жоба бастапқыда 2002–2006 жылдарға қаржыландырылып, 2007 жылы тұрақты жұмыс істейтін орталыққа айналды. 2000 жылдың 4–6 мамырында өткен «Бейбітшілік үшін жоғары білім» конференциясынан шабыттанған осы жобаға қатысты армандар, ұмтылыстар мен үміттер 2001 жылдың қарашасында Норвегия Парламенті бейбітшілік зерттеулері саласындағы ұлттық және халықаралық орталық құруға қажетті қаражатты бөліп берген кезде іске асты. Тапсырма хатында «Орталық бейбітшілік және қақтығыстар зерттеулері саласында, сондай-ақ этностық және демократия құру сияқты салаларда жаңа біліктілікті қалыптастыруға тиіс. Орталықтың ұлттық және халықаралық деңгейде осы салада үйлестіруші рөлі болады» делінген.

Орталық Тромсё университетінде 2002 жылдың тамызынан бері оқытылып келе жатқан бейбітшілік және қақтығыстарды түрлендіру жөніндегі екі жылдық магистратура бағдарламасын да басқарады. Бейбітшілік зерттеулері саласындағы орталықтың басты мақсаты – қақтығыстарды зорлықсыз шешудің жолдарына назар аудару, оның ішінде оң және тұрақты бейбітшілік құру міндетін күшейту. Яғни, орталықтың негізгі міндеті соғыстарды талдау немесе соғыс, қарулану немесе азаматтық соғыстар туралы мәліметтер жинау емес, азаматтық және трансұлттық тұрақты бейбітшілікті қалай және қандай негізде құруға болатынына баса назар аудару. 2002 жылдың қараша айында бұл жұмыс зорлық-зомбылықсыздық тақырыбындағы симпозиуммен басталды, онда барлық континенттен келген бейбітшілік зерттеулерінің жетекші сарапшылары Тромсёде жиналып, осы саланың қазіргі жағдайын анықтап, алдағы жолды көрсетуге тырысты.