Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мартин Шемпп (23 наурыз 1905 – 9 шілде 1984) – планер ұшқышы және Schempp Hirth компаниясын құрған адам, планерлердің ірі өндірушісі.
Martin Schempp (23 March 1905 9 July 1984) was a glider pilot and founder of Schempp Hirth, a major manufacturer of gliders.
Алғашқы жылдары
Мартин Шемпп Штутгартта туған. Одан кейін сауда білімін алып, әкесінің шеберханасында көмектесті. 1926 жылы 21 жасында ол АҚШ-қа эмиграциялады, жақсы жұмыс жағдайларын табуға үміттенді. Әртүрлі жұмыстардан кейін ол темір зауытындағы химиялық зертханада техник болып жұмысқа орналасты. Чарльз Линдбергтің Атлантты кесіп өтуі туралы айтқан сөзі Мартинге авиацияға деген қызығушылықты қоздырды, сондықтан ол 1928 жылы Германияға ұшуды үйренуге оралды. Базалық планерлік жаттығуды аяқтағаннан кейін, ол Бёблингендегі Klemm компаниясында қозғалтқышты ұшақтарға арналған ұшқыш куәлігін алды. Осы кезде ол Вольф Хиртпен танысты, олармен өмір бойы жақын достық қарым-қатынас орнатты. Мартин Шемпп 1929 жылы АҚШ-қа "Haller Hirth Sailplanes" компаниясында лицензия бойынша неміс планерлерін құрастыру және Питтсбургтегі "Haller School Of Soaring Flight" (Гринсбург әуежайы) ұшу мектебінде нұсқаушы болып жұмыс істеу үшін оралды. Ол АҚШ-та бірнеше сәтті ұшулар жасады, соның ішінде қасақана емес қонулар да болды, бұл оның және планерлік спорттың танымалдығын арттырды. 1931 жылы Нью-Йорктегі Эльмирада өткен 2-ші Ұлттық планерлік чемпионаттан (Американың Германияның планерлік орталығы Вассеркуппеге баламасы) кейін, ол 63,7 миль қашықтықты ұшып, келесі жылы осы жарыста 5370 фут биіктікке көтерілді. Ол қашықтық бойынша жарыста екінші орынды, ал биіктік бойынша бірінші орынды иеленді. Осы жетістіктері үшін ол күміс C белгісін №8 (әлем бойынша) алды. 1932 жылдың соңында ол Калифорнияға көшті, онда Хоули Болуспен бірге жоғары өнімді "Albatros" планерін жасады. 1934 жылы АҚШ-тағы кәсіби болашағының тым белгісіз екенін сезіне, Мартин Шемпп сол кезде Хорнбергтегі ұшу мектебінің басшысы болған Вольф Хирттің ұшу нұсқаушысы болып жұмысқа алу туралы ұсынысын қабылдады. Вольф Хирттің көмегімен Мартин Шемпп 1935 жылы Гёппингенде өзінің компаниясын ашты: "Sportflugzeugbau Göppingen Martin Schempp". Мартин Шемпп өндірістің білгір және сақ басшысы екенін дәлелдеді, ол ондаған жылдар бойы қызметкерлерімен бірге жоғары сапалы планерлерді үнемді құрастыруға қол жеткізді. "Gö 1 "Wolf"" және "Gö 3 "Minimoa"" әлемдік деңгейде танымал планерлерге айналды. 1938 жылы, негізінен жобалау жұмыстарына жауапты болған Вольф Хирт компанияның ресми серіктесі болды, содан кейін компания жаңа атау алды – "Sportflugzeugbau Schempp Hirth". Сол жылы компания Кирххайм-Текке көшірілді. 1939 жылға қарай клиенттер тізіміне Австралияны қоспағанда, барлық континенттерден клиенттер кірді. 110 данасы құрастырылған "Minimoa" әлі күнге дейін ағаштан жасалған планерлердің ең әдемілерінің бірі саналады. 1939 жылы Вольф Хирт Набернде өзінің компаниясын ашты, ол соғыс кезінде Schempp Hirth компаниясымен тығыз байланыста жұмыс істеді. Планерлік жаттығулар үшін планерлерден басқа, екі компания екі орындық Gö IV (Вольфганг Хюттердің жобасы); Habicht (ұшақ), акробатикалық планер және Messerschmitt үшін, Me 321/323 "Gigant" және Me 109 истребительіне ағаштан жасалған құраушы бөлшектерді жеткізді.
Martin Schempp was born in Stuttgart. After completing his commercial education, he helped out in his father's craftsman's business. In 1926, at the age of 21, he emigrated to the USA in the hope of finding better working conditions there. After working at various odd jobs, he finally found employment as a chemical laboratory technician at a steel mill. A talk by Charles Lindbergh about his Atlantic crossing so inspired Martin about aviation that he returned to Germany in 1928 to learn how to fly. After completing his basic soaring training, he acquired his pilot's license for powered aircraft at the Klemm company in Böblingen. It was during this time that he met Wolf Hirth, with whom he was to establish a close, lifelong friendship. Martin Schempp returned 1929 to the USA to build German sailplane designs under license there at "Haller Hirth Sailplanes" and to act as a soaring instructor at "Haller School Of Soaring Flight" in Pittsburgh (Greensburg Airport). Spectacular flights with a number of unintentional ditchings made him and soaring known in the USA. After his successes in the 2nd National Soaring Championships in Elmira, New York (which is America's equivalent to the Wasserkuppe, Germany's soaring Mecca) in 1931, he flew a distance of 63.7 miles and reached an altitude of 5,370 feet in this competition the following year. He won second place in the distance competition and first place in the altitude competition. Based on these successes, he earned silver C badge No. 8 (worldwide). He moved to California at the end of 1932, where he worked with Hawley Bowlus on his high performance sailplane "Albatros". In 1934, feeling that his professional prospects in the USA were too uncertain, Martin Schempp accepted an offer from Wolf Hirth, who was the head of the soaring school on the Hornberg at the time, to hire him as a soaring instructor there. With the assistance of Wolf Hirth, Martin Schempp opened in Göppingen his own company in 1935: "Sportflugzeugbau Göppingen Martin Schempp". Martin Schempp proved to be an adept and circumspect head of production, who would succeed over decades in working with his employees to build high quality sailplanes inexpensively. The Gö 1 "Wolf" and Gö 3 "Minimoa" became world renowned sailplanes. In 1938, Wolf Hirth, mainly responsible for the design work, officially became a partner in the company, which then took on the new name “Sportflugzeugbau Schempp Hirth”. The company relocated to Kirchheim Teck the same year. By 1939, the list of customers included clients from all continents except Australia. The Minimoa, 110 of which were built, is still regarded as one of the most beautiful sailplanes from the wood era. In 1939, Wolf Hirth opened his own company in Nabern, which collaborated closely with Schempp Hirth during the war. In addition to sailplanes for pilot training, the two companies supplied the two seater Gö IV (designed by Wolfgang Hütter); the Habicht (plane), an aerobatic glider, and wooden subassemblies for Messerschmitt, the Me 321/323 "Gigant" and the Me 109 fighter.
Соғыстан кейін
Американдықтардың пікірінше, Мартин Шемпптің адамдық қадір-қасиеті мен танымалдылығы соншалықты жоғары болғандықтан, олар оны соғыстан кейін Кирхейм-унтер-Тек қаласының уақытша мэрі етіп тағайындады – әскери өнімдерді шығаратын зауыт басшысы болғанына қарамастан. 1945 жылы сайланған мэр оны қызметтен босатты, ал ол барлық уақытын зауытқа арнады, енді соғыстың соңында сақталған авиациялық материалдарды пайдаланып, шұғыл қажетті жиһаз бен тұрмыстық заттарды жасауға кірісті. 1951 жылы Германияда жолсеруші ұшақтарға қайтадан ұшуға рұқсат берілгенде, ол жолсеруші ұшақтар нарығын Вольф Хиртке өткізді. 1959 жылы Вольф Хирт қайтыс болғаннан кейін ғана Шемпп Хирт Вольф Хирттің кеңесімен және көмегімен жүзеге асырылған қозғалтқышты ұшақтарды салумен қатар, жолсеруші ұшақтарды салуға белсенді түрде қатысты. Мартин Шемпп сол кездегі ең жақсы стандартты класты жолсеруші ұшақ – «Стандарт Австрия» құруға лицензия алды және оны жаппай өндіріске енгізді. Мартин Шемпп композиттік жолсеруші ұшақтардың болашақта маңызды болатынын түсінді, сондықтан Клаус Холигаустың көмегін алды. Клаус Холингхаус Schempp Hirth үшін жасаған алғашқы жұмыс – «Стандарт Австрия» қанатының ұзындығын ұлғайтып, 17 метрлік қанаты бар SHK-ны жасау болды. Кирхеймге келгеннен кейін Клаус Холигаус Ашық кластағы композиттік жолсеруші ұшақ – Cirrus-ты жасау арқылы өз идеяларын жүзеге асырды. Мартин Шемпп оған осы мәселеде толық еркіндік берді, осы мүмкіндікті Клаус Холигаус сәтті Cirrus, Nimbus, Standard Cirrus және Janus ұшақтарын жасау үшін пайдаланды. 1969 жылы зауыт басқаруын, ал 1972 жылы компания басқаруын тапсырғаннан кейін, Мартин Шемпп 1977 жылы Schempp Hirth компаниясын толықтай Клаус Холигаузға өткізді және 42 жыл бойы оның дамуын белсенді түрде қалыптастыру, басқару және сүйемелдеуден кейін, оның өсуі мен жетістіктерін қызығушылықпен қадағалап, қатыса берді. Мартин Шемпп 1984 жылдың 9 шілдесінде ұзақ аурудан кейін қайтыс болды.
In the eyes of the Americans, Martin Schempp had such great human integrity and recognition that they appointed him the interim mayor of Kirchheim unter Teck after the war – despite the formal "burden" of him being the head of a production facility for military products. He was relieved by an elected mayor in 1945 and once again devoted all of his time to the factory, now to manufacture urgently needed furniture and household goods using aircraft materials saved through the end of war. When gliders were allowed to fly again in Germany in 1951, he ceded the sailplane market to Wolf Hirth. Only after Wolf Hirths' death in 1959 did Schempp Hirth increasingly become involved in sailplane construction in addition to the construction of powered aircraft undertaken with Wolf Hirths' consultation and assistance. Martin Schempp acquired the license to build the best standard class sailplane of its time, the "Standard Austria," and put it into mass production. Martin Schempp soon realized that the future would belong to composite sailplanes, and he therefore secured the assistance of Klaus Holighaus. Klaus Holinghaus' first work for Schempp Hirth was to increase the wingspan of the Standard Austria to produce the SHK with 17 m wings. Upon arriving in Kirchheim, Klaus Holighaus implemented his ideas in the form of the composite sailplane for the Open Class – the Cirrus. Martin Schempp gave him free rein in this matter, which Klaus Holighaus used to produce the (wildly) successful Cirrus, Nimbus, Standard Cirrus and Janus. After handing over management of the factory in 1969 and control of the company in 1972, Martin Schempp fully transferred the Schempp Hirth company to Klaus Holighaus in 1977 and withdrew after 42 years of actively shaping, directing and accompanying its fortunes – still following its growth and successes with great interest and involvement. Martin Schempp died after a long illness on July 9, 1984.