Кіріспе

заманауи қала

Тарих

Фокея (Φώκαια) қаласын ежелгі гректер құрған. Фокея, жақын аралдарда өмір сүрген теңіз есіткіштерінің атымен аталып, б.з.б. 11 ғасырда Эолиялық гректер құрған. Фокеядағы Иониялық грек қонысы, сол кезде Иониенің ең маңызды қоныстарының бірі болған, б.з.б. 9 ғасырда басталды. Тарихында шебер теңізшілер ретінде танымал болған фокейлер өздерінің инженерлік дамуы мен табысымен Эгей, Жерорта теңізі және Қара теңізде көптеген колониялар құрды. Олар тарихта құрған маңызды колониялардың кейбіреулері: Масалия, қазіргі Марсель; Қара теңіздегі Амисос (қазіргі Самсун); Дарданеллдегі Лампсакос (қазіргі Лапсеки); Лесбостағы Метимна (қазіргі Моливос); және Элеа, қазіргі Велия (Италия); Алалия (Корсика). Сонымен қатар, фокейлер Ионияда алтын мен күміс қоспасын пайдалана отырып, "электрон" монеталарын шығаруда алғашқылардың бірі болды. Әрине, бұл өркениетті прогресс сол кездегі көптеген өркениеттерге әсер етіп, оларды Анатолияға тартты. 1275 жылы Фокеяны генуэздіктер Византия императорынан феод ретінде алды және Орта ғасырларда белсенді порт болды, негізінен аймақтың бай алюминий қорының арқасында. Фокеяның алюминий кен орындары бұрын византиялықтармен 1267 жылы Генуялық ағайынды Бенедетто мен Мануэле Закарияға берілді, олар Фокеяның иелігін құрды. Генуэздіктер 1275 жылы Византиядан алған жалға алу шарты арқасында Осман дәуірінде де қаланы бақылады. Генуэздіктерге тағы бір маңызды Византиялық жеңілдік – жақын орналасқан Лесбос аралы болды, ол 1355 жылы Франческо I Гаттилузио мен Византия императоры Иоанн V Палеологтың қарындасы Мария Палеологинаның некесі нәтижесінде Гаттилузио отбасына берілді. Гаттилузио әулетінің иелігіне, ақырында, Имброс, Самотракия, Лемнос және Тасос аралдары мен Аэнос қаласы (қазіргі Түркиядағы Энез) кірді. Осы жағдайда олар тоқыма өндірісінде пайдалы және генуэздіктер бақылайтын табысты саудаға арналған алюминийді өндіру мен өткізуге белсенді қатысты. 1867 жылдан 1922 жылға дейін Фуша Осман империясының Айдин вилайеті құрамына кірді. Қаланың басым көпшілігі гректерден тұрды, гректер геноциді кезінде түріктер жасаған Фокея қырғынына дейін. Нәтижесінде тарихи қаланың үлкен бөлігі қиратылды, барлық ескі шіркеулер бұзылды және олардың орнына мешіттер салынды, ал қала кейіннен Фоса деп аталды. Жергілікті байланыстарға жататын адамдар жергілікті байланыстарға жат болған мухасирлермен салыстырғанда гректерді түбегейлі басқаша қабылдады. Кейбір гректер кейін (1919 жылы) грек әскері қалаға келген кезде өз үйлеріне оралды. Түрік Әскери-теңіз күштері Фушада өзінің екі арнайы операциялар бөлімдерінің, Су Алты Савунма (SAS) және Су Алты Таарруз (SAT) базасын орналастырған.