Кіріспе

Саук және Фокс үндістерінің АҚШ армиясы тарапынан жасалған қырғын

Жаман балта қырғыны – 1832 жылдың 1-2 тамыздарында АҚШ армиясының тұрақты әскерлері мен жасақтарының Саук (Сак) және Фокс үндістерін қырғынға ұшыратқан оқиғасы. Бұл қара Шоқыр соғысының соңғы эпизоды қазіргі Висконсин штатындағы Виктори қаласының жанында болды. Бұл соғыс Иллинойс және Мичиган аймақтарындағы ақ қоныс жайлаушылар мен жасақтары мен жауынгер Қара Шоқыр бастаған Саук және Фокс тайпалары арасындағы соғыстың аяқталуын білдірді. Қырғын Висконсин биіктігіндегі шайқастан кейін, Қара Шоқырдың тобы қуғыннан қашып бара жатқанда болды. Жасақ Миссисипи өзенінің шығыс жағалауында, Жаман балта өзенінің сағасынан бірнеше шақырым жерде оларды қуып жетеді. Тарихшылар оны 1850 жылдан бері қырғын деп атайды. Шайқас екі күнге созылды, екі күні де "Воитель" атты бу кемесі болды. Екінші күні Қара Шоқыр мен көптеген үндістердің басшылары қашып кетті, бірақ топтың көп бөлігі қалды. АҚШ-тың жеңісі қатыгез және шешуші болды, ал соғыстың аяқталуы Иллинойс пен қазіргі Висконсиннің көп бөлігін одан әрі қоныстандыруға мүмкіндік берді.

Өмірбаян

1804 жылы Индиана территориясының губернаторы мен Сок және Фокс тайпаларының басшылары арасындағы келісім бойынша, американдық тайпалар 50 миллион акр (20 234 300 км²) жерін АҚШ-қа 2234,50 доллар және жылдық 1000 долларлық төлем үшін берді. Туған жерін жоғалтқанына ашуланған Қара Шоқыр 1830 және 1831 жылдары Миссисипи өзенінен Иллинойсқа бірнеше шабуыл жасады, бірақ әр жолы қан төгілмей батысқа қайтуға көндірілді. 1832 жылдың сәуір айында, басқа тайпалармен және британдықтармен одақтасу уәдесін алғаннан кейін, ол өзінің шамамен 1000 жауынгер мен бейбіт тұрғындарынан құралған «Британдық тобын» Иллинойсқа әкелді. Одақтас таппай, ол Миссисипи өзенінен қазіргі Айоваға қайтуға тырысты, бірақ тәртіпсіз Иллинойс милициясының әрекеттері салдарынан Стиллман шайқасында Қара Шоқыр күтпеген жеңіске жетті. Содан кейін бірнеше шайқас болды, Мичиган территориясы мен Иллинойс штатының милициясы Қара Шоқырдың тобын ұстау үшін жұмылдырылды. Бұл қақтығыс Қара Шоқыр соғысы деп аталды. Мамыр айындағы Стиллман шайқасы мен маусым айының соңындағы Синсинава үйіндісіне жасалған шабуыл аралығындағы кезең соғысқа байланысты белсенділікпен толы болды. Баффало-Гроув, Плам-Ривер қонысы, Форт-Блю-Маундс және соғыстың ең танымал оқиғасы – Индиан-Крик қырғыны 1832 жылдың мамыр айының ортасы мен маусым айының соңы аралығында болды. 16 маусымдағы Horseshoe Bend шайқасы және 18 маусымдағы Waddams Grove шайқасы – екеуі де Стиллман шайқасындағы жеңілістен кейін милиция туралы халықтың пікірін өзгертуге септігін тигізді. 24 маусымдағы Apple River форты шайқасы отарлаушылар үшін маңызды бұрылыс болған аптаның аяқталуын белгіледі. Бұл шайқас Apple River фортының ішіндегі қорғаушылар мен Қара Шоқыр басқарған Сок және Фокс жауынгерлері арасында 45 минутқа созылған атыс болды. Келесі күні Келлогс Гроувтағы ұсақ шайқастан кейін Қара Шоқыр және оның тобы қазіргі Висконсин арқылы жақындап келе жатқан милициядан қашып кетті. Синсинава үйіндісіне жасалған шабуыл 29 маусымда, Apple River форты шайқасынан бес күн өткен соң болды. Топ қуғыншылардың қасынан қашып бара жатып, қазіргі Белойт және Дженсвилл қалаларынан өтіп, Рок өзені бойымен Хорикон батпағына, содан кейін батысқа қарай Төрт көл аймағына, қазіргі Мэдисон қаласына жақын жерге бет алды. 1832 жылдың 21 шілдесінде милиция Висконсин өзенін кесіп өтуге тырысқан Қара Шоқырдың тобын, қазіргі Висконсин штатындағы Роксбери қаласының жанында қуып жетеді, нәтижесінде Висконсин Биіктіктері шайқасы болды.