Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық химик және Нобель сыйлығының лауреаты (1945 жылы туған)
American chemist and Nobel laureate (born 1945)
Ричард Ройс Шрок (4 қаңтар 1945 жылы туған) – американдық химик және Нобель сыйлығының лауреаты, органикалық химияда қолданылатын олефин метатезі реакциясына қосқан үлесімен танымал.
Richard Royce Schrock (born January 4, 1945) is an American chemist and Nobel laureate recognized for his contributions to the olefin metathesis reaction used in organic chemistry.
Білім
Берн қаласында, Индиана штатында туған Шрок Сан-Диего, Калифорниядағы Миссия Бей орта мектебінде оқыды. Ол 1967 жылы Калифорния университетінің Риверсайд қаласындағы бөлімін бакалавр (B.A.) дәрежесімен, ал 1971 жылы Гарвард университетінен доктор (Ph.D.) дәрежесімен аяқтады, оның ғылыми жетекшісі Джон А. Осборн (fr) болды.
Born in Berne, Indiana, Schrock went to Mission Bay High School in San Diego, California. He holds a B. A. (1967) from the University of California, Riverside and a Ph. D. (1971) from Harvard University under the direction of John A. Osborn (fr).
Мансап
Докторлық дәрежесін алғаннан кейін Шрок Кембридж университетінде Джек Льюиспен докторантурадан кейінгі зерттеулер жүргізді. 1972 жылы ол DuPont компаниясына жұмысқа қабылданды, онда Джордж Паршаллдың тобында Уилмингтон, Делавэрдегі Эксперименталды станциясында жұмыс істеді. 1975 жылы Массачусетс технология институтының профессорлық-оқытушылық құрамына қосылды және 1980 жылы толық профессор атанды. 1989 жылдан бері ол MIT-де Фредерик Г. Кейс химия профессоры, қазір профессор-эмеритус. Шрок Америка өнер және ғылым академиясының, Ұлттық ғылым академиясының мүшесі және 2007 жылы Гарвард университетінің Бақылау кеңесіне сайланды. Ол швейцариялық XiMo, Inc. компаниясының негізін қалаушы және басқарма мүшесі, қазір Verbio, AG компаниясына тиесілі, ол өзіндік метатез катализаторларын әзірлеу және қолдануға бағытталған. 2018 жылы Шрок өзі бітірген Калифорния университетінің Риверсайд қаласындағы факультетіне қосылды, онда ол қазір Ерекше профессор және Джордж К. Хелмкамптің Химия кафедрасының негізін қалаушы болып табылады. Ол жас профессорлар мен студенттерге жетекшілік етуге қызығушылық танытты. "UCR-де студент кезімде Джеймс Питтстің зертханасындағы зерттеу тәжірибем және химия сабақтарының жоғары сапасы мені Гарвардтағы докторлық диссертацияма дайындады. Мен UCR-ге бірнеше жылға оралып, маған берген нәрсенің бір бөлігін қайтаруға асығамын", - деді Шрок.
Following his PhD, Schrock carried out postdoctoral research at the University of Cambridge with Jack Lewis. In 1972, he was hired by DuPont, where he worked at the Experimental Station in Wilmington, Delaware in the group of George Parshall. He joined the faculty of the Massachusetts Institute of Technology in 1975 and became full professor in 1980. He has been the Frederick G. Keyes Professor of Chemistry, at MIT since 1989, and is now Professor Emeritus. Schrock is a member of the American Academy of Arts and Sciences, National Academy of Sciences and was elected to the Board of Overseers of Harvard University in 2007. He is co founder and member of the board of a Swiss based company, XiMo, inc., now owned by Verbio, AG, which is focused on the development and application of proprietary metathesis catalysts. In 2018, Schrock joined the faculty of his alma mater, the University of California, Riverside, where he is now the Distinguished Professor and George K. Helmkamp Founder's Chair of Chemistry. He cited his interest in mentoring junior faculty and students. “My experience as an undergraduate at UCR in research in the laboratory of James Pitts and the quality of the classes in chemistry prepared me for my Ph. D. experience at Harvard. I look forward to returning to UCR for a few years to give back some of what it gave to me,” Schrock said.
Зерттеу
1974 жылы Шрок альфа-сутегін бөліп алу реакциясын ашты, ол алкилдерден алкилиден кешендерін және алкилидендерден алкилидин кешендерін құрайды. MIT-де Шрок «қара қорап» деп аталатын олефин метатезінің катализаторларының құрылымын және механизмін бірінші болып анықтады. Ол альфа-бөліп алу реакциясын лигандтарды өзгерту арқылы молибден немесе вольфрам алкилидин және алкилидин кешендерін көптеген түрде дайындау үшін пайдалануға болатынын көрсетті. Содан кейін катализаторларды белгілі бір мақсат үшін молекулалық деңгейде жобалауға болады. Шрок металлциклобутандардың олефин метатезіндегі, ал металлциклобутадиендердің алкин метатезіндегі негізгі аралық заттар екенін көрсету үшін көп жұмыс істеді. Метатезден тыс жобаларға динитрогенді бекіту механизмын анықтау және динитрогеннен аммиак түзетін, биологиядағы нитрогеназа ферменттерінің қызметін имитациялайтын бір молекулалық катализаторларды әзірлеу кіреді. Бір молекулалық катализаторлардың сипатын жақсырақ түсіну үшін көптеген қосалқы лигандтар зерттелді, ең бастысы 2,6-диизопропилфенилимидо және адамантилимидо, сондай-ақ фторлаудың әртүрлі деңгейлері бар әртүрлі трет-бутил алкоксидтері. Шроктың стандартты катализаторы |(R"O)2(R'N)Mo(CHR)| түрінде, мұнда R = трет-бутил, R' = 2,6-диизопропилфенил және R" = |C(Me)(CF3)2|. Мұндай катализаторлар қазір Sigma Aldrich және XiMo, Inc. (қазір Verbio, AG иелігінде) сияқты ірі жеткізушілерден коммерциялық түрде қолжетімді және зертханада және өнеркәсіптік масштабта олефин метатезінің синтетикалық қолданыстарында жиі қолданылады. Шроктың жұмысы метатездің таңдамалылығын түсінуді, жаңа катализатор архитектураларын әзірлеуді және алкилидендер мен алкилидиндердің олефиндерден табиғи түрде қалай пайда болатынын анықтау мақсатымен жалғасуда.
In 1974 Schrock discovered the alpha hydrogen abstraction reaction, which creates alkylidene complexes from alkyls and alkylidyne complexes from alkylidenes. At MIT Schrock was the first to elucidate the structure and mechanism of so called 'black box' olefin metathesis catalysts. He showed that the alpha abstraction reaction could be used to prepare molybdenum or tungsten alkylidene and alkylidyne complexes in large variety through ligand variations. Catalysts could then be designed at a molecular level for a given purpose. Schrock has done much work to demonstrate that metallacyclobutanes are the key intermediates in olefin metathesis, while metallacyclobutadienes are the key intermediates in alkyne metathesis. Projects outside of metathesis include elucidating the mechanism of dinitrogen fixation and developing single molecule catalysts which form ammonia from dinitrogen, mimicking the activity of nitrogenase enzymes in biology. Many supporting ligands have been explored in efforts to better understand the nature of the single molecule catalysts, most notably 2,6 diisopropylphenylimido and adamantylimido, as well as various tert butyl alkoxides with varying degrees of fluorination. The prototypical Schrock catalyst is |(R"O)2(R'N)Mo(CHR) where R = tert butyl, R' = 2,6 diisopropylphenyl, and R" = |C(Me)(CF3)2. Such catalysts are now commercially available from such major suppliers as Sigma Aldrich and XiMo, inc., which is now owned by Verbio, AG, and are used frequently in synthetic applications of olefin metathesis in the laboratory and on a commercial scale. Schrock's work is ongoing with goals of furthering the understanding of metathesis selectivity, developing new catalyst architectures, and elucidating how alkylidenes and alkylidynes are formed naturally from olefins.