Кіріспе
Уилер бөгеті – Алабама штатының Лаудердейл және Лоуренс округтері арасындағы Теннесси өзеніндегі су электр станциясы. Бұл өзендегі тоғыз бөгеттің бірі, оны Теннесси өзені алқабы басқармасы 1930 жылдардың ортасында салды. Бөгеттің құрылысы «Жаңа мәміле» дәуірінде өзендегі кеме жүруді жақсарту, су тасқындарын бақылау және аймақтың экономикалық дамуын ынталандыру мақсатымен жүргізілген шаралардың бір бөлігі болды. Бөгет арқасында Уилер көлі пайда болды, ал оның төменгі ағысы Уилсон көліне құяды. Уилер бөгеті Азамат соғысының генералы және АҚШ конгрессмені Джозеф Уилердің құрметіне аталған. Конгрессмен Уилер Мускул Шоалс аймағының федералдық деңгейде дамытуын қолдаушылардың бірі болды. 2016 жылы бөгеттің атауы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді.
Орналасқан жері
Уилер бөгеті Теннесси өзенінің сағасынан 443 км (275 миль) жоғары, ал өзеннің Ельк өзенімен қосылған жерінен бірнеше километр төмен орналасқан. Бөгет Роджерсвилл қаласынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 11 км, ал Декатур қаласынан 48 км (30 миль) қашықтықта жатыр. Бөгеттің су қоймасы өзен бойымен 119 км (74 миль) қашықтыққа дейін, шығысқа қарай Гунтерсвилл бөгетіне дейін созылады. Уилсон бөгеті мен Масл-Шолс қаласы Уилер бөгетінен 24 км (15 миль) төмен орналасқан. Алабама штатының 101-ші тас жолы (Уилер бөгеті тас жолы) бөгеттің үстінен өтеді.
Қуаттылығы
Биіктігі 72 фут (22 м) болатын Уилер – TVA-ның Теннесси өзеніндегі бөгеттерінің арасындағы ең ұзыны. Бөгеттің ұзындығы 6342 фут (1933 м), ал электр энергиясын өндіру қуаты 411 800 киловаттқа жетеді. Бөгеттің төгілмелі бөлігі 60 тайнтер қақпасымен жабдықталған, олардың жалпы су шығару көлемі белгілі емес. Бөгеттің су қоймасының 1027 миль (1653 км) жағалау сызығы және су бетінің ауданы белгілі емес, сондай-ақ су тасқынынан сақтау көлемі де белгілі емес. Уилер бөгетінде өзен көлігі үшін екі шлюз бар, негізгі шлюздің өлшемдері белгілі емес, ал қосымша шлюздің өлшемдері белгілі емес. Шлюздер Уилер және Уилсон көлдері арасындағы кемелерді 52 футқа (16 м) көтеріп, түсіреді.
Wheeler Dam has two locks for river traffic, the main lock being and an auxiliary lock measuring The locks raise and lower vessels up to 52 feet (16 m) between Wheeler and Wilson lakes.
Негізгі деректер және құрылыс
Теннесси өзенінің Декэтур мен Флоренс арасындағы бөлігі 40 метрден астам биіктікке түседі, бұл бір кезде Мускул Шоалз және Елк Ривер Шоалз деп аталған тасқын сулардың тізбегін құрады. Шығыстағы Теннесси өзені шатқалымен бірге, бұл саздар өзен арқылы жүруге ұзақ уақыт бойы кедергі келтіріп, Теннесси өзенінің жоғарғы аймағын елдің ішкі су жолдарынан тиімді түрде оқшаулады. 19 ғасырдағы канал жұмыстары саздар арқылы жүруді жақсартты, бірақ ірі кемелер үшін жеткіліксіз болды. 1898 жылы конгрессмен Джо Уилер Конгресте кеме қатынасын жақсарту үшін федералдық қаржыландыруды қамтамасыз ететін заң жобасын ұсынды. 1920 жылдары Уилсон бөгетінің және басқа да жақсартулардың салынуы саздардың үстінен 6 фут (2 метр) тереңдікте арна жасауға көмектесті, бірақ тіпті содан кейін де кеме қатынасы тек су деңгейі жоғары болған кезде ғана мүмкін болды. Инженерлер корпусы 1930 жылдардың басында Уилер орнында бөгет салуды жоспарлаған және бөгеттің шлюзіне рұқсат алған, бірақ 1933 жылы Теннесси өзені дамыту басқармасы (TVA) құрылғаннан кейін жоба басқармаға берілді. Уилер бөгетінің құрылысы 1933 жылдың 21 қарашасында басталды, бұл TVA-ның Норрис бөгетінен кейінгі екінші ірі құрылыс жобасы болды. Уилер бөгетін салу үшін жер сатып алу қажет болды, оның бір бөлігін тазалау қажет болды. 840 отбасы, 176 қабір және 48 шақырымдық жолдар көшірілді. Жұмыссыздықпен күресу шарасы ретінде жұмыс мүмкіндігінше тезірек басталды, ал жобаның ең қарқынды кезеңінде 4700 жұмысшы жұмыс істеді. TVA-ның бөгет салу тәжірибесі болмағандықтан, басқарма бөгеттің жобалауы үшін Армия инженерлер корпусына және АҚШ-тың мелиорация бюросына көп сүйенді. Армия корпусы бөгеттің шлюзін де жобалап, салған. Уилер бөгеті 1936 жылдың 9 қарашасында аяқталды, оның құрылысына 87 655 000 доллар жұмсалды. Гунтерсвилл бөгетіне дейін кеме қатынасы арнасын кеңейту үшін келесі жылға дейін дредж жұмыстары жалғасты.